បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីរក្សាទុកអាហារ (Synthetic preservatives) ដោយស្វែងរកសារធាតុប្រឆាំងមេរោគធម្មជាតិពីរុក្ខជាតិ ដើម្បីយកមកផលិតជាស្រទាប់វេចខ្ចប់អាហារដែលអាចបរិភោគបាន (Edible films) សម្រាប់រក្សាគុណភាពត្រីងៀត។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានធ្វើតេស្តសកម្មភាពប្រឆាំងមេរោគនៃសារធាតុចម្រាញ់ពីរុក្ខជាតិចំនួន ៤ ប្រភេទ និងបញ្ចូលសារធាតុល្អបំផុតទៅក្នុងហ្វីលដែលអាចបរិភោគបាន ដើម្បីសាកល្បងប្រសិទ្ធភាពទប់ស្កាត់ការខូចខាត។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Cinnamon Extract in Ethanol សារធាតុចម្រាញ់ពីឈើអែមក្នុងអេតាណុល |
មានប្រសិទ្ធភាពប្រឆាំងមេរោគខ្ពស់បំផុត និងរារាំងបាក់តេរីបានច្រើនប្រភេទ (ទាំង Gram-positive និង Gram-negative)។ អាចទប់ស្កាត់ការលូតលាស់របស់មេដំបែ និងផ្សិតលើត្រីងៀតបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពនៅពេលបញ្ចូលក្នុងហ្វីលវេចខ្ចប់។ | ទាមទារកំហាប់ខ្ពស់ (៥ ទៅ ១០ដងនៃកម្រិត MIC) នៅពេលបញ្ចូលទៅក្នុងហ្វីល ដើម្បីធានាបាននូវប្រសិទ្ធភាពប្រឆាំងមេរោគចម្រុះ។ ប្រសិទ្ធភាពរារាំងថយចុះបន្តិចបន្ទាប់ពីរក្សាទុក៨សប្តាហ៍។ | កម្រិត MIC ទាបបំផុតចន្លោះពី ៣១,២៥ ទៅ ១០០ mg/ml; កំហាប់ ៥ដងនៃ MIC ក្នុងហ្វីលរារាំងមេដំបែបានទាំងស្រុង។ |
| Cloves Extract in Ethanol សារធាតុចម្រាញ់ពីក្លាំពូក្នុងអេតាណុល |
មានប្រសិទ្ធភាពល្អក្នុងការទប់ស្កាត់បាក់តេរីគ្រប់ប្រភេទដែលបានធ្វើតេស្ត និងមានស្ថិរភាពគួរឱ្យកត់សម្គាល់ក្នុងការទប់ស្កាត់មេរោគក្នុងរយៈពេលយូរ។ | ត្រូវការកំហាប់ MIC ខ្ពស់ជាងឈើអែម ហើយមិនមានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការទប់ស្កាត់បាក់តេរីចម្រុះពីត្រីងៀតនោះទេ ទោះបីជាប្រើក្នុងកំហាប់ ១០ដងនៃ MIC ក៏ដោយ។ | កម្រិត MIC ចន្លោះពី ១០០ ទៅ ២៥០ mg/ml; អាចរារាំងមេដំបែ និងផ្សិតនៅកម្រិត MIC។ |
| Fingerroot Extract in Ethanol សារធាតុចម្រាញ់ពីខ្ជាយក្នុងអេតាណុល |
មានសមត្ថភាពរារាំងបាក់តេរីប្រភេទ Gram-positive ដូចជា S. aureus និង S. epidermidis។ | គ្មានប្រសិទ្ធភាពទាល់តែសោះលើបាក់តេរី Gram-negative ហើយទាមទារកំហាប់ខ្ពស់ក្នុងការប្រើប្រាស់។ | កម្រិត MIC ខ្ពស់ចន្លោះពី ២០០ ទៅ ៥០០ mg/ml លើបាក់តេរីគោលដៅ។ |
| Garlic Extract សារធាតុចម្រាញ់ពីខ្ទឹមស |
ជារុក្ខជាតិគ្រឿងទេសដែលងាយស្រួលរកបំផុត និងមានតម្លៃថោក។ | មិនមានឥទ្ធិពលទប់ស្កាត់បាក់តេរីណាមួយដែលត្រូវបានធ្វើតេស្តនៅក្នុងការសិក្សានេះទាល់តែសោះ។ | មិនមានតំបន់រារាំងមេរោគ (No inhibition zone) ត្រូវបានកត់សម្គាល់ទេ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះមិនបានបញ្ជាក់ពីតម្លៃជាក់លាក់ជាសាច់ប្រាក់ទេ ប៉ុន្តែវាទាមទារឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍ជីវគីមី និងអតិសុខុមជីវសាស្ត្រស្តង់ដារសម្រាប់ការចម្រាញ់សារធាតុ និងការបណ្ដុះបាក់តេរី។
ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តនៅក្នុងប្រទេសថៃ ដោយប្រើប្រាស់ប្រភេទត្រីងៀត Sepat-Siam (Trichogaster pectoralis) និងរុក្ខជាតិគ្រឿងទេសក្នុងស្រុក។ កត្តានេះមានអត្ថប្រយោជន៍ខ្លាំងសម្រាប់កម្ពុជា ដោយសារប្រទេសយើងមានអាកាសធាតុប្រភេទត្រូពិច ធនធានរុក្ខជាតិស្រដៀងគ្នា និងប្រពៃណីនៃការធ្វើត្រីងៀតដូចគ្នា ដែលធ្វើឱ្យលទ្ធផលនៃការស្រាវជ្រាវនេះមានភាពសុក្រឹតខ្ពស់ក្នុងការយកមកអនុវត្តជាក់ស្តែងនៅកម្ពុជា។
បច្ចេកវិទ្យានៃការបង្កើតស្រទាប់ហ្វីលវេចខ្ចប់ដែលអាចបរិភោគបាន និងមានសមត្ថភាពប្រឆាំងមេរោគនេះ គឺមានសក្តានុពលខ្លាំងក្នុងការជួយលើកស្ទួយវិស័យកែច្នៃម្ហូបអាហារនៅកម្ពុជា។
សរុបមក ការទាញយកប្រយោជន៍ពីរុក្ខជាតិគ្រឿងទេសដើម្បីបង្កើតជាការវេចខ្ចប់ឆ្លាតវៃ គឺជាដំណោះស្រាយប្រកបដោយនិរន្តរភាព ដែលអាចជួយកាត់បន្ថយការខូចខាតម្ហូបអាហារ និងបង្កើនតម្លៃបន្ថែមដល់ផលិតផលកសិកម្មកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Minimum Inhibitory Concentration (MIC) (កំហាប់រារាំងអប្បបរមា) | ជាកម្រិតកំហាប់ទាបបំផុតនៃសារធាតុប្រឆាំងមេរោគ (ដូចជាសារធាតុចម្រាញ់ពីរុក្ខជាតិ) ដែលអាចបញ្ឈប់ការលូតលាស់របស់បាក់តេរី ឬមីក្រូសរីរាង្គផ្សេងៗមិនឱ្យកើនឡើងចំនួនបាន។ វាជួយអ្នកស្រាវជ្រាវដឹងថាត្រូវប្រើបរិមាណសារធាតុប៉ុន្មានទើបមានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការការពារម្ហូបអាហារ។ | ដូចជាការរកមើលចំនួនកងកម្លាំងសន្តិសុខតិចបំផុតដែលត្រូវការចាំបាច់ ដើម្បីទប់ស្កាត់កុំឱ្យក្មេងទំនើងប្រមូលផ្តុំគ្នាបាន។ |
| Edible Films (ស្រទាប់ហ្វីលដែលអាចបរិភោគបាន) | ជាស្រទាប់ស្តើងថ្លាធ្វើពីសារធាតុជីវសាស្ត្រធម្មជាតិ (ដូចជាប្រូតេអ៊ីន ឬប៉ូលីសាការីត) ដែលត្រូវបានប្រើសម្រាប់រុំព័ទ្ធអាហារដើម្បីការពារការខូចខាត។ លក្ខណៈពិសេសរបស់វាគឺយើងអាចបរិភោគវាចូលពោះបានជាមួយអាហារដោយសុវត្ថិភាព ហើយវាក៏រលាយក្នុងបរិស្ថានបានលឿន មិនដូចថង់ប្លាស្ទិកនោះទេ។ | ដូចជាសំបកស្ករគ្រាប់ ឬសំបកសាច់ក្រកថ្លាៗធ្វើពីសារាយ ដែលយើងអាចទំពារស៊ីបានដោយមិនបាច់បកចោល។ |
| Agar well diffusion method (វិធីសាស្ត្រតេស្តរន្ធអាហ្គារ) | ជាវិធីសាស្ត្រក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍អតិសុខុមជីវសាស្ត្រ ដែលគេចោះរន្ធតូចមួយនៅលើចានចិញ្ចឹមបាក់តេរី រួចន្តក់សារធាតុប្រឆាំងមេរោគចូលទៅក្នុងរន្ធនោះ ដើម្បីមើលថាតើសារធាតុនោះអាចជ្រាបចេញ និងសម្លាប់បាក់តេរីនៅជុំវិញរន្ធនោះបានទំហំប៉ុនណា។ | ដូចជាការទម្លាក់គ្រាប់បែកទឹកចូលកណ្តាលហ្វូងស្រមោច រួចវាស់មើលថាតើទឹកសាយភាយសម្លាប់ស្រមោចបានទំហំប៉ុនណាពីចំណុចកណ្តាល។ |
| Gram-positive and Gram-negative bacteria (បាក់តេរីក្រាមវិជ្ជមាន និងក្រាមអវិជ្ជមាន) | ជាការបែងចែកប្រភេទបាក់តេរីជាពីរក្រុមធំៗដោយផ្អែកលើកម្រាស់និងរចនាសម្ព័ន្ធនៃជញ្ជាំងកោសិការបស់វា។ បាក់តេរីក្រាមអវិជ្ជមានមានជញ្ជាំងកោសិកាស្មុគស្មាញ និងមានភ្នាសការពារខាងក្រៅបន្ថែម ដែលធ្វើឱ្យថ្នាំសម្លាប់មេរោគពិបាកជ្រាបចូលជាងបាក់តេរីក្រាមវិជ្ជមាន។ | ដូចជាទាហានពីរប្រភេទ ដែលមួយពាក់អាវក្រោះធម្មតា (ងាយរងគ្រោះ) និងមួយទៀតពាក់អាវក្រោះការពារគ្រាប់ដ៏ក្រាស់ពីរជាន់ (ពិបាកកម្ចាត់)។ |
| Cocktail microorganisms (មីក្រូសរីរាង្គចម្រុះ) | ជាការលាយបញ្ចូលគ្នានូវមេរោគ បាក់តេរី ផ្សិត និងមេដំបែច្រើនប្រភេទ ដែលទាញយកចេញពីសំណាកពិតប្រាកដ (ដូចជាពីត្រីងៀតក្នុងស្រាវជ្រាវនេះ) ដើម្បីយកមកធ្វើតេស្តសាកល្បងក្នុងពេលតែមួយ។ ការធ្វើបែបនេះគឺដើម្បីត្រាប់តាមស្ថានភាពជាក់ស្តែងនៃភាពកខ្វក់ចម្រុះនៅលើម្ហូបអាហារ។ | ដូចជាការដាក់បញ្ចូលគ្នានូវសត្រូវចម្រុះមុខ (ចោរលួច, ចោរប្លន់, អ្នកបោកប្រាស់) មកតេស្តប្រព័ន្ធសុវត្ថិភាពតែមួយ ដើម្បីមើលថាតើវាអាចទប់ទល់នឹងស្ថានភាពអាក្រក់ជាក់ស្តែងបានឬទេ។ |
| κ-carrageenan (កាប៉ា-ខារ៉ាហ្គីណាន) | ជាសារធាតុប៉ូលីសាការីត (Polysaccharide) ដែលទាញយកពីសារាយសមុទ្រពណ៌ក្រហម។ នៅក្នុងឧស្សាហកម្មចំណីអាហារ វាត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយដើម្បីបង្កើតជាជែល ធ្វើឱ្យខាប់ ឬបង្កើតជាផ្ទាំងហ្វីលវេចខ្ចប់អាហារដែលអាចរុំព័ទ្ធសាច់ត្រីងៀតបាន។ | ដូចជាម្សៅចាហួយ ឬម្សៅសារាយ ដែលនៅពេលលាយទឹកដាំពុះ វាអាចរឹងនិងបង្កើតជារូបរាងជាផ្ទាំងយឺតៗបានយ៉ាងល្អ។ |
| Zone of inhibition (តំបន់រារាំងមេរោគ) | ជារង្វង់ទីធ្លាថ្លាៗ ដែលលេចឡើងជុំវិញចំណុចដាក់សារធាតុប្រឆាំងមេរោគ នៅលើចានបណ្ដុះបាក់តេរី។ ទំហំអង្កត់ផ្ចិតនៃរង្វង់នេះបង្ហាញពីប្រសិទ្ធភាពនៃសារធាតុនោះ; កាលណារង្វង់កាន់តែធំ មានន័យថាសារធាតុនោះមានសមត្ថភាពសម្លាប់ ឬរារាំងបាក់តេរីបានកាន់តែខ្លាំង។ | ដូចជារង្វង់តំបន់សុវត្ថិភាពជុំវិញភ្លើងគប់ ដែលសត្វសាហាវមិនហ៊ានចូលជិត។ កាលណាភ្លើងកាន់តែសន្ធោសន្ធៅ រង្វង់សុវត្ថិភាពកាន់តែធំ។ |
| Diffusivity (មេគុណសាយភាយ) | ជាល្បឿន និងសមត្ថភាពរបស់សារធាតុសកម្ម (ដូចជាថ្នាំប្រឆាំងមេរោគចម្រាញ់ពីរុក្ខជាតិ) ក្នុងការរំកិល និងជ្រាបចេញពីស្រទាប់ហ្វីលវេចខ្ចប់ ចូលទៅក្នុងសាច់អាហារ ឬបរិយាកាសជុំវិញ ដើម្បីបញ្ចេញសកម្មភាពការពារអាហារនោះកុំឱ្យដុះផ្សិត។ | ដូចជាល្បឿននៃការរលាយសាយភាយរបស់តែថង់ (Tea bag) ចូលទៅក្នុងទឹកក្តៅ ដែលកំណត់ថាតើទឹកតែក្លាយជាមានពណ៌និងរសជាតិលឿនប៉ុនណា។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
