បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះស៊ើបអង្កេតកម្រិតមតិយោបល់របស់បុគ្គលិកទាក់ទងនឹងការអនុវត្តគោលការណ៍អភិបាលកិច្ចល្អដោយអ្នកគ្រប់គ្រងនៅសាលាឃុំ Bang Pu និងប្រៀបធៀបមតិទាំងនេះដោយផ្អែកលើកត្តាប្រជាសាស្ត្រ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះគឺជាការសិក្សាបរិមាណដែលប្រើប្រាស់កម្រងសំណួរស្ទង់មតិដែលបានចែកជូនបុគ្គលិកសាលាឃុំដើម្បីប្រមូលទិន្នន័យ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Accountability Principle Evaluation ការវាយតម្លៃលើគោលការណ៍គណនេយ្យភាព (Accountability) |
ឆ្លុះបញ្ចាំងពីការទទួលខុសត្រូវខ្ពស់របស់អ្នកគ្រប់គ្រងក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាបន្ទាន់របស់មូលដ្ឋាន។ | អាចផ្តោតខ្លាំងតែលើលទ្ធផលការងារជាជាងដំណើរការអនុវត្តដែលត្រឹមត្រូវ។ | ទទួលបានពិន្ទុវាយតម្លៃខ្ពស់ជាងគេបំផុត (មធ្យមភាគ ៤.១៩ ស្ថិតក្នុងកម្រិតល្អ) |
| Ethics Principle Evaluation ការវាយតម្លៃលើគោលការណ៍សីលធម៌ (Ethics) |
ជួយកំណត់អត្តសញ្ញាណភាពខ្វះខាតទាក់ទងនឹងយុត្តិធម៌ ការតម្លើងឋានៈ និងវិន័យការងាររបស់បុគ្គលិក។ | ពិបាកក្នុងការវាស់វែងដោយសុក្រឹត ព្រោះវាពាក់ព័ន្ធនឹងអារម្មណ៍និងទស្សនៈបុគ្គល។ | ទទួលបានពិន្ទុវាយតម្លៃទាបជាងគេបំផុត (មធ្យមភាគ ៤.០៥ ស្ថិតក្នុងកម្រិតល្អ) |
| ANOVA Group Comparison (Work Division) ការប្រៀបធៀបតាមផ្នែកការងារ (ប្រើប្រាស់វិភាគវ៉ារ្យង់ ANOVA) |
បង្ហាញឱ្យឃើញពីគម្លាតនៃការយល់ឃើញរវាងផ្នែកនីមួយៗ (ឧ. ផ្នែកអប់រំ និងផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ)។ | ត្រូវការទិន្នន័យគ្រប់គ្រាន់ពីគ្រប់ផ្នែកទាំងអស់ដើម្បីធានាបាននូវភាពត្រឹមត្រូវនៃស្ថិតិ។ | រកឃើញភាពខុសគ្នាយ៉ាងមានអត្ថន័យផ្នែកស្ថិតិ (p < 0.05) រវាងផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ និងផ្នែកផ្សេងៗទៀត |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារធនធានតិចតួចសម្រាប់ការប្រមូលទិន្នន័យស្ទង់មតិ ប៉ុន្តែតម្រូវឱ្យមានចំណេះដឹងផ្នែកវិភាគស្ថិតិ (Statistical Analysis)។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងសាលាឃុំ Bang Pu ខេត្ត Samut Prakan ប្រទេសថៃ ដែលជាតំបន់ប្រមូលផ្តុំឧស្សាហកម្ម ដោយប្រមូលទិន្នន័យតែពីបុគ្គលិកផ្ទៃក្នុងប៉ុណ្ណោះ។ កង្វះការចូលរួមមតិពីប្រជាពលរដ្ឋទូទៅ អាចបណ្តាលឱ្យមានភាពលម្អៀង (Self-serving bias)។ សម្រាប់កម្ពុជា ការវាយតម្លៃរដ្ឋបាលមូលដ្ឋានត្រូវតែបញ្ចូលមតិរបស់ប្រជាពលរដ្ឋជាអ្នកទទួលសេវា ទើបអាចឆ្លុះបញ្ចាំងពីតថភាពជាក់ស្តែង។
ក្របខ័ណ្ឌវាយតម្លៃអភិបាលកិច្ចល្អនេះ មានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់ការកែទម្រង់វិមជ្ឈការ និងវិសហមជ្ឈការ (D&D) នៅកម្ពុជា។
ការអនុវត្តវិធីសាស្រ្តវាយតម្លៃនេះនៅកម្ពុជា នឹងជួយស្ថាប័នរដ្ឋបាលមូលដ្ឋានស្វែងរកចំណុចខ្សោយផ្ទៃក្នុង និងលើកកម្ពស់ទំនុកចិត្តពីប្រជាពលរដ្ឋ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Good governance | ជាប្រព័ន្ធនៃការគ្រប់គ្រងនិងចាត់ចែងស្ថាប័នដោយផ្អែកលើគោលការណ៍តម្លាភាព គណនេយ្យភាព ការចូលរួម នីតិរដ្ឋ សីលធម៌ និងប្រសិទ្ធភាព ដើម្បីធានាថាការសម្រេចចិត្តផ្តល់ប្រយោជន៍ដល់សាធារណជនជាជាងបុគ្គលឯកជន។ | ដូចជាការធ្វើជាប្រធានក្រុមដ៏ល្អម្នាក់ដែលលេងតាមច្បាប់ ស្តាប់សមាជិក មិនលួចលាក់ និងទទួលខុសត្រូវរាល់ទង្វើរបស់ខ្លួន។ |
| Accountability | ជាកាតព្វកិច្ចរបស់អ្នកកាន់អំណាច ឬមន្ត្រីសាធារណៈក្នុងការបង្ហាញ និងពន្យល់ពីសកម្មភាពរបស់ខ្លួន ព្រមទាំងទទួលយកលទ្ធផល (ទាំងល្អនិងអាក្រក់) ដែលកើតចេញពីការសម្រេចចិត្តនោះនៅចំពោះមុខច្បាប់និងសាធារណជន។ | ដូចជាអ្នកខ្ចីលុយគេ ដែលត្រូវតែប្រាប់ម្ចាស់បំណុលថាយកលុយទៅធ្វើអ្វីខ្លះ និងត្រូវមានទំនួលខុសត្រូវក្នុងការសងវិញតាមកិច្ចសន្យាអញ្ចឹងដែរ។ |
| Transparency | ជាការបើកចំហរាល់ព័ត៌មាននិងដំណើរការនៃការសម្រេចចិត្តរបស់ស្ថាប័នរដ្ឋ ដើម្បីឱ្យប្រជាពលរដ្ឋអាចចូលមើល តាមដាន និងត្រួតពិនិត្យបានយ៉ាងងាយស្រួល ក្នុងគោលបំណងការពារអំពើពុករលួយ។ | ដូចជាការដាក់កញ្ចក់ថ្លានៅក្នុងបន្ទប់ធ្វើការ ដើម្បីឱ្យអ្នកខាងក្រៅអាចមើលឃើញថាអ្នកនៅខាងក្នុងកំពុងធ្វើអ្វីខ្លះ ដោយគ្មានអាថ៌កំបាំង។ |
| Rule of Law | ជាគោលការណ៍ដែលតម្រូវឱ្យបុគ្គលគ្រប់រូប រួមទាំងអ្នកដឹកនាំ និងស្ថាប័នរដ្ឋ ត្រូវតែគោរពនិងអនុវត្តតាមច្បាប់ជាធរមានស្មើៗគ្នា ដោយគ្មានការរើសអើង ឬប្រើអំណាចតាមទំនើងចិត្ត។ | ដូចជាការលេងកីឡាបាល់ទាត់ ដែលកីឡាករគ្រប់រូបទោះល្បីយ៉ាងណាក៏ត្រូវគោរពច្បាប់តែមួយ មិនអាចប្រើដៃចាប់បាល់បានឡើយ។ |
| Value for money | ជាការប្រើប្រាស់ធនធាន (ថវិកា ពេលវេលា កម្លាំងពលកម្ម) ដែលមានកំណត់របស់រដ្ឋ ឱ្យបានជាប្រយោជន៍ជាអតិបរមាដល់សង្គម ដោយសន្សំសំចៃនិងមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់បំផុត។ | ដូចជាការចាយលុយ ១ម៉ឺនរៀលទិញម្ហូប ដែលមិនត្រឹមតែឆ្ងាញ់ទេ តែថែមទាំងមានជីវជាតិ និងគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់មនុស្សមួយគ្រួសារ។ |
| Decentralization | ជាការផ្ទេរអំណាច ការទទួលខុសត្រូវ និងធនធានពីរដ្ឋាភិបាលថ្នាក់កណ្តាលទៅឱ្យរដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិ (ដូចជាខេត្ត ស្រុក ឃុំ) ដើម្បីឱ្យពួកគេមានសិទ្ធិសម្រេចចិត្ត និងដោះស្រាយបញ្ហាក្នុងមូលដ្ឋានខ្លួនឯងបានរហ័ស។ | ដូចជានាយកសាលាប្រគល់សិទ្ធិឱ្យប្រធានថ្នាក់នីមួយៗអាចរៀបចំកាលវិភាគសម្អាតថ្នាក់ដោយខ្លួនឯង ដោយមិនបាច់រង់ចាំការបញ្ជាពីនាយក។ |
| One-way ANOVA | ជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិដែលប្រើដើម្បីប្រៀបធៀបមធ្យមភាគនៃក្រុមគំរូចំនួន៣ ឬច្រើនជាងនេះ ដើម្បីរកមើលថាតើមានភាពខុសគ្នាយ៉ាងពិតប្រាកដ (មានអត្ថន័យផ្នែកស្ថិតិ) រវាងក្រុមទាំងនោះឬអត់។ | ដូចជាការថ្លឹងទម្ងន់ផ្លែប៉ោម៣កន្ត្រកផ្សេងគ្នា ដើម្បីចង់ដឹងថាតើកន្ត្រកនីមួយៗមានទម្ងន់ខុសគ្នាខ្លាំងមែនទែន ឬគ្រាន់តែខុសគ្នាបន្តិចបន្តួចដោយចៃដន្យ។ |
| Dunnett's C | ជាតេស្តស្ថិតិបន្ត (Post hoc test) ដែលប្រើបន្ទាប់ពីធ្វើតេស្ត ANOVA រួចហើយ នៅពេលដែលភាពប្រែប្រួល (Variances) នៃក្រុមដែលត្រូវប្រៀបធៀបមិនស្មើគ្នា ដើម្បីរកមើលថាតើក្រុមគូណាមួយពិតជាខុសគ្នាពីក្រុមដទៃ។ | ដូចជាពេលយើងដឹងថាមានអ្នកលួចញ៉ាំនំ (កម្រិតកំហុសមាន) ឧបករណ៍នេះជួយចង្អុលមុខថាតើអ្នកណាពិតប្រាកដជាអ្នកលួច។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
