បញ្ហា (The Problem)៖ អត្ថបទនេះធ្វើការត្រួតពិនិត្យ និងសង្ខេបឯកសារស្រាវជ្រាវដែលមានស្រាប់ទាក់ទងនឹងប្រព័ន្ធធារាសាស្ត្រនៅប្រទេសវៀតណាមក្នុងកំឡុងសម័យអាណានិគមបារាំង (១៨៥៨-១៩៤៥) ដើម្បីស្វែងយល់ពីប្រវត្តិសាស្រ្ត អំណាចនយោបាយ និងផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចកសិកម្មនាសម័យនោះ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកនិពន្ធបានប្រមូល និងវិភាគឯកសារប្រវត្តិសាស្រ្តទាំងភាសាបារាំងនិងវៀតណាម ដោយបែងចែកការសិក្សាទៅតាមតំបន់ភូមិសាស្រ្ត និងប្រៀបធៀបទស្សនៈវិភាគរបស់អ្នកស្រាវជ្រាវ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Vietnamese Scholars' Perspective (Focus on Exploitation) ទស្សនៈរបស់អ្នកប្រាជ្ញវៀតណាម (ផ្តោតលើការកេងប្រវ័ញ្ច) |
គូសបញ្ជាក់ពីផលប៉ះពាល់សង្គមជាក់ស្តែង ការកេងប្រវ័ញ្ចកម្លាំងពលកម្ម និងការខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់ប្រជាជនក្នុងតំបន់។ ទាក់ទាញចំណាប់អារម្មណ៍លើបរិបទសិទ្ធិមនុស្ស និងនយោបាយអាណានិគម។ | ជួនកាលអាចមើលរំលង ឬវាយតម្លៃទាបចំពោះប្រសិទ្ធភាពបច្ចេកទេសពិតប្រាកដ និងតម្លៃសេដ្ឋកិច្ចនៃហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធដែលបានកសាង។ | សន្និដ្ឋានថាប្រព័ន្ធធារាសាស្ត្រជារចនាសម្ព័ន្ធបម្រើឱ្យតែសង្រ្គាមឈ្លានពាន និងការកេងប្រវ័ញ្ចសេដ្ឋកិច្ចរបស់អាណានិគមបារាំង។ |
| Foreign/French Scholars' Perspective (Focus on Modernization) ទស្សនៈរបស់អ្នកប្រាជ្ញបរទេស/បារាំង (ផ្តោតលើការធ្វើទំនើបកម្ម) |
ផ្តល់ទិន្នន័យជាក់ស្តែងយ៉ាងលម្អិតអំពីហិរញ្ញវត្ថុ គម្រោងបច្ចេកទេស និងតួលេខនៃការកើនឡើងទិន្នផលកសិកម្មនិងផ្ទៃដីដាំដុះ។ | មានភាពលម្អៀងទៅរកការគាំទ្រអាណានិគមនិយម ដោយមើលរំលងការឈឺចាប់ គ្រោះទុរ្ភិក្ស និងការកេងប្រវ័ញ្ចលើប្រជាជនមូលដ្ឋាន។ | ចាត់ទុកការកសាងប្រព័ន្ធធារាសាស្ត្រជាបេសកកម្មនាំមកនូវអរិយធម៌ ការធ្វើទំនើបកម្ម និងកំណើនសេដ្ឋកិច្ច។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ដោយសារឯកសារនេះជាការស្រាវជ្រាវបែបប្រវត្តិសាស្ត្រ (Literature Review) ការចំណាយធនធានមិនផ្តោតលើផ្នែករឹង (Hardware) ទេ តែទាមទារយ៉ាងខ្លាំងលើការចូលប្រើប្រាស់បណ្ណសារ និងជំនាញភាសា។
ការសិក្សានេះពឹងផ្អែកខ្លាំងលើឯកសារបណ្ណសាររបស់បារាំង និងការស្រាវជ្រាវរបស់អ្នកប្រាជ្ញវៀតណាម ដោយផ្តោតជាចម្បងលើតំបន់ តុងកឹង (Tonkin) និង កូសាំងស៊ីន (Cochinchina)។ ទិន្នន័យនេះមានភាពលម្អៀងទៅតាមទស្សនៈនយោបាយរបស់អ្នកកត់ត្រា ដែលទាមទារឱ្យមានការប្រុងប្រយ័ត្ននៅពេលយកមកវាយតម្លៃប្រវត្តិសាស្ត្រពិតប្រាកដ។ សម្រាប់អ្នកស្រាវជ្រាវកម្ពុជា នេះជាមេរៀនមួយក្នុងការប្រុងប្រយ័ត្នចំពោះកំណត់ត្រាអាណានិគមដែលជារឿយៗបំប៉ោងតួលេខជោគជ័យ និងលាក់បាំងផលប៉ះពាល់សង្គម។
ទោះបីជាឯកសារនេះនិយាយពីប្រទេសវៀតណាមក៏ដោយ វិធីសាស្ត្រវិភាគប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់វាមានតម្លៃយ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់អ្នកស្រាវជ្រាវនៅកម្ពុជា។
សរុបមក អត្ថបទនេះផ្តល់នូវក្របខ័ណ្ឌដ៏ល្អមួយក្នុងការវាយតម្លៃឡើងវិញនូវហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធប្រវត្តិសាស្ត្រ ដោយថ្លឹងថ្លែងរវាងអត្ថប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ច និងតម្លៃដែលសង្គមត្រូវចំណាយ ដែលអាចអនុវត្តបានក្នុងការសិក្សាប្រវត្តិសាស្ត្រកសិកម្មនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Hydraulic agriculture | ប្រព័ន្ធកសិកម្មដែលពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងលើការគ្រប់គ្រងប្រភពទឹកតាមរយៈវិស្វកម្ម ដូចជាការសាងសង់ប្រឡាយ ទំនប់ និងអាងស្តុកទឹក ដើម្បីស្រោចស្រពដំណាំ និងការពារទឹកជំនន់។ | ដូចជាការរៀបចំប្រព័ន្ធទុយោទឹកក្នុងសួនច្បារដើម្បីធានាថារុក្ខជាតិទាំងអស់ទទួលបានទឹកគ្រប់គ្រាន់ និងមិនលិចលង់ពេលភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំង។ |
| Economic exploitation | ការទាញយកផលប្រយោជន៍ពីធនធានធម្មជាតិ និងកម្លាំងពលកម្មរបស់ប្រទេសមួយទៀត (ជាទូទៅក្នុងបរិបទអាណានិគម) ដើម្បីបម្រើផលប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសខ្លួន ដោយមិនផ្តល់កម្រៃសមរម្យដល់ម្ចាស់ស្រុក។ | ដូចជាការដែលអ្នកដទៃមកបង្ខំអ្នកឱ្យដាំដុះលើដីរបស់អ្នកផ្ទាល់ តែគេជាអ្នកយកផលចំណេញទាំងអស់ទៅផ្ទះរបស់គេ។ |
| Irrigation system | បណ្តាញនៃសំណង់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធដូចជា ប្រឡាយ ទំនប់ ទ្វារទឹក និងម៉ាស៊ីនបូម ដែលត្រូវបានរចនាឡើងដើម្បីបង្វែរ រក្សាទុក និងចែកចាយទឹកទៅកាន់ដីកសិកម្មដែលខ្វះទឹក។ | ប្រៀបដូចជាសរសៃឈាមក្នុងរាងកាយ ដែលបញ្ជូនឈាម (ទឹក) ទៅកាន់គ្រប់សរីរាង្គ (ស្រែចម្ការ) ដើម្បីឲ្យវាមានជីវិតនិងលូតលាស់។ |
| Literature review | ការប្រមូល អាន និងវាយតម្លៃយ៉ាងទូលំទូលាយនូវឯកសារ សៀវភៅ និងអត្ថបទស្រាវជ្រាវដែលមានស្រាប់ជុំវិញប្រធានបទណាមួយ ដើម្បីស្វែងរកចន្លោះប្រហោង សន្និដ្ឋានពីនិន្នាការ និងបង្កើតជាមូលដ្ឋានគ្រឹះសម្រាប់ការស្រាវជ្រាវថ្មី។ | ដូចជាការអានសៀវភៅរឿងជាច្រើនដែលសរសេរពីវីរបុរសតែមួយ រួចសង្ខេបប្រាប់គេថាអ្នកនិពន្ធម្នាក់ៗមានទស្សនៈខុសគ្នាយ៉ាងម៉េចខ្លះ មុននឹងយើងចាប់ផ្តើមសរសេររឿងផ្ទាល់ខ្លួន។ |
| Public works | គម្រោងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធធំៗដែលផ្តល់មូលនិធិ ឬគ្រប់គ្រងដោយរដ្ឋ (ក្នុងបរិបទនេះគឺរដ្ឋបាលអាណានិគមបារាំង) ដូចជាផ្លូវថ្នល់ ស្ពាន ប្រឡាយ និងទំនប់ទឹក ដែលជារឿយៗត្រូវបានសាងសង់ដើម្បីសម្រួលដល់ការដឹកជញ្ជូនផលិតផលកេងប្រវ័ញ្ច និងការគ្រប់គ្រងរដ្ឋបាល។ | ដូចជាការដែលមេភូមិប្រមូលលុយ និងកម្លាំងអ្នកភូមិដើម្បីធ្វើផ្លូវធំមួយ ងាយស្រួលដល់ការធ្វើដំណើរនិងដឹកទំនិញចេញចូលភូមិ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
