បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះវិភាគពីផលប៉ះពាល់នៃកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរីជំនាន់ថ្មី (CPTPP និង EVFTA) ទៅលើច្បាប់បរិស្ថានរបស់ប្រទេសវៀតណាម ជាពិសេសពាក់ព័ន្ធនឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។ វាស្វែងរកចំណុចខ្វះខាតនៅក្នុងប្រព័ន្ធច្បាប់បច្ចុប្បន្នដែលរារាំងដល់ការអនុវត្តការប្តេជ្ញាចិត្តអន្តរជាតិទាំងនេះប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់ការវិភាគឯកសារច្បាប់ដើម្បីវាយតម្លៃកម្រិតនៃការអនុលោមតាមច្បាប់របស់វៀតណាមធៀបនឹងការប្តេជ្ញាចិត្តអន្តរជាតិ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Current Environmental Protection Law Implementation (2014 & 2020) ការអនុវត្តច្បាប់ការពារបរិស្ថានបច្ចុប្បន្ន (ឆ្នាំ ២០១៤ និង ២០២០) |
បានបង្កើតមូលដ្ឋានច្បាប់ដំបូងសម្រាប់ការគ្រប់គ្រងទីផ្សារកាបូន និងការការពារស្រទាប់អូហ្សូន ដោយតម្រូវឱ្យមានការបើកចំហរព័ត៌មានច្រើនជាងមុន។ | នៅខ្វះបទប្បញ្ញត្តិលម្អិត មានការត្រួតស៊ីគ្នានៃយុត្តាធិការរវាងស្ថាប័នរដ្ឋ និងមិនទាន់ឆ្លើយតបពេញលេញទៅនឹងកិច្ចព្រមព្រៀងអន្តរជាតិ។ | ច្បាប់ឆ្នាំ ២០២០ តម្រូវឱ្យមានការបើកចំហរព័ត៌មានដល់សាធារណជនច្រើនជាងច្បាប់ឆ្នាំ ២០១៤ ដល់ទៅ ២ដង (២៨ ដងធៀបនឹង ១៣ ដង)។ |
| Proposed Legal Enhancement & Carbon Market Mechanism ការស្នើកែលម្អប្រព័ន្ធច្បាប់ និងយន្តការទីផ្សារកាបូន |
ធានាបាននូវការអនុលោមតាមកិច្ចព្រមព្រៀង CPTPP/EVFTA និងជួយកាត់បន្ថយការបញ្ចេញឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់តាមរយៈកម្លាំងទីផ្សារ (អ្នកបំពុលត្រូវបង់ប្រាក់)។ | ទាមទារពេលវេលា ធនធាន និងការរៀបចំយន្តការគ្រប់គ្រង វាយតម្លៃតម្លៃកាបូន និងប្រព័ន្ធទិន្នន័យឱ្យបានច្បាស់លាស់និងមានតម្លាភាព។ | បង្កើតប្រព័ន្ធជួញដូរការបញ្ចេញឧស្ម័ន (ETS) ដែលមានតម្លាភាព ដោយកំណត់កូតាច្បាស់លាស់សម្រាប់រោងចក្រ និងអនុញ្ញាតឱ្យមានការជួញដូរឥណទានកាបូន។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ឯកសារនេះមិនបានបញ្ជាក់ពីការចំណាយជាថវិកាជាក់លាក់ទេ ប៉ុន្តែបានសង្កត់ធ្ងន់លើតម្រូវការធនធានច្បាប់ ស្ថាប័ន និងការគ្រប់គ្រងទិន្នន័យ។
ឯកសារនេះជាការវិភាគគោលនយោបាយ ដែលផ្តោតលើតែបរិបទច្បាប់ និងស្ថាប័នរបស់ប្រទេសវៀតណាម (ជាពិសេសច្បាប់ការពារបរិស្ថានឆ្នាំ ២០២០) ក្នុងការឆ្លើយតបទៅនឹងកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរី។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការវិភាគនេះមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់ ព្រោះកម្ពុយក៏កំពុងធ្វើសមាហរណកម្មយ៉ាងស៊ីជម្រៅទៅក្នុងសេដ្ឋកិច្ចតំបន់ និងប្រឈមនឹងសម្ពាធពីអន្តរជាតិក្នុងការកែទម្រង់ច្បាប់បរិស្ថានរបស់ខ្លួនផងដែរ។
វិធីសាស្ត្រនៃការកែទម្រង់ច្បាប់ និងការរៀបចំយន្តការទីផ្សារកាបូននេះ គឺមានអត្ថប្រយោជន៍ និងអាចអនុវត្តបានសម្រាប់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា។
ជារួម បទពិសោធន៍នៃការកែទម្រង់ច្បាប់របស់វៀតណាម ផ្តល់ជាផែនទីចង្អុលផ្លូវដ៏ល្អមួយសម្រាប់កម្ពុជា ក្នុងការធ្វើឱ្យមានតុល្យភាពរវាងកំណើនពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិ និងការអភិវឌ្ឍបរិស្ថានប្រកបដោយចីរភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Free Trade Agreement (FTA) | កិច្ចព្រមព្រៀងរវាងប្រទេសពីរឬច្រើន ដើម្បីកាត់បន្ថយ ឬលុបបំបាត់ពន្ធគយ និងរបាំងពាណិជ្ជកម្មនានា។ នៅក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងជំនាន់ថ្មី (ដូចជា CPTPP និង EVFTA) វាមិនត្រឹមតែនិយាយពីសេដ្ឋកិច្ចទេ តែថែមទាំងរួមបញ្ចូលលក្ខខណ្ឌតឹងរ៉ឹងស្តីពីការការពារបរិស្ថាន និងសិទ្ធិការងារផងដែរ។ | ដូចជាការព្រមព្រៀងបើកទ្វាររបងផ្ទះឱ្យអ្នកជិតខាងចូលលក់ដូរដោយមិនយកថ្លៃឈ្នួល តែមានលក្ខខណ្ឌថាអ្នកលក់ត្រូវតែរក្សាអនាម័យបរិស្ថានរួមគ្នា។ |
| Carbon Market | ប្រព័ន្ធទីផ្សារមួយដែលរដ្ឋាភិបាលអនុញ្ញាតឱ្យក្រុមហ៊ុនទិញ និងលក់សិទ្ធិ (កូតា) ក្នុងការបញ្ចេញឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់។ ប្រសិនបើក្រុមហ៊ុនមួយអាចកាត់បន្ថយការបញ្ចេញឧស្ម័នរបស់ខ្លួនឱ្យនៅក្រោមកម្រិតកំណត់ ពួកគេអាចលក់សិទ្ធិដែលសល់នោះទៅឱ្យក្រុមហ៊ុនផ្សេងទៀតដែលត្រូវការ។ | ដូចជាការផ្តល់សំបុត្រអនុញ្ញាតឱ្យចោលសម្រាមប្រចាំខែ បើអ្នកមានសម្រាមតិច អ្នកអាចលក់សំបុត្រដែលសល់ឱ្យអ្នកដែលចង់ចោលសម្រាមច្រើនជាងការកំណត់។ |
| Greenhouse Gas (GHG) | ប្រភេទឧស្ម័ន (ដូចជា កាបូនឌីអុកស៊ីត និងមេតាន) ដែលប្រមូលផ្តុំនៅក្នុងបរិយាកាសផែនដី ហើយស្រូបយកកម្តៅព្រះអាទិត្យ ធ្វើឱ្យសីតុណ្ហភាពផែនដីកើនឡើងជាសកល។ ការកាត់បន្ថយឧស្ម័ននេះគឺជាគោលដៅចម្បងនៃកិច្ចព្រមព្រៀងអាកាសធាតុអន្តរជាតិ។ | ដូចជាដំបូលកញ្ចក់ដែលគ្របពីលើផែនដី ដែលអនុញ្ញាតឱ្យពន្លឺថ្ងៃចូលមកបាន តែរារាំងមិនឱ្យកម្តៅភាយចេញទៅវិញ។ |
| Carbon Credit | វិញ្ញាបនបត្រដែលអាចជួញដូរបាន ដែលតំណាងឱ្យសិទ្ធិក្នុងការបញ្ចេញឧស្ម័នកាបូនឌីអុកស៊ីតមួយតោន ឬឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ផ្សេងទៀតដែលមានបរិមាណស្មើគ្នា។ វាជាឧបករណ៍ហិរញ្ញវត្ថុដើម្បីលើកទឹកចិត្តឱ្យមានការកាត់បន្ថយការបំពុល។ | ដូចជារូបិយប័ណ្ណពិសេសមួយដែលអ្នកទទួលបាននៅពេលអ្នកដាំដើមឈើ ឬជួយបរិស្ថាន ហើយអ្នកអាចលក់វាទៅឱ្យរោងចក្រដែលបញ្ចេញផ្សែងពុល។ |
| Emission Quota | កម្រិតកំណត់អតិបរមានៃបរិមាណឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ ដែលរោងចក្រ ក្រុមហ៊ុន ឬប្រទេសមួយត្រូវបានច្បាប់អនុញ្ញាតឱ្យបញ្ចេញទៅក្នុងបរិយាកាសក្នុងរយៈពេលជាក់លាក់ណាមួយ (ជាទូទៅក្នុងមួយឆ្នាំ)។ | ដូចជាការកំណត់ថាក្នុងមួយខែគ្រួសារនីមួយៗអាចប្រើប្រាស់ទឹកបានត្រឹមតែ ១០ ម៉ែត្រគូប បើប្រើលើសពីនេះត្រូវបង់ប្រាក់ពិន័យបន្ថែម។ |
| Ozone-Depleting Substances (ODS) | សារធាតុគីមីដែលផលិតដោយមនុស្ស (ដូចជាសារធាតុ CFCs ដែលធ្លាប់ប្រើក្នុងម៉ាស៊ីនត្រជាក់ និងទូទឹកកក) ដែលនៅពេលហួតទៅក្នុងបរិយាកាស វាទៅបំផ្លាញស្រទាប់អូហ្សូន ដែលជាស្រទាប់ការពារផែនដីពីកាំរស្មីអ៊ុលត្រាវីយូឡេ (UV)។ | ដូចជាសត្វកណ្តៀរដែលស៊ីបំផ្លាញដំបូលផ្ទះ ដែលធ្វើឱ្យពន្លឺថ្ងៃក្តៅខ្លាំង និងកាំរស្មីគ្រោះថ្នាក់ចាំងចូលមកក្នុងផ្ទះដោយផ្ទាល់បាន។ |
| Internalization of International Law | ដំណើរការនៃការបំប្លែង ឬបញ្ជ្រាបខ្លឹមសារ កាតព្វកិច្ច និងការប្តេជ្ញាចិត្តពីសន្ធិសញ្ញាអន្តរជាតិ មកតាក់តែងជានីតិបញ្ញត្តិ និងច្បាប់ជាតិ ដើម្បីធានាថាវាអាចអនុវត្តបាន និងមានប្រសិទ្ធភាពផ្លូវច្បាប់ពេញលេញនៅក្នុងប្រទេសមួយ។ | ដូចជាការយកគោលការណ៍ណែនាំអន្តរជាតិ មកសរសេរកែសម្រួលបញ្ចូលទៅក្នុងសៀវភៅបទបញ្ជាផ្ទៃក្នុងរបស់ក្រុមហ៊ុន ដើម្បីឱ្យបុគ្គលិកទាំងអស់ត្រូវតែអនុវត្តតាម។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
