បញ្ហា (The Problem)៖ ការអនុវត្តប្រព័ន្ធសិក្សាពេញមួយថ្ងៃធ្វើឱ្យក្មេងស្រីជំទង់ចំណាយពេលច្រើននៅសាលា និងរវល់ខ្លាំងរហូតធ្វេសប្រហែសក្នុងការគ្រប់គ្រងអនាម័យរដូវ ដែលអាចបណ្តាលឱ្យមានបញ្ហាសុខភាពបន្តពូជ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ការវិភាគទំនាក់ទំនង (Correlation Analysis) ជាមួយនឹងវិធីសាស្ត្រកាត់ទទឹង (Cross-sectional approach) ដើម្បីវិភាគកត្តាកំណត់អាកប្បកិរិយាអនាម័យរដូវដោយផ្អែកលើទ្រឹស្តី Precede-Proceed របស់ Lawrence Green។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Self-administered Paper Questionnaire ការប្រើប្រាស់កម្រងសំណួរជាក្រដាសផ្ទាល់ (សម្រាប់ការប្រមូលទិន្នន័យ) |
ធានាបានថាសិស្សអាចផ្តល់ចម្លើយដោយឯករាជ្យដោយមិនមានការពឹងផ្អែកលើឪពុកម្តាយ ឬបញ្ហាខ្វះខាតឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិក និងអ៊ីនធឺណិត។ អ្នកស្រាវជ្រាវអាចពន្យល់ផ្ទាល់បើមានចម្ងល់។ | មានការលំបាកក្នុងការអនុវត្តក្នុងអំឡុងពេលមានការរាតត្បាតជំងឺ (COVID-19) ហើយទាមទារពេលវេលាច្រើនក្នុងការបញ្ចូលទិន្នន័យទៅក្នុងកុំព្យូទ័រ។ | សិស្សថ្នាក់ទី៧ បានប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រនេះដោយរលូន មុនពេលមានការបិទសាលារៀនដោយសារជំងឺកូវីដ-១៩។ |
| Online Survey via Google Forms ការស្ទង់មតិអនឡាញតាមរយៈកម្រងសំណួរ Google Forms |
អាចបន្តការប្រមូលទិន្នន័យបានទោះបីជាសាលារៀនត្រូវបានបិទដោយសារជំងឺរាតត្បាតក៏ដោយ និងងាយស្រួលក្នុងការទាញយកទិន្នន័យសម្រាប់ការវិភាគបន្ត។ | សិស្សអាចទទួលបានការជួយផ្តល់ចម្លើយ ឬឥទ្ធិពលពីឪពុកម្តាយ (ដោយសារពួកគេជួយណែនាំពេលឆ្លើយ) ដែលអាចធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ភាពសុក្រឹតនៃទិន្នន័យ។ | ត្រូវបានប្រើប្រាស់សម្រាប់ប្រមូលទិន្នន័យពីសិស្សថ្នាក់ទី៨ បន្ទាប់ពីមានការផ្ទុះឡើងនូវជំងឺកូវីដ-១៩។ |
| Spearman's Rho Correlation Analysis ការវិភាគទំនាក់ទំនង Spearman's Rho |
ជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិដ៏ស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់ការវិភាគទិន្នន័យមិនមែនប៉ារ៉ាម៉ែត្រ (Non-parametric) និងទិន្នន័យប្រភេទលេខរៀង (Ordinal data) ដែលទទួលបានពីកម្រងសំណួរ (Likert Scale)។ | ត្រឹមតែអាចបង្ហាញពីទំនាក់ទំនងរវាងអថេរពីរ (Correlation) ប៉ុន្តែមិនអាចបញ្ជាក់ច្បាស់ពីមូលហេតុ និងផលវិបាក (Causation) នោះទេ។ | រកឃើញទំនាក់ទំនងជាវិជ្ជមាន (p < 0.05) រវាងចំណេះដឹង អាកប្បកិរិយា បរិក្ខារ ព័ត៌មាន ការគាំទ្រសង្គម ជាមួយនឹងអាកប្បកិរិយាអនាម័យរដូវ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះមិនទាមទារធនធានហិរញ្ញវត្ថុ ឬផ្នែករឹងស្មុគស្មាញនោះទេ ដោយពឹងផ្អែកជាចម្បងលើការរៀបចំកម្រងសំណួរ និងកម្មវិធីវិភាគស្ថិតិស្តង់ដារ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅអនុវិទ្យាល័យរដ្ឋមួយក្នុងទីក្រុង Surabaya ប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី ដែលមានសិស្សស្រីចូលរួមចំនួន ១៣៩នាក់។ ដោយសារទីតាំងនេះជាតំបន់ទីក្រុង កម្រិតនៃការយល់ដឹង និងលទ្ធភាពទទួលបានព័ត៌មាន (តាមរយៈបណ្តាញសង្គម) អាចមានភាពល្អប្រសើរជាងតំបន់ជនបទ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ចំណុចនេះមានសារៈសំខាន់ណាស់ ព្រោះសាលារៀននៅតំបន់ជនបទ និងដាច់ស្រយាលនៅតែប្រឈមមុខនឹងកង្វះខាតបរិក្ខារទឹកស្អាត និងអនាម័យ (WASH) ព្រមទាំងមានជំនឿមិនត្រឹមត្រូវស៊ីជម្រៅទាក់ទងនឹងការមករដូវ ដែលអាចផ្តល់លទ្ធផលខុសគ្នាប្រសិនបើអនុវត្តការសិក្សានេះ។
វិធីសាស្ត្រ និងរបកគំហើញនៃការសិក្សានេះមានតម្លៃខ្ពស់សម្រាប់ការយកមកអនុវត្តដើម្បីកែលម្អកម្មវិធីសុខភាពសិក្សាធិការនៅកម្ពុជា ជាពិសេសក្នុងបរិបទនៃការរៀបចំសាលារៀនពេញមួយថ្ងៃ។
ការរួមបញ្ចូលបរិក្ខាររូបវន្ត និងការគាំទ្រផ្លូវចិត្តពីគ្រូបង្រៀន-មាតាបិតា នឹងជួយកាត់បន្ថយអត្រាបោះបង់ការសិក្សារបស់ក្មេងស្រីកម្ពុជា ដោយសារបញ្ហាមករដូវប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| PRECEDE-PROCEED theory | ជាក្របខណ្ឌទ្រឹស្តីអប់រំសុខភាពដែលជួយអ្នកស្រាវជ្រាវវិភាគរកមើលមូលហេតុឬកត្តាដែលជះឥទ្ធិពលដល់អាកប្បកិរិយា (ដូចជាចំណេះដឹង បរិស្ថាន ឬការគាំទ្រ) មុននឹងបង្កើតកម្មវិធីអន្តរាគមន៍ ដើម្បីផ្លាស់ប្តូរអាកប្បកិរិយាសុខភាពនោះឱ្យកាន់តែប្រសើរឡើង។ | ដូចជាការគូរប្លង់ផ្ទះ និងពិនិត្យមើលប្រភេទដីឡូត៍ឱ្យបានច្បាស់លាស់ មុននឹងចាប់ផ្តើមសាងសង់ ដើម្បីឱ្យផ្ទះនោះរឹងមាំល្អ។ |
| predisposing factors | ជាកត្តាខាងក្នុងរបស់បុគ្គលម្នាក់ៗ ដូចជា ចំណេះដឹង ជំនឿ និងអាកប្បកិរិយា ដែលដើរតួជាកម្លាំងជំរុញ ឬរារាំងពួកគេពីការអនុវត្តសកម្មភាពថែរក្សាសុខភាពណាមួយ។ | ដូចជាគ្រាប់ពូជ និងគុណភាពដី ដែលជាកត្តាកំណត់ពីធម្មជាតិថាតើរុក្ខជាតិនឹងអាចដុះលូតលាស់បានឬយ៉ាងណា។ |
| enabling factors | ជាកត្តាខាងក្រៅ ឬលក្ខខណ្ឌបរិស្ថាន និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ដូចជា ភាពអាចរកបាននៃបរិក្ខារ (ទឹកស្អាត សាប៊ូ កន្លែងចោលសំរាម) និងលទ្ធភាពទទួលបានព័ត៌មាន ដែលបង្កលក្ខណៈងាយស្រួលឱ្យសកម្មភាពសុខភាពមួយអាចអនុវត្តទៅរួចជាក់ស្តែង។ | ដូចជាការមានផ្លូវកៅស៊ូ និងមានសាំងក្បែរផ្ទះ ដែលធ្វើឱ្យអ្នកអាចជិះម៉ូតូទៅសាលារៀនបានយ៉ាងងាយស្រួល។ |
| reinforcing factors | ជាការគាំទ្រ ឬការលើកទឹកចិត្តពីមនុស្សជុំវិញខ្លួន ដូចជា គ្រួសារ មិត្តភ័ក្តិ និងគ្រូបង្រៀន ដែលធ្វើឱ្យបុគ្គលម្នាក់ចង់បន្តធ្វើសកម្មភាពល្អនោះជារៀងរហូត។ | ដូចជាសំឡេងទះដៃ និងការសរសើរពីអ្នកទស្សនា ដែលធ្វើឱ្យកីឡាករខិតខំប្រឹងប្រែងលេងបន្តទៀតដោយមិនបោះបង់។ |
| menarche | គឺជាដំណើរការជីវសាស្ត្រដែលក្មេងស្រីចាប់ផ្តើមមករដូវជាលើកដំបូងបំផុតក្នុងជីវិត ដែលជាសញ្ញាបញ្ជាក់ពីការឈានចូលវ័យជំទង់ និងការវិវឌ្ឍពេញលេញនៃប្រព័ន្ធបន្តពូជ។ | ដូចជាការចេញផ្កាដំបូងបង្អស់របស់ដើមឈើ ដែលប្រាប់យើងថាវាបានធំពេញវ័យ ហើយអាចបង្កើតផ្លែបាន។ |
| Cross sectional approach | ជាវិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវដែលអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រប្រមូលទិន្នន័យពីមនុស្សមួយក្រុមធំនៅចំណុចពេលវេលាតែមួយជាក់លាក់ណាមួយ ដើម្បីថតយករូបភាពទូទៅនៃបញ្ហា ឬស្វែងរកទំនាក់ទំនងរវាងកត្តាផ្សេងៗដែលកំពុងកើតឡើង។ | ដូចជាការថតរូបសន្លឹកមួយប៉ុស្តិ៍ក្នុងពិធីជប់លៀង ដើម្បីមើលថានៅវិនាទីនោះអ្នកណាកំពុងញញឹម និងអ្នកណាកំពុងញ៉ាំអាហារ ដោយមិនខ្វល់ពីមុន ឬក្រោយពេលថត។ |
| Spearman’s rho test | ជារូបមន្តស្ថិតិដែលគេប្រើដើម្បីវាស់ស្ទង់កម្រិតទិសដៅ និងភាពខ្លាំងនៃទំនាក់ទំនងរវាងអថេរពីរ (ឧទាហរណ៍៖ កម្រិតចំណេះដឹង និងកម្រិតនៃការអនុវត្តអនាម័យ) ជាពិសេសនៅពេលដែលទិន្នន័យនោះជារង្វាស់ចំណាត់ថ្នាក់ (Ordinal scale)។ | ដូចជាការតាមដានមើលថាតើនៅពេលដែលមេឃកាន់តែងងឹតខ្លាំង (កត្តាទី១) មនុស្សកាន់តែប្រញាប់បើកឆ័ត្រលឿនជាងមុន (កត្តាទី២) ស្របគ្នាដែរឬទេ។ |
| Cronbach’s α score | គឺជារង្វាស់ទំហំស្ថិតិដែលប្រើដើម្បីត្រួតពិនិត្យមើលកម្រិតភាពជឿជាក់ (Reliability) នៃកម្រងសំណួរ ដើម្បីធានាថាសំណួរទាំងអស់នៅក្នុងក្រុមតែមួយពិតជាកំពុងវាស់ស្ទង់អថេរតែមួយដូចៗគ្នា និងមានភាពសង្គតិភាព។ | ដូចជាការថ្លឹងជញ្ជីង៣ដងជាប់គ្នា ហើយឃើញលទ្ធផលទម្ងន់តែមួយ ដែលបញ្ជាក់ថាជញ្ជីងនោះពិតជាមានភាពសុក្រឹត និងអាចទុកចិត្តបានមែន។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
