បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះសិក្សាអំពីគំរូ ការផ្លាស់ប្តូរ និងដំណើរការនៃការផ្ទេរប្រពៃណីសង្គមរបស់ជនជាតិថៃកាត់ចិនជំនាន់ថ្មី នៅក្នុងសហគមន៍ទីផ្សារបានម៉ៃ (Talad Ban-Mai) ខេត្តឆាឆឹងសៅ ប្រទេសថៃ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តឡើងដោយប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវគុណវិស័យ ដោយផ្អែកលើទស្សនាទានអំពីរចនាសម្ព័ន្ធគ្រួសារ ការធ្វើសមាហរណកម្មវប្បធម៌ និងទំនើបកម្ម។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| In-depth Interview ការសម្ភាសន៍ស៊ីជម្រៅ (In-depth Interview) |
អាចប្រមូលបានទិន្នន័យលម្អិតអំពីជំនឿ អារម្មណ៍ និងរចនាសម្ព័ន្ធគ្រួសារនៃជនជាតិថៃកាត់ចិនទាំង ៣ ជំនាន់យ៉ាងច្បាស់លាស់។ | ទាមទារពេលវេលាយូរក្នុងការសម្ភាសន៍ ហើយទិន្នន័យអាចមានភាពលំអៀងផ្អែកលើការចងចាំរបស់អ្នកផ្តល់ព័ត៌មាន។ | បានបង្ហាញពីភាពខុសគ្នានៃការយល់ដឹងនិងការរក្សាប្រពៃណីរវាងជំនាន់ទី១ ទី២ និងទី៣ យ៉ាងជាក់ច្បាស់។ |
| Participant Observation ការសង្កេតដោយមានការចូលរួម (Participant Observation) |
ផ្តល់ឱកាសឱ្យអ្នកស្រាវជ្រាវមើលឃើញពីសកម្មភាពជាក់ស្តែង និងអាកប្បកិរិយារបស់មនុស្សក្នុងពេលធ្វើពិធីបុណ្យប្រពៃណីពិតប្រាកដ។ | វត្តមានរបស់អ្នកស្រាវជ្រាវអាចធ្វើឱ្យអ្នកចូលរួមផ្លាស់ប្តូរអាកប្បកិរិយាធម្មតារបស់ពួកគេ ហើយត្រូវរង់ចាំតាមរដូវកាលពិធីបុណ្យ។ | បានរកឃើញការសម្របខ្លួនជាក់ស្តែង ដូចជាការប្តូរមកប្រើប្រាស់អាហារកំប៉ុង ឬទិញគ្រឿងសែនព្រេនដែលរៀបចំស្រាប់។ |
| Documentary Research ការស្រាវជ្រាវឯកសារ (Documentary Research) |
ផ្តល់នូវមូលដ្ឋានគ្រឹះប្រវត្តិសាស្ត្ររឹងមាំអំពីសហគមន៍ទីផ្សារបានម៉ៃ និងប្រភពដើមនៃពិធីបុណ្យប្រពៃណីចិននីមួយៗ។ | ឯកសារចាស់ៗអាចមិនមានភាពទាន់សម័យ ឬមិនឆ្លុះបញ្ចាំងពីការផ្លាស់ប្តូរសង្គមនាពេលបច្ចុប្បន្ន។ | បានកំណត់អត្តសញ្ញាណពិធីបុណ្យប្រពៃណីចិនសំខាន់ៗទាំង ៨ ដែលសហគមន៍នេះធ្លាប់អនុវត្តតាំងពីអតីតកាល។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារធនធានចម្បងលើពេលវេលាចុះមូលដ្ឋាន ការសង្កេត និងជំនាញទំនាក់ទំនងសង្គម ដោយមិនត្រូវការឧបករណ៍បច្ចេកវិទ្យាខ្ពស់នោះឡើយ។
ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានធ្វើឡើងដោយផ្តោតតែលើសហគមន៍ទីផ្សារបានម៉ៃ (Talad Ban-Mai) ក្នុងខេត្តឆាឆឹងសៅ ប្រទេសថៃ ដែលជាសហគមន៍ពាណិជ្ជកម្មចាស់បុរាណ និងផ្តោតលើករណីសិក្សាស៊ីជម្រៅតែលើគ្រួសារកាត់ចិនចំនួន ២ ប៉ុណ្ណោះ។ ទិន្នន័យនេះអាចមានភាពលំអៀងទៅលើបរិបទសេដ្ឋកិច្ចនៃទីផ្សារបុរាណ និងមិនអាចតំណាងឱ្យជនជាតិចិននៅតំបន់ទីក្រុងទំនើប ឬក្រុមចិនគ្រាមភាសាផ្សេងទៀតនោះទេ។ យ៉ាងណាក្តី វាមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ព្រោះកម្ពុជាក៏មានសហគមន៍កូនចៅចិនទាជីវច្រើន ដែលកំពុងជួបប្រទះការផ្លាស់ប្តូរវប្បធម៌ស្រដៀងគ្នានេះ។
វិធីសាស្ត្រ និងទ្រឹស្តីនៃការសិក្សានេះ មានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការសិក្សាពីសមាហរណកម្មវប្បធម៌របស់ជនជាតិខ្មែរកាត់ចិននៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។
ជារួម ការសិក្សានេះផ្តល់នូវក្របខ័ណ្ឌដ៏ល្អមួយសម្រាប់អ្នកសង្គមវិទ្យាកម្ពុជា ក្នុងការវាយតម្លៃពីនិរន្តរភាពនៃវប្បធម៌កូនចៅចិននៅកម្ពុជា ក្រោមឥទ្ធិពលនៃទំនើបកម្មនិងសេដ្ឋកិច្ចឌីជីថល។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Cultural Assimilation | ដំណើរការដែលក្រុមជនជាតិភាគតិច (ដូចជាជនជាតិចិនអន្តោប្រវេសន៍) ស្រូបយកនិងទទួលយកវប្បធម៌ ទម្លាប់ ភាសា និងអាកប្បកិរិយារបស់សង្គមធំ (ដូចជាសង្គមថៃ) រហូតដល់បាត់បង់លក្ខណៈដើមខ្លះៗ ហើយក្លាយជាផ្នែកមួយនៃសង្គមធំនោះ។ | ដូចជាការចាក់ទឹកស៊ីរ៉ូប៍ពណ៌ក្រហមចូលទៅក្នុងទឹកស រហូតដល់ទឹកនោះប្រែពណ៌ក្រហមរលាយចូលគ្នា។ |
| Cultural Transmission | ដំណើរការដែលមនុស្សជំនាន់មុន (ឪពុកម្តាយ ឬជីដូនជីតា) បង្រៀននិងផ្ទេរចំណេះដឹង ជំនឿ ទំនៀមទម្លាប់ និងការអនុវត្តផ្សេងៗទៅកាន់មនុស្សជំនាន់ក្រោយ តាមរយៈការប្រាប់ផ្ទាល់ ឬធ្វើជាគំរូ ដើម្បីរក្សាអត្តសញ្ញាណវប្បធម៌កុំឱ្យបាត់បង់។ | ដូចជាការហុចដំបងបន្តក្នុងការរត់ប្រណាំងពីអ្នករត់ម្នាក់ទៅម្នាក់ទៀត។ |
| Extended Family | ទម្រង់រចនាសម្ព័ន្ធគ្រួសារធំដែលមានសមាជិកច្រើនជំនាន់ រួមមាន ជីដូនជីតា ឪពុកម្តាយ កូន និងសាច់ញាតិផ្សេងៗរស់នៅរួមគ្នាក្នុងផ្ទះតែមួយ ឬក្នុងបរិវេណតែមួយ ដើម្បីជួយគ្នាទៅវិញទៅមកទាំងការងារ និងសេដ្ឋកិច្ច។ | ដូចជាដើមឈើធំមួយដែលមានមែកធាងជាច្រើនដុះចេញពីគល់តែមួយ។ |
| Modernization | ដំណើរការនៃការផ្លាស់ប្តូរសង្គមពីទម្រង់ប្រពៃណីទៅជាសង្គមទំនើប ដោយទទួលឥទ្ធិពលពីបច្ចេកវិទ្យា សេដ្ឋកិច្ច ការអប់រំ និងរបៀបរស់នៅថ្មីៗ ដែលជារឿយៗធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ និងកាត់បន្ថយពេលវេលាក្នុងការអនុវត្តទំនៀមទម្លាប់ចាស់ៗ។ | ដូចជាការប្តូរពីការជិះរទេះគោ មកប្រើប្រាស់រថយន្តទំនើបវិញ ដែលលឿនជាងតែផ្លាស់ប្តូររបៀបរស់នៅទាំងស្រុង។ |
| Patrilineal Descent | ប្រព័ន្ធខ្សែស្រឡាយសាច់ញាតិ ដែលកូនចៅត្រូវប្រើប្រាស់នាមត្រកូល ទទួលមរតក និងរាប់សាច់ញាតិដោយផ្អែកលើខ្សែខាងឪពុក ឬបុរសជាចម្បង ដែលជារចនាសម្ព័ន្ធសង្គមចិនប្រពៃណី។ | ដូចជាការតពូជប្ញស្សីដែលលូតលាស់ចេញពីមើមប្ញស្សីដើមតែមួយខ្សែប៉ុណ្ណោះ។ |
| Ethnocentrism | ផ្នត់គំនិតដែលមនុស្សវាយតម្លៃ ឬចាត់ទុកវប្បធម៌ និងប្រពៃណីរបស់ជាតិសាសន៍ខ្លួនឯងថាអស្ចារ្យ ត្រឹមត្រូវ និងសំខាន់ជាងវប្បធម៌របស់អ្នកដទៃ ហើយតែងតែយកស្តង់ដារខ្លួនឯងទៅវាស់វែងអ្នកដទៃ។ | ដូចជាមនុស្សម្នាក់ដែលពាក់វ៉ែនតាពណ៌ខៀវ ហើយគិតថាពិភពលោកទាំងមូលមានពណ៌ខៀវ ហើយពណ៌ផ្សេងគឺខុស។ |
| Participant Observation | វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវគុណវិស័យដែលអ្នកស្រាវជ្រាវចុះទៅរស់នៅ ឬចូលរួមផ្ទាល់ក្នុងសកម្មភាព និងពិធីបុណ្យនានារបស់សហគមន៍ដែលខ្លួនកំពុងសិក្សា ដើម្បីប្រមូលទិន្នន័យជាក់ស្តែងនិងស៊ីជម្រៅ។ | ដូចជាការលោតចូលទៅហែលក្នុងទឹក ដើម្បីដឹងថាទឹកនោះត្រជាក់ឬក្តៅ ជាជាងគ្រាន់តែឈរមើលពីលើច្រាំង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
