បញ្ហា (The Problem)៖ សត្វឆ្កែឈ្មោលអាយុ២ឆ្នាំមួយក្បាលមានអាការៈខ្សោយ បាត់បង់ចំណង់អាហារ និងមានមុខរបួសរន្ធប្រហោងរ៉ាំរ៉ៃនៅចំហៀងពោះដែលធ្លាយចូលទៅក្នុងប្រហោងពោះ បណ្ដាលឱ្យតម្រងនោមខាងឆ្វេងរីកធំខុសធម្មតា និងមានការឈឺចាប់។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យគ្លីនិកត្រូវបានបញ្ជាក់តាមរយៈការពិនិត្យរាងកាយ ការថតកាំរស្មីអ៊ិច និងការបណ្ដុះមេរោគ បន្ទាប់មកឈានដល់ការវះកាត់ព្យាបាល។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Intravenous Pyelography (IVP) ការថតកាំរស្មីអ៊ិចដោយចាក់ថ្នាំពណ៌ចូលសរសៃឈាម ដើម្បីពិនិត្យតម្រងនោម |
អាចបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ពីមុខងារ និងរចនាសម្ព័ន្ធរបស់តម្រងនោម ក៏ដូចជាការស្ទះ ឬការខូចខាតផ្សេងៗ។ វាជួយឱ្យគ្រូពេទ្យធ្វើការសម្រេចចិត្តបានត្រឹមត្រូវមុនពេលវះកាត់។ | ទាមទារឧបករណ៍ថតកាំរស្មីអ៊ិច ថ្នាំពណ៌ (Contrast dye) និងពេលវេលាក្នុងការរង់ចាំថតតាមដំណាក់កាល។ អាចមានហានិភ័យប្រតិកម្មនឹងថ្នាំពណ៌ចំពោះសត្វខ្លះ។ | បានបញ្ជាក់ថា តម្រងនោមខាងឆ្វេងរបស់សត្វឆ្កែបានបាត់បង់មុខងារទាំងស្រុង (Loss of renal function) និងមានទំហំរីកធំខុសធម្មតា។ |
| Unilateral Nephrectomy ការវះកាត់យកតម្រងនោមម្ខាងដែលខូចខាតចេញ |
ជាការព្យាបាលដាច់ស្រឡះក្នុងការកម្ចាត់ប្រភពនៃការឆ្លងមេរោគធ្ងន់ធ្ងរ និងខ្ទុះដែលសង្កត់លើសរីរាង្គផ្សេងៗ។ សង្គ្រោះជីវិតសត្វពីការការពុលឈាម។ | ជាការវះកាត់ធំដែលទាមទារការដាក់ថ្នាំសន្លប់ទូទៅ (General anesthesia) ការថែទាំយ៉ាងដិតដល់ក្រោយពេលវះកាត់ និងធ្វើឱ្យសត្វបាត់បង់តម្រងនោមម្ខាង។ | បានយកចេញនូវតម្រងនោមដែលមានខ្ទុះទំហំ ៦ អ៊ីញ ធ្វើឱ្យសត្វឆ្កែជាសះស្បើយយ៉ាងល្អប្រសើរ និងអាចត្រឡប់ទៅផ្ទះវិញក្នុងរយៈពេលមួយសប្តាហ៍។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តនីតិវិធីរោគវិនិច្ឆ័យនិងការព្យាបាលនេះទាមទារឱ្យមានមន្ទីរពេទ្យសត្វដែលបំពាក់បរិក្ខារវេជ្ជសាស្រ្តគ្រប់គ្រាន់។
ករណីសិក្សានេះផ្អែកលើទិន្នន័យសត្វឆ្កែក្នុងស្រុកតែមួយក្បាលប៉ុណ្ណោះ (N=1) នៅប្រទេសថៃកាលពីឆ្នាំ ១៩៨៤ ដែលមិនតំណាងឱ្យភាពចម្រុះនៃពូជសត្វឆ្កែ ឬអត្រានៃការកើតជំងឺនេះជារួមនោះទេ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ កាយវិភាគវិទ្យានិងរោគសាស្ត្រនៃការឆ្លងមេរោគពីមុខរបួសចូលទៅក្នុងប្រហោងពោះគឺមានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នាជាសកល។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ព័ត៌មាននេះពិតជាមានសារៈសំខាន់ ដោយសារបញ្ហាសត្វឆ្កែខាំគ្នានិងមិនទទួលបានការព្យាបាលមុខរបួសត្រឹមត្រូវគឺកើតមានជាទូទៅ។
វិធីសាស្ត្រធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យនិងការវះកាត់នេះពិតជាមានអត្ថប្រយោជន៍ និងអាចអនុវត្តបានក្នុងវិស័យបសុពេទ្យនៅកម្ពុជា។
ការបណ្តុះបណ្តាលគ្រូពេទ្យសត្វកម្ពុជាឱ្យចេះប្រើប្រាស់បច្ចេកទេសថតរូបភាពវេជ្ជសាស្ត្រ និងការវះកាត់ប្រហោងពោះ នឹងជួយកាត់បន្ថយអត្រាស្លាប់របស់សត្វដោយសារការឆ្លងមេរោគធ្ងន់ធ្ងរ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Suppurative pyelonephritis (ជំងឺរលាកតម្រងនោមមានខ្ទុះ) | ជាការរលាកតម្រងនោមធ្ងន់ធ្ងរដែលបណ្ដាលមកពីការឆ្លងមេរោគបាក់តេរី រហូតបង្កជាខ្ទុះកកកុញនៅក្នុងជាលិកានិងអាងតម្រងនោម ដែលធ្វើឱ្យខូចមុខងាររបស់វាយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ | វាប្រៀបដូចជាតម្រងទឹកនៅក្នុងផ្ទះដែលស្ទះដោយសារកាកសំណល់កខ្វក់ ហើយឡើងស្អុយរលួយមិនអាចចម្រោះទឹកបានទៀត។ |
| Hydronephrosis (ជំងឺដក់ទឹកក្នុងតម្រងនោម) | ជាស្ថានភាពដែលតម្រងនោមរីកប៉ោងធំខុសធម្មតាដោយសារការស្ទះផ្លូវទឹកនោម ធ្វើឱ្យទឹកនោម (ឬខ្ទុះក្នុងករណីមានមេរោគ) ច្រាលថយក្រោយនិងដក់ជាប់កកកុញក្នុងតម្រងនោម។ | ដូចជាប៉េងប៉ោងដែលត្រូវគេផ្លុំបញ្ចូលទឹកកាន់តែច្រើនឡើងៗ ដោយសារតែបំពង់បង្ហូរចេញត្រូវគេចងបិទជិត។ |
| Intravenous pyelography (ការថតកាំរស្មីអ៊ិចសរសៃឈាមតម្រងនោម) | ជាបច្ចេកទេសថតកាំរស្មីអ៊ិចដោយចាក់ថ្នាំពណ៌តាមសរសៃឈាម ដើម្បីពិនិត្យមើលរូបរាង និងវាយតម្លៃសមត្ថភាពបញ្ចេញចោលរបស់តម្រងនោមនិងបំពង់ទឹកនោម។ | ដូចជាការចាក់ទឹកពណ៌ចូលទៅក្នុងបំពង់ទឹកស្អាត ដើម្បីតាមដានមើលថាតើមានការលេចធ្លាយ ឬស្ទះនៅត្រង់ចំណុចណាមួយឬអត់។ |
| Nephrectomy (ការវះកាត់យកតម្រងនោមចេញ) | ជានីតិវិធីវះកាត់ដើម្បីយកតម្រងនោមទាំងមូលឬមួយផ្នែកចេញពីរាងកាយ នៅពេលដែលតម្រងនោមនោះខូចខាតទាំងស្រុង ឬមានផ្ទុកមេរោគធ្ងន់ធ្ងរដែលអាចគំរាមកំហែងដល់ជីវិត។ | ដូចជាការកាត់មែកឈើដែលងាប់និងមានដង្កូវស៊ីចេញ ដើម្បីកុំឱ្យវារាលដាលបំផ្លាញដើមឈើទាំងមូល។ |
| Fistula (រន្ធប្រហោងរ៉ាំរ៉ៃ / ហ្វីស្ទុល) | ជាផ្លូវ ឬរន្ធប្រហោងខុសធម្មតាដែលតភ្ជាប់ពីសរីរាង្គមួយទៅសរីរាង្គមួយទៀត ឬពីសរីរាង្គខាងក្នុងមកស្បែកខាងក្រៅ ដែលច្រើនតែកើតឡើងដោយសារការរលាក ការឆ្លងមេរោគ ឬមុខរបួសរ៉ាំរ៉ៃមិនជាសះស្បើយ។ | ដូចជារូងកណ្តុរដែលទម្លុះពីក្រៅផ្ទះចូលមកដល់ក្នុងបន្ទប់ ដែលធ្វើឱ្យមេរោគអាចជ្រៀតចូលបានយ៉ាងងាយ។ |
| Laparotomy (ការវះកាត់បើកប្រហោងពោះ) | ជាការវះកាត់វះបើកជញ្ជាំងពោះ ដើម្បីឱ្យគ្រូពេទ្យអាចមើលឃើញ និងធ្វើការវះកាត់ព្យាបាលសរីរាង្គផ្សេងៗដែលនៅខាងក្នុងប្រហោងពោះបានដោយផ្ទាល់។ | ដូចជាការបើកគម្របម៉ាស៊ីនឡាន ដើម្បីពិនិត្យមើលនិងជួសជុលគ្រឿងបន្លាស់ដែលខូចនៅខាងក្នុង។ |
| Blood urea nitrogen (កម្រិតអ៊ុយរ៉េក្នុងឈាម) | ជាការធ្វើតេស្តឈាមដើម្បីវាស់បរិមាណកាកសំណល់អាសូត (Nitrogen) ដែលកើតចេញពីការបំបែកប្រូតេអ៊ីន។ កម្រិត BUN ខ្ពស់បញ្ជាក់ថាតម្រងនោមដំណើរការមិនល្អក្នុងការច្រោះកាកសំណល់នេះចេញពីរាងកាយ។ | ដូចជាការវាស់បរិមាណផ្សែងពុលក្នុងរោងចក្រ បើផ្សែងកាន់តែច្រើន មានន័យថាម៉ាស៊ីនបឺតផ្សែង (តម្រងនោម) កំពុងតែមានបញ្ហា។ |
| beta-hemolytic Streptococcus (បាក់តេរី beta-hemolytic Streptococcus) | ជាប្រភេទបាក់តេរីដែលអាចបំប្លែងនិងបំផ្លាញកោសិកាឈាមក្រហមបានទាំងស្រុង ដែលវាច្រើនបង្កឱ្យមានការឆ្លងមេរោគធ្ងន់ធ្ងរ និងបង្កើតជាខ្ទុះនៅត្រង់មុខរបួស។ | ដូចជាសត្រូវដ៏សាហាវដែលចូលមកបំផ្លាញកងទ័ពការពាររាងកាយ (គ្រាប់ឈាមក្រហម) យ៉ាងរហ័ស និងបង្កើតជាគំនរសំរាម (ខ្ទុះ) នៅកន្លែងវាយប្រហារ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
