Original Title: HOẠT ĐỘNG CÓ TÍNH NGHỆ THUẬT TRONG XÃ HỘI VIỆT NAM HIỆN NAY
Source: quanly.hpu2.edu.vn
Disclaimer: Summary generated by AI based on the provided document. Please refer to the original paper for full scientific accuracy.

សកម្មភាពដែលមានលក្ខណៈសិល្បៈនៅក្នុងសង្គមវៀតណាមបច្ចុប្បន្ន

ចំណងជើងដើម៖ HOẠT ĐỘNG CÓ TÍNH NGHỆ THUẬT TRONG XÃ HỘI VIỆT NAM HIỆN NAY

អ្នកនិពន្ធ៖ Nguyễn Đức Hoàng (Trường ĐHSP Nghệ thuật TW)

ឆ្នាំបោះពុម្ព៖ 2023, Tạp chí Khoa học – Số 02, Tập 02

វិស័យសិក្សា៖ Arts and Culture

១. សេចក្តីសង្ខេបប្រតិបត្តិ (Executive Summary)

បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះពិភាក្សាអំពីការពង្រីកនិយមន័យនៃសិល្បៈ និងការអនុវត្តពាក្យ 'សិល្បៈ' ទៅក្នុងសកម្មភាពជីវិតសង្គមផ្សេងៗ (ដូចជាសិល្បៈនៃការចម្អិនអាហារ ការដឹកនាំ និងការតុបតែងខ្លួន) នៅក្នុងប្រទេសវៀតណាមបច្ចុប្បន្ន។

វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកនិពន្ធប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវទ្រឹស្តីសិល្បៈ និងការវិភាគអក្សរសិល្ប៍ដើម្បីវាយតម្លៃ និងកំណត់អត្តសញ្ញាណទម្រង់សិល្បៈពេញនិយម រួមទាំងសកម្មភាពដែលមានលក្ខណៈសិល្បៈ។

ការវិភាគទ្រឹស្តីសិល្បៈនិងអក្សរសិល្ប៍ (Theoretical and Literature Analysis)
ការចាត់ថ្នាក់ទម្រង់សិល្បៈទាំង១២ (Classification of 12 Art Forms)
ការវាយតម្លៃសកម្មភាពសង្គមជាក់ស្តែង (Evaluation of Practical Social Activities)

លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖

ការស្រាវជ្រាវបានកំណត់អត្តសញ្ញាណទម្រង់សិល្បៈពេញនិយមចំនួន ១២ រួមមាន ស្ថាបត្យកម្ម ចម្លាក់ គំនូរ តន្ត្រី របាំ ល្ខោន ភាពយន្ត អក្សរសិល្ប៍ ថតរូប ក្រាហ្វិក សៀក និងម៉ូដ។
សកម្មភាពប្រចាំថ្ងៃដូចជា ការធ្វើឱ្យស្រស់ស្អាត ការដឹកនាំ និងការចម្អិនអាហារ ត្រូវបានចាត់ទុកថាជា 'សកម្មភាពដែលមានលក្ខណៈសិល្បៈ' (Artistic activities) នៅពេលដែលវាបញ្ចូលជំនាញ និងការច្នៃប្រឌិតខ្ពស់។
ការយល់ដឹងច្បាស់លាស់ និងការបញ្ចូលធាតុសិល្បៈទៅក្នុងសកម្មភាពរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ ជួយតម្រង់ទិសសោភ័ណភាព បង្កើនគុណភាពជីវិត និងនាំមនុស្សឆ្ពោះទៅរកភាពល្អឥតខ្ចោះ។

២. ការវិភាគលើប្រសិទ្ធភាព និងដែនកំណត់ (Performance & Constraints)

វិធីសាស្ត្រ (Method)	គុណសម្បត្តិ (Pros)	គុណវិបត្តិ (Cons)	លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result)
Traditional Classification of Art Forms ការចាត់ថ្នាក់ទម្រង់សិល្បៈប្រពៃណី	មានការកំណត់និយមន័យច្បាស់លាស់តាមបែបសិក្សាធិការ និងទស្សនវិជ្ជា។ ងាយស្រួលក្នុងការចាត់ថ្នាក់ទម្រង់សិល្បៈធំៗទាំង១២ (ដូចជា ស្ថាបត្យកម្ម គំនូរ តន្ត្រី)។	មានវិសាលភាពតូច និងផ្តោតសំខាន់តែលើអ្នកសិល្បៈអាជីព។ មិនបានគ្របដណ្តប់លើសកម្មភាពប្រកបដោយសោភ័ណភាពក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃនោះទេ។	កំណត់បាននូវទម្រង់សិល្បៈស្នូលចំនួន ១២ ដែលទទួលស្គាល់ជាសកលសម្រាប់ជាមូលដ្ឋានគ្រឹះ។
Conceptualizing Everyday Artistic Activities ការកំណត់ទស្សនាទានសកម្មភាពដែលមានលក្ខណៈសិល្បៈប្រចាំថ្ងៃ	ពង្រីកវិសាលភាពនៃសិល្បៈទៅក្នុងជីវិតជាក់ស្តែង (ដូចជា ការចម្អិនអាហារ ការតុបតែងខ្លួន ភាពជាអ្នកដឹកនាំ)។ ជួយលើកកម្ពស់គុណភាព និងតម្លៃនៃសកម្មភាពធម្មតា។	និយមន័យមានភាពទូលំទូលាយពេក ដែលអាចធ្វើឱ្យព្រិលព្រំដែនរវាងសិល្បៈពិតប្រាកដ និងជំនាញវិជ្ជាជីវៈធម្មតា ប្រសិនបើគ្មានការវាយតម្លៃច្បាស់លាស់។	បង្កើតបានជាទស្សនាទានថ្មីដែលចាត់ទុកការបញ្ចូលជំនាញ បច្ចេកទេស និងសោភ័ណភាពទៅក្នុងសកម្មភាពប្រចាំថ្ងៃថាជា 'សកម្មភាពមានលក្ខណៈសិល្បៈ'។

ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ដោយសារតែឯកសារនេះជាការស្រាវជ្រាវបែបទ្រឹស្តីសង្គមវិទ្យា និងទស្សនវិជ្ជា វាមិនទាមទារធនធានផ្នែករឹង ឬសូហ្វវែរស្មុគស្មាញនោះទេ ប៉ុន្តែទាមទារនូវចំណេះដឹងស៊ីជម្រៅផ្នែកទ្រឹស្តីសិល្បៈ និងការសង្កេតសង្គម។

Expertise: ទាមទារអ្នកស្រាវជ្រាវដែលមានចំណេះដឹងផ្នែកទ្រឹស្តីសិល្បៈ (Art Theory) សង្គមវិទ្យាវប្បធម៌ និងការយល់ដឹងពីសោភ័ណភាព។
Literature: ត្រូវការប្រភពឯកសារទ្រឹស្តីសិល្បៈពីអ្នកប្រាជ្ញល្បីៗ (ដូចជា Aristotle, Clive Bell) និងវចនានុក្រមពាក្យបច្ចេកទេសសិល្បៈ។
Vocational Skills: សម្រាប់ការអនុវត្តជាក់ស្តែង ទាមទារជំនាញកម្រិតខ្ពស់ក្នុងវិស័យគោលដៅ (ឧទាហរណ៍៖ ជំនាញចុងភៅ ជំនាញតុបតែងមុខ ជំនាញគ្រប់គ្រង)។

៣. ការពិនិត្យសម្រាប់បរិបទកម្ពុជា/អាស៊ីអាគ្នេយ៍

ភាពលំអៀងនៃទិន្នន័យ (Data Bias)៖

ការសិក្សានេះផ្អែកលើការសង្កេត និងការវិភាគបរិបទសង្គម និងវប្បធម៌នៃប្រទេសវៀតណាមទំនើប ដោយផ្តោតលើរបៀបដែលប្រជាជនវៀតណាមប្រើប្រាស់ពាក្យ 'សិល្បៈ' ក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ទោះបីជាមានការអភិវឌ្ឍសង្គមស្រដៀងគ្នាក៏ដោយ ក៏ការបកស្រាយពី 'សោភ័ណភាព' និង 'សិល្បៈ' អាចមានភាពខុសគ្នាដោយសារឥទ្ធិពលនៃព្រហ្មញ្ញសាសនា ព្រះពុទ្ធសាសនា និងទម្រង់សិល្បៈបុរាណខ្មែរ។

លទ្ធភាពនៃការអនុវត្ត (Applicability)៖

ទស្សនាទាននៃ 'សកម្មភាពមានលក្ខណៈសិល្បៈ' នេះមានប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍវិស័យបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈ និងសេវាកម្មនៅកម្ពុជា ដើម្បីបង្កើនតម្លៃបន្ថែម។

TVET (Technical and Vocational Education and Training): អាចបញ្ចូលទ្រឹស្តីសោភ័ណភាពទៅក្នុងកម្មវិធីបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈនៅកម្ពុជា (ដូចជាការចម្អិនអាហារ ការកាត់សក់ ការរចនា) ដើម្បីប្រែក្លាយជាងជំនាញធម្មតាទៅជា 'សិល្បករជំនាញ' ដែលមានតម្លៃពលកម្មខ្ពស់។
Hospitality & Tourism Sector (Siem Reap/Phnom Penh): ការប្រើប្រាស់ 'សិល្បៈនៃការទំនាក់ទំនង' និង 'សិល្បៈនៃការរៀបចំម្ហូបអាហារ' នៅតាមសណ្ឋាគារ និងភោជនីយដ្ឋាននានា ដើម្បីផ្តល់បទពិសោធន៍កម្រិតខ្ពស់ (Premium Experience) ដល់ភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិ។
Corporate Leadership: អ្នកគ្រប់គ្រងនៅតាមក្រុមហ៊ុន ឬស្ថាប័នរដ្ឋនៅកម្ពុជាអាចអនុវត្ត 'សិល្បៈនៃការដឹកនាំ' (Art of Leadership) ដោយបញ្ចូលភាពបត់បែន ការយល់ចិត្ត និងគំនិតច្នៃប្រឌិតជាជាងការប្រើច្បាប់រឹងរូសតែមួយមុខ។

ការបញ្រ្ជាបផ្នត់គំនិតសិល្បៈទៅក្នុងសកម្មភាពរស់នៅ និងការងារប្រចាំថ្ងៃ នឹងជួយលើកកម្ពស់ស្តង់ដារសេវាកម្ម គុណភាពជីវិត និងថែរក្សាអត្តសញ្ញាណវប្បធម៌ខ្មែរក្នុងយុគសម័យសកលភាវូបនីយកម្ម។

៤. ផែនការសកម្មភាពសម្រាប់និស្សិត (Actionable Roadmap)

ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖

សិក្សាពីមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃទ្រឹស្តីសិល្បៈ (Understand Core Art Theories): និស្សិតត្រូវចាប់ផ្តើមដោយការអាន និងស្វែងយល់ពីទ្រឹស្តីសិល្បៈបុរាណ និងទំនើប តាមរយៈឯកសារដូចជា Aristotle's Poetics ឬទ្រឹស្តី Significant Form របស់ Clive Bell ដើម្បីយល់ពីនិយមន័យនៃសោភ័ណភាព។
វិភាគសកម្មភាពប្រចាំថ្ងៃក្នុងបរិបទសង្គមខ្មែរ (Analyze Khmer Social Context): ធ្វើការសង្កេត និងប្រមូលទិន្នន័យអំពីរបៀបដែលប្រជាជនខ្មែរអនុវត្តសកម្មភាពប្រចាំថ្ងៃ (ឧទាហរណ៍៖ ការរៀបចំសម្លរខ្មែរ ការរៀបចំពិធីមង្គលការ) ដោយប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រ Sociological Observation ដើម្បីស្វែងរកធាតុផ្សំនៃសិល្បៈដែលមានស្រាប់។
បញ្ចូលធាតុសិល្បៈទៅក្នុងជំនាញវិជ្ជាជីវៈ (Integrate Aesthetics into Vocations): សហការជាមួយសាលាបណ្តុះបណ្តាលបច្ចេកទេស TVET Institutions ដើម្បីបង្កើតកម្មវិធីសិក្សាដែលបង្រៀនមិនត្រឹមតែបច្ចេកទេសប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំង 'សោភ័ណភាព និងការច្នៃប្រឌិត' (ឧទាហរណ៍៖ សិល្បៈនៃការចម្អិនអាហារខ្មែរទំនើប)។
អនុវត្តទស្សនាទាន 'សិល្បៈនៃការដឹកនាំ' (Practice Art of Leadership): សម្រាប់និស្សិតគ្រប់គ្រងធុរកិច្ច ត្រូវរៀនបញ្ចូលជំនាញទន់ Soft Skills និង Emotional Intelligence ទៅក្នុងការគ្រប់គ្រងធនធានមនុស្ស ដើម្បីប្រែក្លាយការដឹកនាំបែបប្រពៃណីទៅជាសិល្បៈនៃការដឹកនាំប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។
ផ្សព្វផ្សាយ និងវាយតម្លៃលទ្ធផល (Promote and Evaluate): រៀបចំសិក្ខាសាលា ឬយុទ្ធនាការផ្សព្វផ្សាយ Awareness Campaigns ដើម្បីលើកកម្ពស់ការយល់ដឹងជាសាធារណៈថា សកម្មភាពប្រចាំថ្ងៃដែលធ្វើឡើងដោយយកចិត្តទុកដាក់ និងច្នៃប្រឌិតខ្ពស់ គឺជាស្នាដៃសិល្បៈដ៏មានតម្លៃ។

៥. វាក្យសព្ទបច្ចេកទេស (Technical Glossary)

ពាក្យបច្ចេកទេស	ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation)	និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition)
Artistic activities	វាគឺជាការអនុវត្តជំនាញ បច្ចេកទេស និងគំនិតច្នៃប្រឌិតកម្រិតខ្ពស់ទៅក្នុងសកម្មភាពនៃជីវិតប្រចាំថ្ងៃ (ដូចជាការចម្អិនអាហារ ការដឹកនាំ និងការតុបតែងខ្លួន) ដើម្បីកែប្រែទម្លាប់ធម្មតាៗឱ្យទទួលបានលទ្ធផលប្រកបដោយសោភ័ណភាព និងគុណភាពខ្ពស់បំផុត។	វាប្រៀបដូចជាការដែលចុងភៅរៀបចំម្ហូបមិនត្រឹមតែឱ្យមានរសជាតិឆ្ងាញ់ប៉ុណ្ណោះទេ តែថែមទាំងតុបតែងចានឱ្យមើលទៅស្រស់ស្អាតដូចផ្ទាំងគំនូរ។
Significant Form	វាជាគោលគំនិតទ្រឹស្ដីសិល្បៈដែលផ្តោតទៅលើការប្រើប្រាស់ និងការរៀបចំបន្ទាត់ ពណ៌ និងរូបរាងបញ្ចូលគ្នា ដើម្បីបង្កើតនូវអារម្មណ៍សោភ័ណភាព និងដាស់អារម្មណ៍អ្នកទស្សនា ដោយមិនចាំបាច់មានរូបភាពរូបីជាក់លាក់។	វាដូចជាការរៀបចំផ្កាចម្រុះពណ៌ចូលគ្នាបង្កើតបានជាភួងផ្កាដ៏ទាក់ទាញមួយ ដែលធ្វើឱ្យយើងមានអារម្មណ៍រំភើបដោយមិនចាំបាច់ខ្វល់ពីអត្ថន័យជ្រាលជ្រៅរបស់វានោះទេ។
Aesthetic orientation	វាគឺជាការតម្រង់ទិសដៅ ឬការអប់រំចិត្តគំនិតមនុស្សឱ្យចេះវាយតម្លៃ យល់ដឹង និងបង្កើតភាពស្រស់ស្អាតនៅក្នុងសកម្មភាពរស់នៅ ដើម្បីលើកកម្ពស់ស្តង់ដារនៃផលិតផលវប្បធម៌ និងសង្គម។	វាប្រៀបដូចជាត្រីវិស័យដែលជួយចង្អុលបង្ហាញផ្លូវដល់វិចិត្រករក្នុងការជ្រើសរើសពណ៌ដែលស៊ីគ្នា ដើម្បីបង្កើតបានគំនូរមួយដែលទាក់ទាញភ្នែកអ្នកមើល។
Abstract Art	វាគឺជាទម្រង់នៃសិល្បៈដែលបដិសេធការចម្លងរូបភាពពិតពីធម្មជាតិ ដោយងាកមកប្រើប្រាស់ពណ៌ និងរចនាសម្ព័ន្ធរូបរាងផ្សេងៗ ដើម្បីទំនាក់ទំនង និងបញ្ជូនអារម្មណ៍របស់សិល្បករទៅកាន់អ្នកទស្សនាដោយផ្ទាល់។	វាដូចជាការលេងភ្លេងដែលគ្មានទំនុកច្រៀង ប៉ុន្តែចង្វាក់នៃឧបករណ៍ភ្លេងអាចធ្វើឱ្យយើងមានអារម្មណ៍សប្បាយ ឬកំសត់បានដោយឯកឯង។
Art theory	វាគឺជាការសិក្សាវិភាគបែបវិទ្យាសាស្ត្រ និងទស្សនវិជ្ជា ដើម្បីពន្យល់ពីប្រភពដើម លក្ខណៈពិសេស ក្បួនខ្នាត និងតួនាទីរបស់សិល្បៈក្នុងការជះឥទ្ធិពលដល់សង្គមមនុស្ស។	បើសិល្បៈគឺជាការសាងសង់ផ្ទះដ៏ស្រស់ស្អាតមួយ ទ្រឹស្តីសិល្បៈគឺជាសៀវភៅគោលការណ៍វិស្វកម្មដែលពន្យល់ពីមូលហេតុដែលផ្ទះនោះរឹងមាំ និងមានសោភ័ណភាព។
Everyday art	វាគឺជាការបញ្ជ្រាបធាតុសិល្បៈចូលទៅក្នុងសកម្មភាព និងទម្លាប់ធម្មតាៗប្រចាំថ្ងៃ (ដូចជាសិល្បៈនៃការទំនាក់ទំនង ការស្លៀកពាក់) ដើម្បីលើកកម្ពស់គុណភាពជីវិត និងធ្វើឱ្យទំនាក់ទំនងសង្គមកាន់តែប្រសើរឡើង។	វាដូចជាការវេចខ្ចប់កាដូធម្មតាមួយដោយប្រើក្រដាសស្អាត និងចងខ្សែបូ ដែលធ្វើឱ្យអ្នកទទួលមានអារម្មណ៍រំភើប និងពិសេសជាងមុន។

៦. ប្រធានបទពាក់ព័ន្ធ (Further Reading)

អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖

ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖