បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការប្រើប្រាស់ថ្នាំអង់ទីប៊ីយោទិក (Antibiotics) ហួសកម្រិតនៅក្នុងការចិញ្ចឹមសត្វ ដោយស្វែងរកប្រូបាយអូទិកថ្មីៗពីលាមកកូនជ្រូកដើម្បីប្រើប្រាស់ជាសារធាតុបន្ថែមក្នុងចំណីសត្វជំនួសវិញ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានធ្វើការបំបែក និងវិភាគបាក់តេរីអាស៊ីតឡាក់ទិក (LAB) ជាច្រើនប្រភេទ ដោយឆ្លងកាត់ការធ្វើតេស្តលក្ខណៈសម្បត្តិជីវសាស្រ្តផ្សេងៗនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Biochemical Identification (API 50 CHL kit) ការកំណត់អត្តសញ្ញាណតាមបែបជីវគីមី (ប្រើឈុត API 50 CHL) |
ងាយស្រួលប្រើប្រាស់ មានលក់នៅលើទីផ្សារ និងជួយកំណត់ទម្រង់នៃការបំបែកជាតិស្ករ (Carbohydrate fermentation) របស់បាក់តេរី។ | មិនមានភាពសុក្រឹតគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការកំណត់អត្តសញ្ញាណបាក់តេរីខ្លះដល់កម្រិតប្រភេទ (Species) នោះទេ ដោយការសិក្សានេះបានបង្ហាញថាវាមានការភាន់ច្រឡំក្នុងការកំណត់ឈ្មោះ។ | កំណត់អត្តសញ្ញាណខុសចំពោះបាក់តេរីសក្តានុពលទាំង ៥ ប្រភេទ ដោយកំណត់ជា Leuconostoc lactis និង Lactobacillus fermentum។ |
| Molecular Identification (16S rRNA gene sequence analysis) ការកំណត់អត្តសញ្ញាណតាមបែបម៉ូលេគុល (ការវិភាគលំដាប់ហ្សែន 16S rRNA) |
មានភាពសុក្រឹត និងជាក់លាក់ខ្ពស់បំផុតក្នុងការកំណត់អត្តសញ្ញាណបាក់តេរីដល់កម្រិត Species ជាងវិធីសាស្ត្រជីវគីមីប្រពៃណី។ | ត្រូវការឧបករណ៍ទំនើបៗ និងចំណាយខ្ពស់ ព្រមទាំងទាមទារអ្នកមានជំនាញច្បាស់លាស់ផ្នែកម៉ូលេគុលជីវសាស្ត្រ។ | បានកំណត់អត្តសញ្ញាណយ៉ាងត្រឹមត្រូវនូវបាក់តេរី Lactobacillus amylovorus ចំនួន ១ និង Lactobacillus reuteri ចំនួន ៤ ជាមួយនឹងភាពដូចគ្នា ៩៩% (99% homology)។ |
| In vitro Probiotic Screening Assays ការធ្វើតេស្តវាយតម្លៃលក្ខណៈប្រូបាយអូទិកក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ |
ជាវិធីសាស្ត្រចំណាយតិច និងមានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការចម្រាញ់បាក់តេរីរាប់រយប្រភេទ មុននឹងឈានដល់ការសាកល្បងផ្ទាល់លើសត្វ។ | វាត្រឹមតែជាការក្លែងធ្វើលក្ខខណ្ឌក្រពះពោះវៀនប៉ុណ្ណោះ មិនអាចធានាប្រសិទ្ធភាព ១០០% ពេលដាក់ឲ្យសត្វស៊ីជាក់ស្តែងនោះទេ។ | បានចម្រាញ់បាក់តេរីចំនួន ៣១៧ ឲ្យនៅសល់ត្រឹមតែ ៥ ប្រភេទ ដែលមានសមត្ថភាពធន់នឹងអាស៊ីត ទឹកប្រមាត់ និងអាចតោងជាប់កោសិកាពោះវៀន។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារធនធានមន្ទីរពិសោធន៍មីក្រូជីវសាស្ត្រ និងម៉ូលេគុលកម្រិតមធ្យមទៅខ្ពស់ ជាពិសេសសម្រាប់ការវិភាគហ្សែន។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងដោយសាកលវិទ្យាល័យនៅទីក្រុងបាងកក ប្រទេសថៃ ដោយប្រមូលសំណាកលាមកពីកូនជ្រូកចំនួន ១៣៦ សំណាក។ ដោយសារលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ និងបរិស្ថាននៃការចិញ្ចឹមជ្រូកនៅប្រទេសថៃមានភាពស្រដៀងគ្នាច្រើនទៅនឹងប្រទេសកម្ពុជា លទ្ធផលនៃការសិក្សានេះមានតម្លៃខ្ពស់សម្រាប់ការអនុវត្តផ្ទាល់។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ កត្តាចំណី និងអនាម័យកសិដ្ឋានអាចធ្វើឱ្យប្រភេទបាក់តេរីមូលដ្ឋានមានភាពខុសគ្នាបន្តិចបន្តួច។
វិធីសាស្ត្រ និងការរកឃើញនៅក្នុងការស្រាវជ្រាវនេះមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់វិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា ជាពិសេសក្នុងបរិបទនៃការកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់ថ្នាំអង់ទីប៊ីយោទិក។
ការផ្លាស់ប្តូរពីការប្រើប្រាស់ថ្នាំអង់ទីប៊ីយោទិក មកប្រើប្រាស់ប្រូបាយអូទិកដែលចម្រាញ់ចេញពីសត្វក្នុងស្រុក នឹងជួយលើកកម្ពស់សុខភាពសត្វ និងកាត់បន្ថយបញ្ហាស៊ាំនឹងថ្នាំយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Lactic Acid Bacteria (LAB) (បាក់តេរីអាស៊ីតឡាក់ទិក) | ក្រុមបាក់តេរីដែលមានសមត្ថភាពផលិតអាស៊ីតឡាក់ទិក (Lactic acid) តាមរយៈការបំបែកជាតិស្ករ។ នៅក្នុងការអនុវត្តជាក់ស្តែង បាក់តេរីទាំងនេះត្រូវបានគេប្រើប្រាស់ជាប្រូបាយអូទិក ព្រោះវាជួយបញ្ចុះកម្រិត pH ក្នុងពោះវៀន និងទប់ស្កាត់ការលូតលាស់របស់បាក់តេរីបង្កជំងឺ។ | ដូចជាកងទ័ពល្អប្រចាំការក្នុងពោះវៀន ដែលបញ្ចេញសារធាតុជូរ (អាស៊ីត) ដើម្បីដេញមេរោគអាក្រក់មិនឲ្យរស់នៅបាន។ |
| Probiotic (ប្រូបាយអូទិក / អតិសុខុមប្រាណមានប្រយោជន៍) | អតិសុខុមប្រាណរស់ (ជាទូទៅគឺបាក់តេរី ឬផ្សិត) ដែលផ្តល់ផលប្រយោជន៍ដល់សុខភាពម៉ាស៊ីន (មនុស្ស ឬសត្វ) នៅពេលដែលត្រូវបានផ្តល់ឲ្យក្នុងបរិមាណសមស្រប។ ពួកវាធ្វើការដោយជួយសម្រួលការរំលាយអាហារ ពង្រឹងប្រព័ន្ធភាពស៊ាំ និងកម្ចាត់មេរោគក្នុងក្រពះពោះវៀន។ | ដូចជាកងកម្លាំងជំនួយដែលយើងបញ្ជូនចូលទៅក្នុងរាងកាយសត្វ ដើម្បីជួយថែរក្សាសុខភាពក្រពះពោះវៀនឲ្យរឹងមាំ និងមិនងាយឈឺ។ |
| Bile salt hydrolase (BSH) (អង់ស៊ីមបំបែកអំបិលទឹកប្រមាត់) | ជាអង់ស៊ីមមួយប្រភេទដែលផលិតដោយបាក់តេរីប្រូបាយអូទិកមួយចំនួន។ វាមានតួនាទីបំបែកអំបិលទឹកប្រមាត់ក្នុងពោះវៀនតូច ដែលជួយឲ្យបាក់តេរីទាំងនោះអាចរស់រានមានជីវិតបាន (ធន់នឹងទឹកប្រមាត់) និងថែមទាំងមានឥទ្ធិពលជួយបញ្ចុះកម្រិតកូឡេស្តេរ៉ុល (Cholesterol) ក្នុងឈាមទៀតផង។ | ដូចជាអាវក្រោះវេទមន្តដែលជួយការពារបាក់តេរីល្អៗ មិនឲ្យរលាយស្លាប់នៅពេលជួបនឹងទឹកប្រមាត់ដ៏កាចសាហាវនៅក្នុងពោះវៀន។ |
| 16S rDNA sequence analysis (ការវិភាគលំដាប់ហ្សែន 16S rDNA) | ជាបច្ចេកទេសម៉ូលេគុលជីវសាស្ត្រមួយដែលគេប្រើដើម្បីកំណត់អត្តសញ្ញាណប្រភេទបាក់តេរីឲ្យបានច្បាស់លាស់ និងសុក្រឹតបំផុត ដោយធ្វើការអាន និងប្រៀបធៀបកូដសេនេទិច (DNA) នៃផ្នែក 16S ដែលមានលក្ខណៈពិសេសខុសៗគ្នារវាងបាក់តេរីនីមួយៗ។ | ដូចជាការស្កេនក្រអៅដៃ ឬការអានបាកូដ (Barcode) របស់មនុស្សម្នាក់ៗ ដើម្បីដឹងច្បាស់ថាគាត់ឈ្មោះអ្វី និងមានប្រវត្តិមកពីណា។ |
| Simulated gastric and intestinal fluids (សូលុយស្យុងក្លែងធ្វើជាទឹកក្រពះ និងទឹកពោះវៀន) | ជាសារធាតុរាវដែលផ្សំឡើងនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ (មានផ្ទុកអាស៊ីតកម្រិត pH ទាប ឬទឹកប្រមាត់) ដើម្បីយកមកត្រាប់តាមលក្ខខណ្ឌជាក់ស្តែងនៃប្រព័ន្ធរំលាយអាហាររបស់សត្វ។ វាត្រូវបានប្រើសម្រាប់សាកល្បងមើលថាតើបាក់តេរីអាចរស់បានឬអត់មុននឹងយកទៅឲ្យសត្វស៊ីផ្ទាល់។ | ដូចជាទីលានហ្វឹកហាត់កងទ័ពក្លែងក្លាយ ដែលបង្កើតឡើងដើម្បីសាកល្បងភាពធន់របស់ទាហាន (បាក់តេរី) មុននឹងបញ្ជូនទៅសមរភូមិពិតប្រាកដក្នុងពោះវៀនសត្វ។ |
| Antibiotic susceptibility (ភាពងាយរងគ្រោះ ឬភាពស៊ាំនឹងថ្នាំអង់ទីប៊ីយោទិក) | ជាការធ្វើតេស្តដើម្បីវាស់ស្ទង់ថាតើបាក់តេរីមួយប្រភេទអាចត្រូវបានសម្លាប់ដោយថ្នាំអង់ទីប៊ីយោទិក (Antibiotic) ឬមួយក៏វាមានភាពស៊ាំ។ សម្រាប់ប្រូបាយអូទិក ការមានភាពស៊ាំនឹងថ្នាំមួយចំនួនគឺជាចំណុចល្អ ព្រោះវាអនុញ្ញាតឲ្យគេប្រើប្រូបាយអូទិកនោះស្របពេលសត្វកំពុងលេបថ្នាំព្យាបាលជំងឺបាន។ | ដូចជាការធ្វើតេស្តសាកល្បងបាញ់គ្រាប់កាំភ្លើង (ថ្នាំពេទ្យ) ទៅលើវត្ថុណាមួយ ដើម្បីចង់ដឹងថាវាអាចធ្លុះ (ស្លាប់) ឬមានអាវក្រោះការពារ (រស់)។ |
| API 50 CHL kit (ឈុតសាកល្បង API 50 CHL) | ជាឈុតឧបករណ៍ធ្វើតេស្តរហ័សតាមបែបជីវគីមី ដែលប្រើសម្រាប់កំណត់អត្តសញ្ញាណបាក់តេរី (ពិសេស Lactobacillus) ដោយពិនិត្យមើលសមត្ថភាពរបស់វាក្នុងការស៊ី និងបំបែកជាតិស្ករ (Carbohydrates) ចំនួន ៥០ ប្រភេទផ្សេងៗគ្នា។ | ដូចជាការយកម្ហូប ៥០ មុខផ្សេងៗគ្នាមកឲ្យមនុស្សម្នាក់ញ៉ាំ ដើម្បីទាយមើលថាគាត់ជាជនជាតិអ្វីដោយផ្អែកលើចំណូលចិត្តម្ហូបរបស់គាត់។ |
| Epithelial cells adherence (ការតោងជាប់កោសិកាស្រទាប់ខាងក្នុង) | ជាសមត្ថភាពរបស់បាក់តេរីប្រូបាយអូទិកក្នុងការតោងភ្ជាប់ខ្លួនវាទៅនឹងកោសិកាស្រទាប់ខាងក្នុងនៃជញ្ជាំងពោះវៀន។ ដំណើរការនេះជួយការពារមិនឲ្យបាក់តេរីបង្កជំងឺមានកន្លែងតោង (ប្រកួតប្រជែងយកកន្លែង) និងជួយឲ្យប្រូបាយអូទិករស់នៅបន្តពូជក្នុងពោះវៀនបានយូរ។ | ដូចជាសមត្ថភាពរបស់ដើមវល្លិ៍ក្នុងការតោងជាប់នឹងជញ្ជាំងផ្ទះយ៉ាងរឹងមាំ ដើម្បីកុំឲ្យខ្យល់បក់ប៉ើង ឬសត្វល្អិតផ្សេងៗមកតោងដណ្តើមយកកន្លែង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
