បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះស្រាវជ្រាវពីបញ្ហាកង្វះខាតថាមពលអគ្គិសនីនៅប្រទេសអេក្វាទ័រ (Ecuador) ដែលបច្ចុប្បន្នពឹងផ្អែកខ្លាំងលើឥន្ធនៈហ្វូស៊ីល និងវារីអគ្គិសនី រួចធ្វើការវាយតម្លៃថាតើថាមពលពន្លឺព្រះអាទិត្យ និងថាមពលខ្យល់អាចជាដំណោះស្រាយប្រកបដោយនិរន្តរភាពឬយ៉ាងណា។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ការវិភាគលើសក្តានុពលធនធានធម្មជាតិរបស់អេក្វាទ័រ រួមផ្សំជាមួយនឹងការសិក្សាស្រាវជ្រាវករណី (Case Studies) ពីប្រទេសចំនួនបី។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Wind Energy ថាមពលខ្យល់ |
ជាប្រភពថាមពលស្អាតបំផុតដែលមានតម្លៃថោកសមរម្យ និងមានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់ការតភ្ជាប់បណ្តាញអគ្គិសនីទ្រង់ទ្រាយធំ។ | ពឹងផ្អែកខ្លាំងលើលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ តម្រូវឱ្យមានប្រព័ន្ធត្រួតពិនិត្យបណ្តាញអគ្គិសនីទំនើប (Control Centres) ដើម្បីរក្សាស្ថិរភាព និងត្រូវការផ្ទៃដីធំទូលាយ។ | តម្លៃផលិតប៉ាន់ស្មានប្រមាណ $43 ក្នុងមួយ MWh អាយុកាល ២៥ ឆ្នាំ និងមិនបញ្ចេញឧស្ម័នកាបូនិក (0 Kg CO2/kWh)។ |
| Solar Photovoltaic (PV) ថាមពលពន្លឺព្រះអាទិត្យ (PV) |
ងាយស្រួលក្នុងការដំឡើងនៅតំបន់ដាច់ស្រយាល ឬលើដំបូលផ្ទះ មិនបញ្ចេញឧស្ម័នពុល និងមានស្ថិរភាពខ្ពស់នៅតំបន់ខ្សែអេក្វាទ័រ។ | ទាមទារដើមទុនវិនិយោគដំបូងខ្ពស់ខ្លាំង និងត្រូវការប្រព័ន្ធផ្ទុកថាមពល (ថ្មពិលបម្រុង) សម្រាប់ការប្រើប្រាស់នៅពេលយប់។ | តម្លៃផលិតប៉ាន់ស្មានប្រមាណ $153 ក្នុងមួយ MWh អាយុកាល ២៥ ឆ្នាំ និងមិនបញ្ចេញឧស្ម័នកាបូនិក (0 Kg CO2/kWh)។ |
| Hydroelectricity វារីអគ្គិសនី |
មានតម្លៃផលិតថោកបំផុត និងអាចផលិតថាមពលបានក្នុងបរិមាណច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់សម្រាប់ផ្គត់ផ្គង់តម្រូវការជាតិ។ | បំផ្លាញប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី ប៉ះពាល់ដល់ការរស់នៅរបស់សហគមន៍មូលដ្ឋាន និងបញ្ចេញឧស្ម័នមេតាន (Methane) ពីការរលួយរុក្ខជាតិក្នុងអាងស្តុកទឹក។ | តម្លៃផលិតប៉ាន់ស្មានប្រមាណ $30 ក្នុងមួយ MWh អាយុកាល ៣០ ឆ្នាំ និងមានការបញ្ចេញឧស្ម័នប្រមាណ 0.06 Kg CO2/kWh។ |
| Thermal Energy (Diesel/Gas) ថាមពលកម្ដៅ (ម៉ាស៊ីនម៉ាស៊ូត/ឧស្ម័ន) |
អាចផលិតអគ្គិសនីបានគ្រប់ពេលវេលាដោយមិនពឹងផ្អែកលើអាកាសធាតុ និងងាយស្រួលក្នុងការចល័តសម្រាប់គម្រោងតូចៗ។ | តម្លៃពឹងផ្អែកលើទីផ្សារប្រេងអន្តរជាតិ ដែលធ្វើឱ្យវាមានតម្លៃថ្លៃ បំពុលបរិស្ថានខ្លាំង និងធ្វើឱ្យប្រទេសពឹងផ្អែកលើការនាំចូល។ | តម្លៃផលិតប៉ាន់ស្មានរហូតដល់ $175 ក្នុងមួយ MWh អាយុកាល ២០ ឆ្នាំ និងបញ្ចេញឧស្ម័នពុលខ្ពស់បំផុតរហូតដល់ 0.263 Kg CO2/kWh។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តគម្រោងថាមពលកកើតឡើងវិញ និងការធ្វើកំណែទម្រង់គោលនយោបាយ តម្រូវឱ្យមានការវិនិយោគដើមទុនខ្ពស់ ព្រមទាំងយន្តការគ្រប់គ្រងស្ថាប័នរឹងមាំ។
ឯកសារនេះបានយកទិន្នន័យសក្តានុពលភូមិសាស្ត្រពីប្រទេសអេក្វាទ័រ គួបផ្សំជាមួយករណីជោគជ័យពីប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ (អេស្ប៉ាញ និងអាល្លឺម៉ង់) ប៉ុន្តែបែរជាលើកយកករណីអភិវឌ្ឍន៍គោលនយោបាយថាមពលរបស់ប្រទេសកម្ពុជាធ្វើជាឧទាហរណ៍នៃការបរាជ័យ (Negative Case Study) ទៅវិញ។ ការវាយតម្លៃនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់អ្នកស្រាវជ្រាវកម្ពុជា ក្នុងការឆ្លុះបញ្ចាំងពីភាពខ្វះខាតនៃគោលនយោបាយជាតិដែលរងឥទ្ធិពលពីម្ចាស់ជំនួយបរទេសច្រើនជាងតម្រូវការជាក់ស្តែង។
ទោះបីជាឯកសារនេះផ្តោតលើអេក្វាទ័រក៏ពិតមែន ប៉ុន្តែការរិះគន់អំពីការធ្វើកំណែទម្រង់គោលនយោបាយថាមពល គឺអាចយកមកអនុវត្ត និងជាមេរៀនដ៏មានតម្លៃបំផុតសម្រាប់ស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធនៅកម្ពុជា។
សរុបសេចក្តីមក កម្ពុជាអាចទាញយកមេរៀនពីភាពជោគជ័យនៃគោលនយោបាយនៅអឺរ៉ុប ព្រមទាំងរៀនសូត្រពីកំហុសនៃការរៀបចំគោលនយោបាយរបស់ខ្លួនក្នុងអតីតកាល ដើម្បីកសាងវិស័យថាមពលប្រកបដោយឯករាជ្យភាព និងនិរន្តរភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Levelised Cost of Energy | វាជារង្វាស់សេដ្ឋកិច្ចដែលគណនាតម្លៃដើមសរុបក្នុងការផលិតថាមពលអគ្គិសនីរបស់ប្រព័ន្ធណាមួយពេញមួយអាយុកាលរបស់វា (រួមបញ្ចូលថ្លៃសាងសង់ ប្រតិបត្តិការ ថែទាំ និងឥន្ធនៈ) ចែកជាមួយនឹងបរិមាណអគ្គិសនីសរុបដែលវាអាចផលិតបាន។ | ដូចជាការបូកសរុបលុយដែលអ្នកទិញម៉ូតូ ចាក់សាំង និងជួសជុលរាប់សិបឆ្នាំ រួចយកមកចែកនឹងចំនួនគីឡូម៉ែត្រដែលអ្នកបានជិះ ដើម្បីដឹងថាមួយគីឡូម៉ែត្រអស់លុយពិតប្រាកដប៉ុន្មាន។ |
| Feed-in Tariff | គឺជាយន្តការគោលនយោបាយដែលរដ្ឋតម្រូវឱ្យក្រុមហ៊ុនអគ្គិសនីទិញយកថាមពលកកើតឡើងវិញពីអ្នកផលិត (ទោះបីជាខ្នាតតូចដូចជាប្រជាជនដាក់ផ្ទាំងសូឡានៅផ្ទះក៏ដោយ) ក្នុងតម្លៃថេរមួយដែលខ្ពស់ជាងតម្លៃទីផ្សារ ដើម្បីលើកទឹកចិត្តឱ្យមានការវិនិយោគលើថាមពលស្អាត។ | ដូចជាការដែលរដ្ឋធានាថានឹងទិញបន្លែសរីរាង្គពីកសិករក្នុងតម្លៃថ្លៃជាងបន្លែធម្មតាជានិច្ច ដើម្បីលើកទឹកចិត្តឱ្យកសិករនាំគ្នាដាំបន្លែដែលមិនប្រើគីមី។ |
| net-metering | ជាប្រព័ន្ធគិតលុយអគ្គិសនីដែលអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់ដែលមានដំឡើងបន្ទះសូឡា អាចបញ្ជូនអគ្គិសនីដែលខ្លួនផលិតបានលើសតម្រូវការចូលទៅក្នុងបណ្តាញរដ្ឋវិញ ហើយបរិមាណនោះនឹងត្រូវយកទៅកាត់កងពីចំនួនភ្លើងរដ្ឋដែលពួកគេបានប្រើប្រាស់នៅពេលយប់ ឬពេលខ្វះខាត។ | ដូចជាការដែលអ្នកមានទឹកអណ្តូងផ្ទាល់ខ្លួនប្រើមិនអស់ រួចបង្ហូរចូលទុយោទឹករបស់រដ្ឋ ហើយរដ្ឋនឹងដកថ្លៃទឹកនោះចេញពីវិក្កយបត្រទឹកប្រចាំខែរបស់អ្នក។ |
| Photovoltaic (PV) | បច្ចេកវិទ្យាដែលប្រើប្រាស់បន្ទះសៀគ្វីអេឡិចត្រូនិកពិសេស ដើម្បីចាប់យកភាគល្អិតនៃពន្លឺ (photons) ពីព្រះអាទិត្យ និងបំលែងវាឱ្យទៅជាចរន្តអគ្គិសនីដោយផ្ទាល់ តាមរយៈការធ្វើឱ្យអេឡិចត្រុងផ្លាស់ទី។ | ដូចជាស្លឹករុក្ខជាតិដែលស្រូបយកពន្លឺព្រះអាទិត្យដើម្បីបង្កើតជាចំណីអាហារ តែបច្ចេកវិទ្យានេះស្រូបពន្លឺព្រះអាទិត្យដើម្បីបង្កើតជាចរន្តអគ្គិសនី។ |
| Renewable Portfolio Standard | ជាបទប្បញ្ញត្តិរបស់រដ្ឋដែលតម្រូវឱ្យក្រុមហ៊ុនផ្គត់ផ្គង់អគ្គិសនីទាំងអស់ ត្រូវតែមានភាគរយអប្បបរមានៃការផ្គត់ផ្គង់ថាមពលរបស់ខ្លួនដែលបានមកពីប្រភពថាមពលកកើតឡើងវិញ (ដូចជាខ្យល់ ឬព្រះអាទិត្យ) ដាច់ខាត។ | ដូចជាច្បាប់សាលាដែលតម្រូវឱ្យអាហារដ្ឋានត្រូវតែលក់អាហារសុខភាពយ៉ាងហោចណាស់ ២០ភាគរយ នៃម្ហូបទាំងអស់ដែលដាក់លក់ជារៀងរាល់ថ្ងៃ។ |
| Short leash syndrome | ក្នុងបរិបទនៃគោលនយោបាយ នេះជាស្ថានភាពដែលរដ្ឋាភិបាលផ្តល់អាជ្ញាប័ណ្ណ ឬកិច្ចសន្យាដល់អ្នកវិនិយោគឯកជនក្នុងរយៈពេលខ្លីពេក ដែលធ្វើឱ្យអ្នកវិនិយោគមិនហ៊ានបញ្ចេញទុនធំៗដើម្បីអភិវឌ្ឍហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធយូរអង្វែង ព្រោះខ្លាចប្រមូលដើមមិនទាន់។ | ដូចជាការជួលតូបលក់ដូរកុងត្រាត្រឹមតែ១ខែ ដែលធ្វើឱ្យអ្នកជួលមិនហ៊ានចំណាយលុយរៀបចំតុបតែងតូបឱ្យស្អាត ព្រោះខ្លាចខែក្រោយគេដកយកវិញ។ |
| System Benefit Charges | ជាការកាត់យកប្រាក់មួយចំណែកតូចពីវិក្កយបត្រអគ្គិសនីរបស់អ្នកប្រើប្រាស់ទូទៅ ដើម្បីប្រមូលបញ្ចូលក្នុងមូលនិធិរួមមួយ សម្រាប់យកទៅគាំទ្រដល់គម្រោងថាមពលកកើតឡើងវិញ និងកម្មវិធីលើកកម្ពស់ប្រសិទ្ធភាពថាមពលផ្សេងៗ។ | ដូចជាការរៃអង្គាសលុយ៥០០រៀលពីសិស្សគ្រប់គ្នារាល់ពេលទិញនំ ដើម្បីយកទៅចូលមូលនិធិទិញធុងសំរាម និងដាំដើមឈើក្នុងសាលា។ |
| emission allowance trading | ប្រព័ន្ធទីផ្សារដែលរដ្ឋកំណត់បរិមាណឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់សរុបដែលអាចបញ្ចេញបាន រួចបែងចែកជាកូតាឱ្យក្រុមហ៊ុននានា ហើយក្រុមហ៊ុនដែលបញ្ចេញឧស្ម័នតិច អាចលក់កូតាដែលសល់របស់ខ្លួនទៅឱ្យក្រុមហ៊ុនដែលបញ្ចេញឧស្ម័នលើសកំណត់បាន។ | ដូចជាសិស្សម្នាក់ៗមានសិទ្ធិនិយាយលេងក្នុងថ្នាក់ ៥នាទី ហើយបើអ្នកណាមិនសូវនិយាយ អាចលក់នាទីរបស់ខ្លួនទៅឱ្យសិស្សដែលចូលចិត្តនិយាយច្រើនទិញបន្តបាន។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
