បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះមានគោលបំណងពិនិត្យ និងប្រៀបធៀបកម្រិតមតិយោបល់របស់មន្ត្រីប្រតិបត្តិការ ចំពោះគម្រោងសហការ និងយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះប្រជាពលរដ្ឋ ដែលរៀបចំដោយអង្គការរដ្ឋបាលខេត្តជលបុរី ក្នុងឆ្នាំហិរញ្ញវត្ថុ ២០១៣។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្របរិមាណវិស័យ ដោយប្រមូលទិន្នន័យពីសំណាកមន្ត្រី និងវិភាគដោយប្រើស្ថិតិពិពណ៌នា និងអនុមាន។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| CIPP Evaluation Model (Stufflebeam) ម៉ូដែលវាយតម្លៃ CIPP របស់ Stufflebeam |
មានលក្ខណៈទូលំទូលាយ ដោយវាយតម្លៃលើគ្រប់ទិដ្ឋភាពរួមមាន៖ បរិបទ ធាតុចូល ដំណើរការ និងលទ្ធផល។ ជួយឱ្យអ្នកគ្រប់គ្រងអាចធ្វើការសម្រេចចិត្តបានគ្រប់ដំណាក់កាលនៃគម្រោង។ | ទាមទារពេលវេលាយូរ និងប្រព័ន្ធប្រមូលទិន្នន័យស្មុគស្មាញ ដើម្បីវាយតម្លៃលើគ្រប់កត្តាទាំងអស់។ អាចមានការលំបាកក្នុងការអនុវត្តសម្រាប់គម្រោងខ្នាតតូច។ | ត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាក្របខ័ណ្ឌគោលក្នុងការវាយតម្លៃគម្រោងរបស់រដ្ឋបាលខេត្តជលបុរី (បរិបទ ធាតុចូល ដំណើរការ និងលទ្ធផល)។ |
| Objective-Oriented Evaluation (Tyler) ការវាយតម្លៃផ្អែកលើគោលបំណងរបស់ Tyler |
មានភាពសាមញ្ញ ងាយស្រួលយល់ និងផ្តោតសំខាន់ទៅលើការសម្រេចបាននូវគោលដៅដែលបានកំណត់ទុកជាមុន។ | មិនបានយកចិត្តទុកដាក់លើបរិបទ និងដំណើរការនៃការអនុវត្តគម្រោងឡើយ ដែលធ្វើឱ្យខកខានក្នុងការកំណត់រកមូលហេតុនៃបញ្ហា។ | ត្រូវបានលើកឡើងនៅក្នុងការរំលឹកទ្រឹស្តី (Literature Review) ប៉ុន្តែមិនត្រូវបានជ្រើសរើសជាវិធីសាស្ត្រចម្បងក្នុងការសិក្សានេះទេ។ |
| Discrepancy Evaluation Model (Provus) ម៉ូដែលវាយតម្លៃគម្លាតរបស់ Provus |
មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការស្វែងរកគម្លាតរវាងការអនុវត្តជាក់ស្តែង និងស្តង់ដារដែលបានកំណត់។ ងាយស្រួលក្នុងការចង្អុលបង្ហាញចំណុចខ្វះខាត។ | មានភាពតឹងរ៉ឹងពេក ប្រសិនបើស្តង់ដារនៃគម្រោងត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរ ឬកែសម្រួលក្នុងកំឡុងពេលអនុវត្ត។ | ត្រូវបានពិភាក្សាជាជម្រើសទ្រឹស្តីនៅក្នុងជំពូកទី២ ដើម្បីពន្យល់ពីវិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃផ្សេងៗ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះមិនតម្រូវឱ្យមានធនធានបច្ចេកវិទ្យាខ្ពស់ទេ ប៉ុន្តែទាមទារការចូលរួមយ៉ាងសកម្មពីមន្ត្រីមូលដ្ឋាន និងចំណេះដឹងផ្នែកវិភាគស្ថិតិ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងផ្តាច់មុខនៅក្នុងខេត្តជលបុរី (Chon Buri) ប្រទេសថៃ ដោយផ្តោតលើមន្ត្រីរាជការដែលអនុវត្តគម្រោងជាក់លាក់មួយក្នុងឆ្នាំ ២០១៣។ កត្តានេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់កម្ពុជា ពីព្រោះបរិបទរដ្ឋបាល វប្បធម៌ការងារ និងធនធាននៅតាមខេត្តរបស់កម្ពុជា អាចមានភាពខុសគ្នាពីប្រទេសថៃ ដែលទាមទារឱ្យមានការកែសម្រួលសំណួរ និងបរិបទមុននឹងយកទៅអនុវត្ត។
វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃគម្រោងតាមរយៈការស្ទង់មតិមន្ត្រីនេះ មានអត្ថប្រយោជន៍ខ្ពស់សម្រាប់ការវាស់ស្ទង់ប្រសិទ្ធភាពនៃការផ្តល់សេវាសាធារណៈនៅថ្នាក់មូលដ្ឋានក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។
ការប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រនេះនឹងជួយឱ្យស្ថាប័នរដ្ឋនៅកម្ពុជាអាចកំណត់អត្តសញ្ញាណចំណុចខ្វះខាតផ្ទៃក្នុង និងពង្រឹងការផ្តល់សេវាជូនប្រជាពលរដ្ឋបានកាន់តែប្រសើរ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| One-way ANOVA | ជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិដែលប្រើសម្រាប់ប្រៀបធៀបមធ្យមភាគ (Mean) នៃក្រុមទិន្នន័យចាប់ពី ៣ ក្រុមឡើងទៅ ដើម្បីចង់ដឹងថាតើមានភាពខុសគ្នាគួរឱ្យកត់សម្គាល់ខាងស្ថិតិរវាងក្រុមទាំងនោះដែរឬទេ។ | ដូចជាការប្រៀបធៀបពិន្ទុប្រឡងរបស់សិស្សមកពីសាលា៣ផ្សេងគ្នា ដើម្បីមើលថាតើសាលាទាំង៣នោះមានកម្រិតបង្រៀនខុសគ្នាឬអត់។ |
| LSD (Least Significant Difference) | ជាការធ្វើតេស្តស្ថិតិបន្តបន្ទាប់ (Post-hoc test) ដែលគេប្រើក្រោយពេលធ្វើតេស្ត ANOVA រួច ដើម្បីទាញរកភាពខុសគ្នាជាក់លាក់ដោយចាប់គូប្រៀបធៀបម្តងមួយគូៗ ដើម្បីដឹងថាទិន្នន័យក្រុមមួយណាពិតជាខុសពីក្រុមមួយណា។ | បន្ទាប់ពីដឹងថាមានចោរម្នាក់ក្នុងចំណោមជនសង្ស័យ៣នាក់ (ANOVA) យើងធ្វើការស៊ើបអង្កេតម្តងមួយគូៗ ដើម្បីចង្អុលបង្ហាញមុខចោរពិតប្រាកដ (LSD)។ |
| CIPP Evaluation Model | ជាម៉ូដែលវាយតម្លៃគម្រោងដែលបង្កើតឡើងដោយ Stufflebeam ផ្តោតលើទិដ្ឋភាពសំខាន់ ៤ គឺ៖ បរិបទ (Context) ធាតុចូល (Input) ដំណើរការ (Process) និងលទ្ធផល (Product) ដើម្បីជួយអ្នកគ្រប់គ្រងក្នុងការធ្វើសេចក្តីសម្រេចចិត្ត។ | ដូចជាការវាយតម្លៃភោជនីយដ្ឋានមួយដោយមើលលើ ទីតាំងនិងតម្រូវការ (បរិបទ) គ្រឿងផ្សំ (ធាតុចូល) របៀបចម្អិន (ដំណើរការ) និងរសជាតិម្ហូប (លទ្ធផល)។ |
| Standard Deviation (SD) | ជារង្វាស់ស្ថិតិដែលបង្ហាញពីកម្រិតនៃការបែកខ្ញែក ឬគម្លាតនៃទិន្នន័យនីមួយៗធៀបនឹងតម្លៃមធ្យមភាគ (Mean)។ កាលណា SD មានតម្លៃតូច មានន័យថាមតិរបស់អ្នកឆ្លើយសំណួរភាគច្រើនគឺស្រដៀងៗគ្នា។ | ដូចជាការបាញ់ស៊ីប ប្រសិនបើគ្រាប់កាំភ្លើងបាញ់ត្រូវជុំវិញចំណុចកណ្តាលកៀកៗគ្នា មានន័យថាគម្លាត (SD) គឺតូចបំផុត។ |
| Discrepancy Evaluation Model | ជាវិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃគម្រោងដែលផ្តោតលើការប្រៀបធៀបរវាង "ដំណើរការអនុវត្តជាក់ស្តែង" និង "ស្តង់ដារដែលបានកំណត់ទុកជាមុន" ដើម្បីស្វែងរកគម្លាត និងកែតម្រូវទាន់ពេលវេលា។ | ដូចជាការផ្ទៀងផ្ទាត់រូបរាងផ្ទះដែលកំពុងសាងសង់ជាក់ស្តែង ទៅនឹងប្លង់ស្ថាបត្យកម្មដើម ដើម្បីមើលថាតើជាងធ្វើខុសពីប្លង់ត្រង់ណាខ្លះ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
