បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះវិភាគលើចន្លោះប្រហោងនៃក្របខ័ណ្ឌច្បាប់របស់ប្រទេសវៀតណាមទាក់ទងនឹងការអភិវឌ្ឍន៍ថាមពលព្រះអាទិត្យដែលកើនឡើងយ៉ាងគំហុក ដែលបណ្តាលឱ្យមានការរំខានដល់បណ្តាញអគ្គិសនី និងហានិភ័យបរិស្ថានដោយសារតែកង្វះការគ្រប់គ្រងកាកសំណល់បន្ទះសូឡា។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់ការវិភាគផ្នែកច្បាប់ (Legal Analysis) ដើម្បីវាយតម្លៃបទប្បញ្ញត្តិបច្ចុប្បន្នទាក់ទងនឹងការរៀបចំផែនការអគ្គិសនី និងយន្តការលើកទឹកចិត្តវិនិយោគ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Current Legal Framework (Uncoordinated Incentives) ក្របខ័ណ្ឌច្បាប់បច្ចុប្បន្ន (ការលើកទឹកចិត្តដែលមិនទាន់មានសមាហរណកម្ម) |
ទាក់ទាញវិនិយោគិនបានច្រើន និងជំរុញការអភិវឌ្ឍន៍ថាមពលព្រះអាទិត្យបានយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ | បណ្តាលឲ្យមានការអភិវឌ្ឍន៍លើសផែនការ ធ្វើឲ្យបន្ទុកបណ្តាញអគ្គិសនីជាតិលើសទម្ងន់ និងខ្វះការគ្រប់គ្រងកាកសំណល់បរិស្ថាន។ | សមត្ថភាពផលិតអគ្គិសនីកើនដល់ ១៦,៧ GW នៅចុងឆ្នាំ២០២០ ដែលលើសពីតម្រូវការផែនការជិត ២០ដង ប៉ុន្តែបណ្តាលឲ្យមានការកាត់បន្ថយការផ្គត់ផ្គង់ (Grid Curtailment)។ |
| Proposed Integrated Policy (Incentives Tied to Environmental Obligations) គោលនយោបាយរួមបញ្ចូលដែលបានស្នើឡើង (ការលើកទឹកចិត្តផ្សារភ្ជាប់នឹងកាតព្វកិច្ចបរិស្ថាន) |
ធានាបាននូវការអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយចីរភាព ការពារបណ្តាញអគ្គិសនី និងដោះស្រាយបញ្ហាកាកសំណល់បន្ទះសូឡានៅថ្ងៃអនាគត។ | ទាមទារឱ្យមានការធ្វើវិសោធនកម្មច្បាប់ស្មុគស្មាញ និងអាចធ្វើឲ្យអ្នកវិនិយោគមានការស្ទាក់ស្ទើរដោយសារលក្ខខណ្ឌតឹងរ៉ឹង។ | បង្កើតបានជាក្របខ័ណ្ឌច្បាប់ឯកភាពមួយ ដែលតម្រូវឲ្យអ្នកវិនិយោគទទួលខុសត្រូវលើការកែច្នៃបន្ទះសូឡា ដើម្បីទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍ពន្ធ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ឯកសារនេះមិនមែនជាការសិក្សាស្រាវជ្រាវបែបពិសោធន៍នោះទេ ប៉ុន្តែវាបានបញ្ជាក់អំពីបញ្ហាប្រឈមផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ និងរដ្ឋបាលក្នុងការគ្រប់គ្រងគម្រោងថាមពលព្រះអាទិត្យ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសវៀតណាម ដោយផ្អែកលើទិន្នន័យពីក្រសួងឧស្សាហកម្មនិងពាណិជ្ជកម្ម និងក្របខ័ណ្ឌច្បាប់វៀតណាម (ច្បាប់វិនិយោគឆ្នាំ២០២០ និងច្បាប់ផែនការឆ្នាំ២០១៧)។ ការសិក្សានេះមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ព្រោះប្រទេសទាំងពីរមានអត្រាកំណើនសេដ្ឋកិច្ចលឿន និងកំពុងប្រឈមនឹងតម្រូវការក្នុងការផ្លាស់ប្តូរទៅរកថាមពលស្អាត (Energy Transition) ដូចគ្នា។
ការកែលម្អក្របខ័ណ្ឌច្បាប់នេះ គឺពិតជាមានភាពពាក់ព័ន្ធ និងអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងល្អសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍវិស័យថាមពលនៅកម្ពុជា។
តាមរយៈការរៀនសូត្រពីបញ្ហាចន្លោះប្រហោងច្បាប់របស់ប្រទេសវៀតណាម កម្ពុជាអាចរៀបចំក្របខ័ណ្ឌគតិយុត្តរបស់ខ្លួនឱ្យមានភាពរឹងមាំតាំងពីដើមទី ដើម្បីធានាបាននូវការវិនិយោគថាមពលព្រះអាទិត្យប្រកបដោយចីរភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Accelerated Depreciation (Khấu hao nhanh) | ជានីតិវិធីគណនេយ្យ និងពន្ធដារដែលអនុញ្ញាតឱ្យក្រុមហ៊ុនកាត់កងតម្លៃរំលោះទ្រព្យសកម្ម (ដូចជាបន្ទះសូឡា ឬម៉ាស៊ីន) ក្នុងអត្រាមួយយ៉ាងលឿនក្នុងឆ្នាំដំបូងៗ ដើម្បីកាត់បន្ថយប្រាក់ចំណេញជាប់ពន្ធ និងជួយឱ្យអ្នកវិនិយោគឆាប់ទទួលបានដើមទុនមកវិញ។ | ដូចជាការបង់រំលោះទូរស័ព្ទដែលអ្នកជ្រើសរើសបង់លុយភាគច្រើននៅខែដំបូងៗ ដើម្បីឆាប់រួចបំណុល និងជួយឱ្យអ្នកចំណាយពន្ធតិចតួចនៅពេលទើបចាប់ផ្តើមអាជីវកម្ម។ |
| Green Credit (Tín dụng xanh) | ជាការផ្តល់ប្រាក់កម្ចីពីស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុដោយមានលក្ខខណ្ឌអនុគ្រោះ (អត្រាការប្រាក់ទាប) សម្រាប់តែគម្រោងអាជីវកម្មណាដែលមិនប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន និងជួយការពារប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី ដូចជាការផលិតថាមពលកកើតឡើងវិញ។ | ដូចជាធនាគារផ្តល់ការប្រាក់ពិសេស ឬលក្ខខណ្ឌងាយស្រួលដល់អ្នក ប្រសិនបើអ្នកខ្ចីលុយទៅទិញឡានអគ្គិសនី ជាជាងឡានប្រើសាំង។ |
| Green Bonds (Trái phiếu xanh) | ជាប័ណ្ណបំណុលដែលបោះផ្សាយដោយរដ្ឋាភិបាល ឬសហគ្រាស ដើម្បីប្រមូលមូលនិធិពីសាធារណជន ឬអ្នកវិនិយោគ ដោយសន្យាថានឹងយកប្រាក់នោះទៅវិនិយោគតែលើគម្រោងដែលមានប្រយោជន៍ដល់បរិស្ថាន និងដោះស្រាយបញ្ហាប្រែប្រួលអាកាសធាតុប៉ុណ្ណោះ។ | ដូចជាការដែលអ្នកសុំលុយអ្នកភូមិយកទៅទិញធុងសម្រាមរួម ហើយសន្យាថានឹងសងពួកគេវិញជាមួយការប្រាក់នៅថ្ងៃក្រោយ ព្រោះវាជួយឱ្យភូមិមានភាពស្អាត។ |
| Grid Curtailment (Cắt giảm nguồn điện) | ជាស្ថានភាពដែលការផលិតអគ្គិសនី (ពិសេសពីសូឡា) មានទំហំច្រើនលើសលប់ហួសពីសមត្ថភាពដែលបណ្តាញបញ្ជូនអគ្គិសនីជាតិអាចទទួលយកបាន ដែលតម្រូវឱ្យរដ្ឋាភិបាលបង្ខំចិត្តកាត់បន្ថយការបញ្ជូន ឬបិទការផ្គត់ផ្គង់អគ្គិសនីទាំងនោះចោលមួយរយៈ ដើម្បីការពារការផ្ទុះខ្សែភ្លើង។ | ដូចជាផ្លូវតូចមួយដែលមានឡានបើកចូលច្រើនពេកក្នុងពេលតែមួយ ធ្វើឱ្យស្ទះចរាចរណ៍ ដែលទាមទារឱ្យប៉ូលីសបិទផ្លូវមិនឱ្យឡានចូលបន្ថែមទៀត ដើម្បីការពារគ្រោះថ្នាក់។ |
| Power Development Plan - PDP (Quy hoạch phát triển điện lực) | ជាផែនការមេរបស់រដ្ឋាភិបាលថ្នាក់ជាតិ ដែលព្យាករណ៍ពីតម្រូវការអគ្គិសនីរបស់ប្រទេសក្នុងរយៈពេលវែង (១០ ទៅ ២០ឆ្នាំ) និងកំណត់ជាមុនថាតើត្រូវសាងសង់រោងចក្រអគ្គិសនីប្រភេទអ្វីខ្លះ (សូឡា ខ្យល់ ធ្យូងថ្ម) និងនៅទីណាខ្លះ ដើម្បីធានាស្ថិរភាពថាមពល។ | ដូចជាប្លង់មេសម្រាប់សាងសង់ផ្ទះ ដែលប្រាប់ថាតើត្រូវធ្វើបន្ទប់ប៉ុន្មាន និងទាញខ្សែភ្លើងប៉ុន្មាន ដើម្បីឱ្យគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់សមាជិកគ្រួសារ។ |
| Megawatt peak - MWp | ជារង្វាស់ទំហំថាមពលអតិបរមាដែលរោងចក្រ ឬបន្ទះសូឡាអាចផលិតបាន នៅក្រោមលក្ខខណ្ឌពន្លឺព្រះអាទិត្យល្អបំផុត (ស្តង់ដារមន្ទីរពិសោធន៍)។ វាអាចខុសពីបរិមាណអគ្គិសនីដែលផលិតបានជាក់ស្តែង ដែលតែងតែប្រែប្រួលទៅតាមអាកាសធាតុពិតប្រាកដ។ | ដូចជាល្បឿនអតិបរមារបស់ម៉ូតូដែលសរសេរលើកុងទ័រ (ឧ. ១២០គីឡូម៉ែត្រ/ម៉ោង) ប៉ុន្តែពេលជិះជាក់ស្តែងអាចមិនដល់ល្បឿននោះទេដោយសារស្ថានភាពផ្លូវ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
