បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះវាយតម្លៃលើហានិភ័យសុខភាពសាធារណៈ និងសុវត្ថិភាពចំណីអាហារពាក់ព័ន្ធនឹងការចម្លងរោគនៃបាក់តេរីបង្កជំងឺនៅក្នុងត្រីម៉ាកឺរ៉ែលក្លាសេសកក (Frozen Mackerel) ដែលដាក់លក់នៅទីផ្សារក្នុងទីក្រុង Nsukka ប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានអនុវត្តការវិភាគក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ (In-vitro assay) ដើម្បីប៉ាន់ប្រមាណបន្ទុកបាក់តេរី និងកំណត់អត្តសញ្ញាណបាក់តេរីកខ្វក់តាមរយៈការបណ្តុះមេរោគពីសំណាកត្រី។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Agar Plate Method / Serial Dilution វិធីសាស្ត្របណ្តុះមេរោគលើចាហួយ និងការពង្រាវបន្តបន្ទាប់ |
ងាយស្រួលអនុវត្តសម្រាប់ការរាប់ចំនួនបាក់តេរីរស់រានមានជីវិតសរុប (CFU/g) និងបំបែកអាណានិគមបាក់តេរីដាច់ដោយឡែកពីគ្នា។ | ទាមទារពេលវេលាយូរ (ត្រូវរង់ចាំ ២៤ ម៉ោងក្នុងការចិញ្ចឹម) និងមិនអាចបញ្ជាក់ពីប្រភេទបាក់តេរីលម្អិតបានភ្លាមៗនោះទេ។ | បានរកឃើញចំនួនបាក់តេរីរស់រានមានជីវិតសរុបជាមធ្យម 1.135 x 10^6 CFU/g ដែលលើសពីកម្រិតស្តង់ដារសុវត្ថិភាព។ |
| Biochemical Reactions and Gram-staining ការធ្វើតេស្តជីវគីមី និងបច្ចេកទេសលាបពណ៌ក្រាម |
អាចកំណត់អត្តសញ្ញាណ និងបែងចែកប្រភេទបាក់តេរីបានយ៉ាងច្បាស់លាស់តាមរយៈប្រតិកម្មអង់ស៊ីម និងការសង្កេតរូបរាងកោសិកា។ | ទាមទារសារធាតុគីមីច្រើនប្រភេទ សារធាតុប្រតិកម្ម និងអ្នកបច្ចេកទេសដែលមានជំនាញច្បាស់លាស់ក្នុងការអានលទ្ធផល។ | បានកំណត់អត្តសញ្ញាណបាក់តេរីបង្កជំងឺចំនួន ៣ ប្រភេទគឺ Staphylococcus aureus, Escherichia coli និង Lactobacillus plantarum។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រទាំងនេះទាមទារសម្ភារៈមន្ទីរពិសោធន៍មីក្រូជីវសាស្ត្រកម្រិតមូលដ្ឋាន សារធាតុគីមី និងចំណេះដឹងជំនាញច្បាស់លាស់។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងទីក្រុង Nsukka ប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា ដែលជាតំបន់ត្រូពិចសើម (Humid Tropical Region) ដោយផ្តោតលើត្រីម៉ាកឺរ៉ែលក្លាសេសកកដែលលក់នៅទីផ្សារបើកចំហក្នុងស្រុក។ ដោយសារប្រទេសកម្ពុជាមានអាកាសធាតុ និងបរិបទទីផ្សារស្រដៀងគ្នាយ៉ាងខ្លាំង ការរកឃើញនេះមានសារៈសំខាន់ណាស់ក្នុងការក្រើនរំលឹកពីហានិភ័យនៃការចម្លងរោគ និងកង្វះអនាម័យក្នុងការរក្សាទុក និងការចាត់ចែងត្រីក្លាសេនៅកម្ពុជា។
វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃអតិសុខុមប្រាណ និងលទ្ធផលនៃការសិក្សានេះពិតជាមានអត្ថប្រយោជន៍ និងអាចយកមកអនុវត្តដោយផ្ទាល់នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដើម្បីត្រួតពិនិត្យគុណភាពសុវត្ថិភាពចំណីអាហារ។
ជារួម ការអនុវត្តការត្រួតពិនិត្យមីក្រូជីវសាស្ត្រតាមស្តង់ដារបែបនេះ អាចជួយកាត់បន្ថយហានិភ័យនៃការពុលអាហារ និងលើកកម្ពស់ស្តង់ដារអនាម័យចំណីអាហារនៅទូទាំងប្រទេសកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| In-vitro assay (ការវិភាគក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ / In-vitro) | ការពិសោធន៍ឬការវិភាគដែលធ្វើឡើងនៅក្រៅសារពាង្គកាយមានជីវិត ដូចជានៅក្នុងបំពង់សាកល្បង ឬចានបណ្តុះមេរោគ ដើម្បីសិក្សាពីលក្ខណៈ ការលូតលាស់ និងបរិមាណរបស់អតិសុខុមប្រាណដែលមានក្នុងសំណាកណាមួយ។ | ដូចជាការយកគ្រាប់ពូជរុក្ខជាតិទៅបណ្តុះក្នុងថាសសិប្បនិម្មិតនៅក្នុងផ្ទះ ដើម្បីតាមដានមើលការលូតលាស់របស់វា ជំនួសឱ្យការដាំផ្ទាល់នៅក្នុងចម្ការ។ |
| Colony forming unit / CFU (ឯកតាសម្គាល់អាណានិគមបាក់តេរី) | រង្វាស់ស្តង់ដារដែលប្រើក្នុងមីក្រូជីវសាស្ត្រដើម្បីប៉ាន់ប្រមាណចំនួនកោសិកាបាក់តេរី ឬផ្សិតដែលមានជីវិត និងមានសមត្ថភាពអាចបន្តពូជបង្កើតជាកូឡូនី (ចង្កោមមេរោគដែលអាចមើលឃើញដោយភ្នែកទទេ) នៅលើចាហួយបណ្តុះ។ | ដូចជាការរាប់ចំនួនសំបុកស្រមោចនៅលើដី ដើម្បីប៉ាន់ស្មានថាមានស្រមោចប៉ុន្មានក្រុមនៅក្នុងសួនច្បារ ជំនួសឱ្យការតាមរាប់ស្រមោចម្តងមួយក្បាល។ |
| Gram-staining technique (បច្ចេកទេសលាបពណ៌ក្រាម) | វិធីសាស្ត្រមូលដ្ឋានក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ដែលប្រើថ្នាំពណ៌គីមីដើម្បីលាបលើកោសិកាបាក់តេរី ក្នុងគោលបំណងបែងចែកពួកវាជាពីរក្រុមធំៗ (ក្រាមវិជ្ជមានពណ៌ស្វាយ និងក្រាមអវិជ្ជមានពណ៌ក្រហម) ដោយផ្អែកលើកម្រាស់និងរចនាសម្ព័ន្ធនៃជញ្ជាំងកោសិការបស់ពួកវា។ | ដូចជាការបាញ់ទឹកថ្នាំពណ៌ទៅលើមនុស្សមួយក្រុម ហើយអ្នកដែលពាក់អាវក្រាស់ជាប់ពណ៌ខៀវ ចំណែកអ្នកពាក់អាវស្តើងជាប់ពណ៌ក្រហម ដើម្បីងាយស្រួលបែងចែកពួកគេជាពីរក្រុម។ |
| Serial dilution (ការពង្រាវបន្តបន្ទាប់) | បច្ចេកទេសកាត់បន្ថយកំហាប់នៃអតិសុខុមប្រាណនៅក្នុងសំណាកជាជំហានៗបន្តបន្ទាប់គ្នា (ឧទាហរណ៍ ពង្រាវ ១០ដង, ១០០ដង, ១០០០ដង) ដើម្បីឱ្យចំនួនបាក់តេរីថយចុះមកនៅកម្រិតតិចល្មម ដែលគេអាចរាប់ចំនួនវាបានយ៉ាងច្បាស់លាស់នៅលើចានបណ្តុះមេរោគ។ | ដូចជាការយកទឹកស៊ីរ៉ូផ្អែមខ្លាំងមួយស្លាបព្រាទៅលាយជាមួយទឹកសាបមួយកែវ រួចដួសមួយស្លាបព្រាពីកែវទីមួយនោះទៅលាយទឹកសាបកែវទីពីរទៀត ធ្វើបែបនេះបន្តបន្ទាប់រហូតទាល់តែទឹកនោះលែងសូវមានរសជាតិផ្អែម។ |
| Pathogenic bacteria (បាក់តេរីបង្កជំងឺ) | ប្រភេទអតិសុខុមប្រាណដែលអាចចម្លងចូលទៅក្នុងរាងកាយមនុស្ស ឬសត្វ តាមរយៈការបរិភោគ ការដកដង្ហើម ឬតាមមុខរបួស ហើយបញ្ចេញជាតិពុល ឬបំផ្លាញកោសិកា បង្កឱ្យមានជំងឺផ្សេងៗ ដូចជាការពុលអាហារ ឬជំងឺរាករូសជាដើម។ | ដូចជាចោរអាក្រក់ដែលលួចចូលក្នុងផ្ទះ (រាងកាយរបស់យើង) ហើយបំផ្លាញទ្រព្យសម្បត្តិ និងធ្វើឱ្យសមាជិកគ្រួសារមានបញ្ហាសុខភាព។ |
| Mesophiles (បាក់តេរីមេសូហ្វីល / អតិសុខុមប្រាណចូលចិត្តកម្តៅមធ្យម) | ក្រុមអតិសុខុមប្រាណដែលលូតលាស់ និងបន្តពូជបានល្អបំផុតនៅសីតុណ្ហភាពមធ្យម (ចន្លោះពី ២០ ទៅ ៤៥ អង្សាសេ)។ ដោយសារសីតុណ្ហភាពរាងកាយមនុស្សយើងស្ថិតក្នុងចន្លោះនេះ (ប្រហែល ៣៧ អង្សាសេ) ទើបបាក់តេរីបង្កជំងឺភាគច្រើនគឺជាមេសូហ្វីល។ | ដូចជារុក្ខជាតិដែលលូតលាស់បានល្អតែក្នុងអាកាសធាតុត្រជាក់ល្មម មិនក្តៅពេក ហើយក៏មិនត្រជាក់ពេក ទើបវាអាចរស់រានមានជីវិតបានយូរ។ |
| Biochemical reactions (ប្រតិកម្មជីវគីមី) | ការធ្វើតេស្តសាកល្បងដោយប្រើសារធាតុគីមីផ្សេងៗនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ ដើម្បីពិនិត្យមើលលទ្ធភាពរបស់បាក់តេរីក្នុងការផលិតអង់ស៊ីម (ដូចជាអង់ស៊ីម Catalase) ឬសមត្ថភាពបំបែកជាតិស្ករ (Lactose, Sucrose) ក្នុងគោលបំណងកំណត់អត្តសញ្ញាណប្រភេទបាក់តេរីឱ្យបានជាក់លាក់។ | ដូចជាការសាកល្បងឱ្យមនុស្សម្នាក់ផឹកទឹកដោះគោដើម្បីសង្កេតមើលថាគាត់មានអាការៈរាករូសឬអត់ ដើម្បីបញ្ជាក់ថាប្រព័ន្ធរំលាយអាហាររបស់គាត់អាចបំបែកជាតិទឹកដោះគោបានឬក៏អត់។ |
| Micro-flora (មីក្រូហ្ល័រ / ប្រព័ន្ធអតិសុខុមប្រាណធម្មជាតិ) | បណ្ដុំនៃអតិសុខុមប្រាណ (រួមមានបាក់តេរី ផ្សិត វីរុស) ដែលរស់នៅតាមធម្មជាតិនៅលើ ឬនៅក្នុងសារពាង្គកាយ ឬបរិស្ថានណាមួយ (ដូចជានៅក្នុងពោះវៀនមនុស្ស ឬនៅលើស្រកាត្រី) ដោយមិនបង្កគ្រោះថ្នាក់ក្នុងលក្ខខណ្ឌធម្មតាឡើយ ហើយជួនកាលថែមទាំងមានប្រយោជន៍ទៀតផង។ | ដូចជាពពួកសត្វល្អិត ដង្កូវ និងផ្សិតតូចៗ ដែលរស់នៅក្នុងសួនច្បារដោយធម្មជាតិ ដើម្បីជួយបំបែកស្លឹកឈើពុកផុយ និងរក្សាតុល្យភាពបរិស្ថាននៅក្នុងសួននោះ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
