បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះមានគោលបំណងស៊ើបអង្កេត និងប្រៀបធៀបគុណភាពជីវិតរបស់មនុស្សចាស់នៅក្នុងតំបន់រដ្ឋបាលឃុំបានសឺត (Banserd) ដោយផ្អែកលើកត្តាប្រជាសាស្ត្រ និងសង្គម-សេដ្ឋកិច្ចមួយចំនួន។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្របរិមាណ ដោយប្រមូលទិន្នន័យតាមរយៈកម្រងសំណួរពីមនុស្សចាស់ដែលបានជ្រើសរើសដោយចៃដន្យសាមញ្ញ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Independent Samples t-test ការវិភាគស្ថិតិ t-test សម្រាប់គំរូឯករាជ្យពីរ |
ងាយស្រួលក្នុងការប្រៀបធៀបមធ្យមភាគរវាងក្រុមឯករាជ្យពីរ (ឧទាហរណ៍៖ បុរស និងស្ត្រី ឬ អ្នកមានការងារ និងអ្នកគ្មានការងារធ្វើ)។ | មិនអាចប្រើប្រាស់ដើម្បីប្រៀបធៀបអថេរដែលមានជម្រើសឬក្រុមលើសពីពីរបានឡើយ ដែលទាមទារឱ្យមានការប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រផ្សេងបន្ថែម។ | បានបង្ហាញថាគ្មានភាពខុសគ្នានៃគុណភាពជីវិតរវាងយេនឌ័រ និងការចូលជាសមាជិកក្លឹបមនុស្សចាស់ ប៉ុន្តែរកឃើញភាពខុសគ្នាចំពោះស្ថានភាពការងារ។ |
| One-way ANOVA (with Welch / Brown-Forsythe & Post-Hoc Tests) ការវិភាគវ៉ារ្យង់កត្តាតែមួយ និងការធ្វើតេស្តបន្ត |
មានសមត្ថភាពខ្ពស់ក្នុងការប្រៀបធៀបមធ្យមភាគនៃក្រុមលើសពីពីរក្នុងពេលតែមួយ និងអាចបញ្ជាក់ទីតាំងនៃភាពខុសគ្នាតាមរយៈតេស្ត Scheffe ឬ Dunnett's C។ | ទាមទារការធ្វើតេស្តសន្មត់តឹងរ៉ឹងលើភាពស្មើគ្នានៃវ៉ារ្យង់ (Levene's test) ហើយដំណើរការវិភាគមានភាពស្មុគស្មាញជាងតេស្តធម្មតា។ | បានរកឃើញភាពខុសគ្នាយ៉ាងច្បាស់នៃកម្រិតគុណភាពជីវិតដែលបណ្តាលមកពី អាយុ ការអប់រំ កម្រិតប្រាក់ចំណូល និងស្ថានភាពអាពាហ៍ពិពាហ៍។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះពឹងផ្អែកលើការប្រមូលទិន្នន័យជាក់ស្តែងតាមរយៈកម្រងសំណួរពីសហគមន៍ និងការប្រើប្រាស់កម្មវិធីកុំព្យូទ័រសម្រាប់វិភាគស្ថិតិ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងឃុំមួយនៃខេត្តជុនបុរី ប្រទេសថៃ ដោយផ្តោតលើបរិបទសង្គម និងរដ្ឋបាលមូលដ្ឋានជាក់លាក់នៃប្រទេសថៃ។ នេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ព្រោះទោះបីជាប្រទេសទាំងពីរមានវប្បធម៌គោរពមនុស្សចាស់ស្រដៀងគ្នាក៏ដោយ ក៏ប្រព័ន្ធគាំពារសង្គម (ប្រាក់សោធន ឬប័ណ្ណក្រីក្រ) និងកម្រិតសេដ្ឋកិច្ចមូលដ្ឋានមានភាពខុសគ្នា ដែលទាមទារការកែសម្រួលបរិបទមុននឹងយកមកប្រៀបធៀប។
វិធីសាស្រ្តស្រាវជ្រាវ និងក្របខ័ណ្ឌនៃការវាយតម្លៃគុណភាពជីវិតក្នុងឯកសារនេះ គឺមានប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជាក្នុងការរៀបចំគោលនយោបាយគាំពារមនុស្សចាស់ដែលកំពុងកើនឡើង។
ការយល់ដឹងពីកត្តាប្រជាសាស្ត្រដែលជះឥទ្ធិពលដល់គុណភាពជីវិត នឹងជួយឱ្យអ្នកធ្វើគោលនយោបាយនៅកម្ពុជាអាចបែងចែកធនធានបានចំគោលដៅ ប្រកបដោយបរិយាបន្ន និងត្រៀមខ្លួនសម្រាប់សង្គមមនុស្សចាស់នៅពេលអនាគត។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Simple random sampling | គឺជាវិធីសាស្ត្រជ្រើសរើសគំរូនៃការស្រាវជ្រាវ ដោយធានាថាសមាជិកគ្រប់រូបនៅក្នុងចំនួនប្រជាជនគោលដៅ មានឱកាសស្មើៗគ្នាក្នុងការត្រូវបានជ្រើសរើស ដោយគ្មានការលម្អៀង។ | ដូចជាការសរសេរឈ្មោះសិស្សទាំងអស់ដាក់ក្នុងកែវ ហើយចាប់ឆ្នោតយកឈ្មោះនរណាម្នាក់ដោយចៃដន្យ ដើម្បីជ្រើសរើសអ្នកតំណាងដោយយុត្តិធម៌។ |
| One-way ANOVA | គឺជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិ (Analysis of Variance) ដែលប្រើសម្រាប់ប្រៀបធៀបមធ្យមភាគនៃក្រុមឯករាជ្យចំនួន ៣ ឬច្រើនជាងនេះ ដើម្បីពិនិត្យមើលថាតើមានភាពខុសគ្នាដែលមានអត្ថន័យស្ថិតិរវាងក្រុមទាំងនោះឬអត់ (ឧទាហរណ៍៖ ប្រៀបធៀបគុណភាពជីវិតរវាងកម្រិតចំណូល ៤ ផ្សេងគ្នា)។ | ដូចជាការប្រៀបធៀបពិន្ទុមធ្យមនៃការប្រឡងរបស់សិស្សមកពីសាលាចំនួន ៣ ផ្សេងគ្នា ដើម្បីមើលថាតើសាលាណាដែលរៀនពូកែជាងគេជារួម។ |
| Dunnett's C and Scheffe | គឺជាប្រភេទនៃការធ្វើតេស្តស្ថិតិបន្តបន្ទាប់ (Post-hoc tests) ដែលត្រូវប្រើក្រោយពេលលទ្ធផល ANOVA បង្ហាញថាមានភាពខុសគ្នា។ តេស្តទាំងនេះជួយប្រៀបធៀបទិន្នន័យជាគូៗ ដើម្បីរកឱ្យឃើញច្បាស់ថាតើក្រុមមួយណាដែលខុសពីក្រុមមួយណាពិតប្រាកដ។ | ដូចជាពេលយើងដឹងថាមានក្មេងម្នាក់ក្នុងចំណោម ៣នាក់បានលួចញ៉ាំនំ ការប្រើតេស្តនេះគឺប្រៀបដូចជាការសួរចម្លើយពួកគេម្តងម្នាក់ៗទល់នឹងម្នាក់ទៀត ដើម្បីចាប់ឱ្យបានថាអ្នកណាជាអ្នកញ៉ាំពិតប្រាកដ។ |
| Dependency ratio | គឺជាសូចនាករសេដ្ឋកិច្ច និងប្រជាសាស្ត្រដែលវាស់ស្ទង់សមាមាត្រនៃអ្នកដែលមិនស្ថិតក្នុងវ័យពលកម្ម (កុមារអាយុក្រោម ១៥ឆ្នាំ និងមនុស្សចាស់អាយុលើស ៦០ឆ្នាំ) ធៀបនឹងអ្នកដែលស្ថិតក្នុងវ័យពលកម្ម ដែលត្រូវធ្វើការរកចំណូលដើម្បីទ្រទ្រង់ពួកគេ។ | ដូចជាការគណនាមើលថាតើមនុស្សពេញវ័យម្នាក់ដែលរកលុយបាន ត្រូវរ៉ាប់រងចំណាយចិញ្ចឹមកូនក្មេងនិងចាស់ជរាប៉ុន្មាននាក់នៅក្នុងផ្ទះរបស់ខ្លួន។ |
| Chronological aging | គឺជាការវាស់វែងវ័យចំណាស់របស់មនុស្សដោយផ្អែកលើចំនួនឆ្នាំពិតប្រាកដដែលពួកគេបានរស់នៅចាប់តាំងពីថ្ងៃកើតមកម៉្លេះ ដោយមិនគិតពីស្ថានភាពសុខភាពផ្លូវកាយ ឬផ្លូវចិត្តជាក់ស្តែងរបស់ពួកគេឡើយ។ | ដូចជាការកំណត់អាយុរបស់ដើមឈើដោយរាប់ចំនួនក្រវិលវង់នៅលើគល់របស់វាទោះបីជាដើមឈើនោះមើលទៅនៅស្រស់បំព្រងក៏ដោយ។ |
| Psychological well-being | គឺជាស្ថានភាពសុខភាពផ្លូវចិត្តរបស់បុគ្គលម្នាក់ៗ ដែលគ្របដណ្តប់លើការមានអារម្មណ៍វិជ្ជមាន ការវាយតម្លៃខ្ពស់លើបទពិសោធន៍ជីវិត ការមានគោលបំណងក្នុងជីវិត និងសមត្ថភាពក្នុងការគ្រប់គ្រងភាពតានតឹង។ | ដូចជាការមានអារម្មណ៍ស្រស់ស្រាយ ស្ងប់ស្ងាត់ក្នុងចិត្ត និងមានកម្លាំងជំរុញទឹកចិត្តដើម្បីប្រឈមមុខនឹងបញ្ហាផ្សេងៗដោយស្នាមញញឹម។ |
| Standard deviation | ជារង្វាស់ស្ថិតិដែលបង្ហាញពីកម្រិតនៃការបែកខ្ញែកនៃទិន្នន័យពីតម្លៃមធ្យមភាគ (Mean) របស់វា។ បើតម្លៃនេះតូច មានន័យថាទិន្នន័យភាគច្រើនប្រមូលផ្តុំនៅកៀកគ្នានឹងមធ្យមភាគ។ | ដូចជាការពិនិត្យមើលថាតើពិន្ទុរបស់សិស្សក្នុងថ្នាក់ភាគច្រើនទទួលបានប្រហាក់ប្រហែលគ្នា (តម្លៃតូច) ឬក៏អ្នកខ្លះពូកែខ្លាំងហើយអ្នកខ្លះខ្សោយខ្លាំងខុសគ្នាដាច់ស្រឡះ (តម្លៃធំ)។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
