បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះមានគោលបំណងសិក្សា និងប្រៀបធៀបការយល់ឃើញរបស់ប្រជាពលរដ្ឋចំពោះការគ្រប់គ្រងតាមគោលការណ៍អភិបាលកិច្ចល្អ (Good Governance) របស់អធិការដ្ឋាននគរបាលស្រុកថាម៉ៃ ខេត្តចាន់ថាបូរី ប្រទេសថៃ ដោយផ្អែកលើកត្តាប្រជាសាស្ត្រ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវបរិមាណវិស័យ (Quantitative Research) ដោយប្រមូល និងវិភាគទិន្នន័យពីប្រជាពលរដ្ឋក្នុងតំបន់គោលដៅ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Independent Samples t-test តេស្ត t-test សម្រាប់គំរូឯករាជ្យពីរ (ការប្រៀបធៀបយេនឌ័រ) |
ងាយស្រួល និងមានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការប្រៀបធៀបមធ្យមភាគរវាងក្រុមអថេរពីរដាច់ដោយឡែកពីគ្នា (ឧទាហរណ៍៖ បុរស និង ស្ត្រី)។ | មិនអាចប្រើប្រាស់បានទេ ប្រសិនបើអថេរឯករាជ្យមានក្រុមលើសពីពីរចាត់ថ្នាក់ឡើងទៅ។ | រកមិនឃើញភាពខុសគ្នាជាលក្ខណៈស្ថិតិ (p > 0.05) រវាងការយល់ឃើញរបស់បុរស និងស្ត្រី លើការគ្រប់គ្រងរបស់ប៉ូលីសឡើយ។ |
| One-way ANOVA & LSD Post-hoc Test ការវិភាគវ៉ារ្យ៉ង់ផ្លូវមួយ និងតេស្ត LSD (ការប្រៀបធៀបអាយុ កម្រិតវប្បធម៌ និងចំណូល) |
អនុញ្ញាតឱ្យប្រៀបធៀបមធ្យមភាគក្រុមអថេរច្រើនក្នុងពេលតែមួយ និងរកឃើញគូដែលខុសគ្នាជាក់លាក់ដោយប្រើតេស្ត LSD។ | ទាមទារឱ្យទិន្នន័យមានការចែកចាយបែបធម្មតា (Normal Distribution) និងមានទំហំគំរូធំល្មមទើបលទ្ធផលច្បាស់លាស់។ | រកឃើញភាពខុសគ្នាយ៉ាងច្បាស់លាស់ (p < 0.05) តែលើកត្តាប្រាក់ចំណូលប៉ុណ្ណោះ ដោយអ្នកចំណូលទាបវាយតម្លៃទាបជាងអ្នកចំណូលខ្ពស់។ កត្តាអាយុ និងការសិក្សាគ្មានភាពខុសគ្នាទេ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះពឹងផ្អែកជាចម្បងលើការប្រមូលទិន្នន័យតាមរយៈកម្រងសំណួរពីប្រជាពលរដ្ឋ និងការប្រើប្រាស់កម្មវិធីកុំព្យូទ័រសម្រាប់វិភាគស្ថិតិសង្គមសាស្ត្រ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងស្រុកថាម៉ៃ ខេត្តចាន់ថាបូរី ប្រទេសថៃ ដោយសំណាកភាគច្រើនមានលំអៀងទៅរកអ្នកមានប្រាក់ចំណូលខ្ពស់ (ជាង ២ម៉ឺនបាត) មនុស្សវ័យកណ្តាលនិងចំណាស់ (៤១ឆ្នាំឡើង) និងស្ត្រី។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការយល់ដឹងពីភាពលំអៀងនេះគឺសំខាន់ ព្រោះការវាយតម្លៃអភិបាលកិច្ចរបស់ស្ថាប័នរដ្ឋអាចប្រែប្រួលខ្លាំងរវាងតំបន់ទីក្រុងនិងជនបទ ព្រមទាំងកម្រិតជីវភាពរស់នៅ។
វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃផ្អែកលើគោលការណ៍អភិបាលកិច្ចល្អទាំង ៦ នេះ គឺមានប្រយោជន៍ខ្លាំងណាស់សម្រាប់ការវាស់ស្ទង់ការកែទម្រង់រដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិនៅកម្ពុជា។
សរុបមក ការអនុវត្តក្របខណ្ឌស្រាវជ្រាវនេះនឹងជួយដល់ស្ថាប័នសាធារណៈនៅកម្ពុជាក្នុងការកំណត់ចំណុចខ្សោយរបស់ខ្លួន និងលើកកម្ពស់ជំនឿចិត្តពីសំណាក់ប្រជាពលរដ្ឋ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Good governance | ប្រព័ន្ធនៃការគ្រប់គ្រងនិងការដឹកនាំស្ថាប័នមួយប្រកបដោយតម្លាភាព គណនេយ្យភាព នីតិរដ្ឋ សីលធម៌ ការចូលរួម និងប្រសិទ្ធភាព ដើម្បីធានាថាការសម្រេចចិត្តនិងសកម្មភាពនានាផ្តល់ប្រយោជន៍ពិតប្រាកដដល់សាធារណជន និងកាត់បន្ថយអំពើពុករលួយ។ | ដូចជាការធ្វើជាមេគ្រួសារមួយដែលបើកចំហរ ស្តាប់មតិកូនៗ ចាយលុយចំគោលដៅ និងហ៊ានទទួលខុសត្រូវរាល់កំហុសរបស់ខ្លួន។ |
| Rule of law | គោលការណ៍ដែលតម្រូវឱ្យបុគ្គលគ្រប់រូប និងគ្រប់ស្ថាប័ន (រួមទាំងរដ្ឋ) ត្រូវតែគោរព និងអនុវត្តតាមច្បាប់ជាធរមានដោយស្មើភាពគ្នា ដោយគ្មានការរើសអើង ឬប្រើអំណាចតាមទំនើងចិត្តឡើយ។ | ដូចជាការលេងកីឡាដែលកីឡាករទាំងអស់ ទោះបីជាប្រធានក្រុមក៏ដោយ ក៏ត្រូវតែគោរពច្បាប់តែមួយដែលអាជ្ញាកណ្តាលបានកំណត់ដែរ។ |
| Accountability | កាតព្វកិច្ចរបស់មន្ត្រី ឬស្ថាប័នក្នុងការបំពេញភារកិច្ចឱ្យបានល្អ និងហ៊ានទទួលខុសត្រូវចំពោះទង្វើ និងលទ្ធផលនៃការសម្រេចចិត្តរបស់ខ្លួនចំពោះមុខសាធារណជន ព្រមទាំងហ៊ានទទួលយកការវាយតម្លៃនិងកែលម្អ។ | ដូចជាអ្នករត់តាក់ស៊ីដែលសន្យាថានឹងជូនភ្ញៀវដល់ផ្ទះដោយសុវត្ថិភាព ហើយប្រសិនបើមានបញ្ហាតាមផ្លូវ គាត់ជាអ្នកធានាចេញមុខដោះស្រាយផ្ទាល់។ |
| Transparency | ការបើកចំហរព័ត៌មាននិងសកម្មភាពនៃការងាររដ្ឋបាលឱ្យសាធារណជនបានដឹង និងអាចត្រួតពិនិត្យបានយ៉ាងងាយស្រួល ដើម្បីទប់ស្កាត់អំពើពុករលួយនិងការលាក់បាំង។ | ដូចជាការធ្វើជញ្ជាំងផ្ទះពីកញ្ចក់ ដែលអ្នកនៅខាងក្រៅអាចមើលឃើញយ៉ាងច្បាស់ថាមនុស្សខាងក្នុងកំពុងធ្វើអ្វីខ្លះ។ |
| New public management | វិធីសាស្ត្រក្នុងការកែទម្រង់ស្ថាប័នរដ្ឋដោយយកទម្លាប់និងគោលការណ៍គ្រប់គ្រងពីវិស័យឯកជន (ដូចជាការផ្តោតលើលទ្ធផល ការប្រកួតប្រជែង និងការវាស់ស្ទង់សមិទ្ធផល) មកអនុវត្ត ដើម្បីបង្កើនប្រសិទ្ធភាពសេវាសាធារណៈ។ | ដូចជាការប្តូរស្ទីលធ្វើការពីរចនាប័ម្ពមន្ត្រីរាជការចាស់ៗ មកធ្វើការស្វាហាប់រហ័សរហួនដូចបុគ្គលិកក្រុមហ៊ុនឯកជន។ |
| Balanced scorecard | ឧបករណ៍សម្រាប់គ្រប់គ្រងនិងវាយតម្លៃយុទ្ធសាស្ត្ររបស់ស្ថាប័ន ដោយមិនមើលត្រឹមតែផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុនោះទេ តែវាស់ស្ទង់លើទិដ្ឋភាព ៤ គឺ ហិរញ្ញវត្ថុ អតិថិជន ដំណើរការខាងក្នុង និងការរៀនសូត្រ/ការអភិវឌ្ឍ ដើម្បីឱ្យស្ថាប័នដើរត្រូវទិសដៅ។ | ដូចជាការពិនិត្យសុខភាពដែលគ្រូពេទ្យមិនត្រឹមតែវាស់កម្ពស់ប៉ុណ្ណោះទេ តែថែមទាំងពិនិត្យចង្វាក់បេះដូង ឈាម និងទម្លាប់ហូបចុកដើម្បីដឹងថាសុខភាពល្អពេញលេញឬអត់។ |
| One-way ANOVA | វិធីសាស្ត្រស្ថិតិដែលគេប្រើសម្រាប់ប្រៀបធៀបមធ្យមភាគនៃទិន្នន័យចាប់ពី ៣ ក្រុមឡើងទៅ ក្នុងពេលតែមួយ ដើម្បីចង់ដឹងថាតើក្រុមទាំងនោះមានភាពខុសគ្នាជាលក្ខណៈស្ថិតិឬក៏អត់ (ឧ. ប្រៀបធៀបការយល់ឃើញតាមកម្រិតចំណូល ៤ ផ្សេងគ្នា)។ | ដូចជាការភ្លក់រសជាតិសម្លម្ជូរពីឆ្នាំង ៣ ផ្សេងគ្នា ដើម្បីទាញសេចក្តីសន្និដ្ឋានថា តើចុងភៅទាំង ៣ នាក់មានស្នាដៃខុសគ្នាពិតប្រាកដឬយ៉ាងណា។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
