បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះពិភាក្សាអំពីសារៈសំខាន់នៃខ្សែបន្ទាត់ Wallace (Wallace's Line) នៅក្នុងការសិក្សាជីវភូមិសាស្ត្រ ដោយផ្តោតលើការចែកចាយប្រភេទសត្វ ជាពិសេសត្រីទឹកសាប រវាងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងអូស្ត្រាលី។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះធ្វើការត្រួតពិនិត្យលើកំណត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្រ និងទិន្នន័យនៃការចែកចាយសត្វនៅក្នុងតំបន់ប្រជុំកោះឥណ្ឌូនេស៊ី ដើម្បីវាយតម្លៃព្រំដែនជីវភូមិសាស្ត្រ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Wallace's Line (Original and Huxley's modification) ខ្សែបន្ទាត់ Wallace (ច្បាប់ដើម និងការកែសម្រួលដោយ Huxley) |
កំណត់ព្រំដែនយ៉ាងច្បាស់លាស់រវាងពពួកសត្វនៅតំបន់អាស៊ី (Oriental) និងអូស្ត្រាលី (Australian) ដោយផ្អែកលើការសង្កេតជាក់ស្តែង។ | មិនបានឆ្លុះបញ្ចាំងទាំងស្រុងនូវភាពស្មុគស្មាញនៃតំបន់អន្តរកាល (Transitional zone) សម្រាប់ប្រភេទសត្វមួយចំនួន ដូចជាត្រីទឹកសាប។ | កំណត់ព្រំដែនបំបែកយ៉ាងច្បាស់រវាងកោះកាលីម៉ាន់តាន់ (Borneo) និងកោះស៊ូឡាវ៉េស៊ី (Celebes)។ |
| Weber's Line (Faunal Balance) ខ្សែបន្ទាត់ Weber (ខ្សែបន្ទាត់តុល្យភាពសត្វ) |
ផ្តល់នូវការយល់ដឹងកាន់តែស៊ីជម្រៅអំពីតំបន់ផ្លាស់ប្តូរប្រភេទសត្វ ដោយគិតគូរពីតុល្យភាពនៃចំនួនប្រភេទសត្វរវាងតំបន់ទាំងពីរ។ | មានភាពស្មុគស្មាញក្នុងការកំណត់ជាងខ្សែបន្ទាត់ Wallace ដោយសារវាទាមទារទិន្នន័យជំរឿនសត្វ និងការវិភាគទូលំទូលាយ។ | កំណត់បាននូវតំបន់អន្តរកាល (Wallacea) ដែលជាកន្លែងសត្វពីតំបន់អាស៊ី និងអូស្ត្រាលីជួប និងរស់នៅលាយឡំគ្នា។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះផ្អែកលើការប្រមូលទិន្នន័យជីវភូមិសាស្ត្រប្រវត្តិសាស្ត្រ និងការស្រាវជ្រាវលើទីវាលរយៈពេលវែង។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងដោយផ្តោតជាចម្បងលើទិន្នន័យសត្វនៅតំបន់ប្រជុំកោះម៉ាឡេ (ឥណ្ឌូនេស៊ី ម៉ាឡេស៊ី និងហ្វីលីពីន) ដែលជាតំបន់ប្រទាក់ក្រឡារវាងទ្វីបអាស៊ី និងអូស្ត្រាលី។ ទោះបីជាការសិក្សានេះមិនមានទិន្នន័យផ្ទាល់ពីប្រទេសកម្ពុជាក៏ដោយ ប៉ុន្តែវាមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់ការយល់ដឹងពីប្រភពដើម និងការវិវត្តន៍នៃពពួកសត្វនៅតំបន់ឥណ្ឌូចិន។
ទ្រឹស្តីអំពីព្រំដែនជីវភូមិសាស្ត្រនេះ មានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងសំខាន់សម្រាប់ការសិក្សាពីប្រវត្តិវិវត្តន៍ និងការអភិរក្សជីវចម្រុះនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។
សរុបមក ការយល់ដឹងពីព្រំដែនជីវភូមិសាស្ត្រ (Biogeographical boundaries) ផ្តល់នូវមូលដ្ឋានគ្រឹះវិទ្យាសាស្ត្រដ៏រឹងមាំ សម្រាប់ការវាយតម្លៃអត្តសញ្ញាណ និងប្រភពដើមនៃពពួកសត្វក្នុងស្រុក។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Biogeography (ជីវភូមិសាស្ត្រ) | ការសិក្សាផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រអំពីការចែកចាយនៃប្រភេទសត្វ និងរុក្ខជាតិនៅលើផែនដី ទាំងក្នុងអតីតកាល និងបច្ចុប្បន្នកាល ដើម្បីយល់ពីមូលហេតុដែលពួកវារស់នៅទីតាំងជាក់លាក់ណាមួយដោយផ្អែកលើការប្រែប្រួលភូមិសាស្ត្រ។ | ដូចជាការសិក្សាផែនទីប្រវត្តិសាស្ត្រ ដើម្បីមើលថាតើប្រជាជនជាតិសាសន៍ណារស់នៅទីណា និងមូលហេតុអ្វីបានជាពួកគេរាំងខ្ទប់ដោយភ្នំ ឬសមុទ្រមិនអាចឆ្លងកាត់បាន។ |
| Wallace's Line (ខ្សែបន្ទាត់វ៉លឡេស) | ខ្សែបន្ទាត់ភូមិសាស្ត្រសម្មតិកម្មមួយដែលគូសកាត់ប្រជុំកោះម៉ាឡេ (ចន្លោះកោះកាលីម៉ាន់តាន់ និងស៊ូឡាវ៉េស៊ី ព្រមទាំងកោះបាលី និងឡុំបុក) ដែលបំបែកពពួកសត្វនៅតំបន់អាស៊ី (Oriental) ចេញពីពពួកសត្វនៅតំបន់អូស្ត្រាលី (Australian)។ | ដូចជារបងព្រំដែនមើលមិនឃើញនៅក្នុងសមុទ្រ ដែលបំបែកសត្វស្វា និងខ្លា (ខាងអាស៊ី) មិនឲ្យឆ្លងទៅជួបសត្វកង់ហ្គូរូ (ខាងអូស្ត្រាលី)។ |
| Weber's Line (ខ្សែបន្ទាត់វេប៊ឺ) | ខ្សែបន្ទាត់សម្មតិកម្មមួយទៀតដែលបង្កើតឡើងដើម្បីបង្ហាញពីតំបន់តុល្យភាព (Faunal Balance) ដែលប្រភេទសត្វមកពីអាស៊ី និងអូស្ត្រាលីមានវត្តមានក្នុងចំនួនប្រហាក់ប្រហែលគ្នា វាស្ថិតនៅភាគខាងកើតនៃខ្សែបន្ទាត់ Wallace។ | ដូចជាតំបន់អព្យាក្រឹតចន្លោះប្រទេសពីរ ដែលមានប្រជាជនមកពីប្រទេសទាំងពីររស់នៅលាយឡំគ្នាក្នុងចំនួនស្មើៗគ្នា។ |
| Wallacea (វ៉ាលឡាសៀ) | តំបន់អន្តរកាលភូមិសាស្ត្រដែលស្ថិតនៅចន្លោះខ្សែបន្ទាត់ Wallace និងខ្សែបន្ទាត់ Weber ដែលជាប្រជុំកោះមានផ្ទុកនូវប្រភេទសត្វប្លែកៗ ដោយមានការលាយឡំគ្នារវាងសត្វមកពីតំបន់អាស៊ី និងអូស្ត្រាលី។ | ដូចជាទីក្រុងព្រំដែនពាណិជ្ជកម្ម ដែលទទួលឥទ្ធិពលវប្បធម៌ និងមានមនុស្សរស់នៅចម្រុះចេញពីប្រទេសជិតខាងទាំងសងខាង។ |
| Zoogeography (សត្វភូមិសាស្ត្រ) | សាខាមួយនៃជីវភូមិសាស្ត្រដែលផ្តោតជាពិសេសលើការសិក្សាពីការចែកចាយភូមិសាស្ត្ររបស់ប្រភេទសត្វផ្សេងៗនៅលើពិភពលោក និងដំណើរវិវត្តន៍ដែលធ្វើឲ្យមានការចែកចាយបែបនេះ។ | ដូចជាការធ្វើជំរឿនប្រជាជន តែធ្វើឡើងសម្រាប់តែសត្វ ដើម្បីដឹងថាសត្វប្រភេទណារស់នៅទ្វីបណាខ្លះ។ |
| Faunal boundary (ព្រំដែនសត្វ) | ខ្សែបន្ទាត់ ឬតំបន់ភូមិសាស្ត្ររាងកាយ (ដូចជាច្រកសមុទ្រជ្រៅ ឬជួរភ្នំខ្ពស់ៗ) ដែលរារាំង ឬកំណត់ព្រំដែននៃការផ្លាស់ទី និងការរស់នៅរបស់ក្រុមសត្វជាក់លាក់ណាមួយ មិនឲ្យឆ្លងកាត់ទៅតំបន់ផ្សេងបាន។ | ដូចជាកំផែងធម្មជាតិ ឬទន្លេដ៏ធំដែលសត្វមិនអាចហែលឆ្លងកាត់បាន ធ្វើឲ្យសត្វសងខាងកំផែងនោះវិវត្តខុសគ្នាដាច់ស្រឡះ។ |
| Natural selection (ជម្រើសធម្មជាតិ) | ដំណើរការវិវត្តន៍ដែលទ្រឹស្តីដោយលោក Charles Darwin និង Alfred Russel Wallace ដែលពន្យល់ថាសារពាង្គកាយមានលក្ខណៈសមស្របបំផុតទៅនឹងបរិស្ថាន មានឱកាសរស់រានមានជីវិត និងបន្តពូជបានច្រើនជាងគេ។ | ដូចជាការប្រកួតប្រជែងក្នុងធម្មជាតិ ដែលអ្នកខ្លាំង និងចេះសម្របខ្លួនជាងគេទើបអាចនៅរស់រានមានជីវិត និងបន្តពូជពង្សបាន។ |
| Cyprinidae (ត្រីអម្បូរ Cyprinidae / ត្រីស្រកា) | អម្បូរត្រីទឹកសាបដ៏ធំបំផុតមួយ (រួមមានត្រីកាប ត្រីរៀល ជាដើម) ដែលមានការចែកចាយយ៉ាងទូលំទូលាយនៅតំបន់អាស៊ី ប៉ុន្តែអវត្តមានទាំងស្រុងនៅភាគខាងកើតនៃខ្សែបន្ទាត់ Wallace ដោយសារពួកវាមិនអាចឆ្លងកាត់ទឹកប្រៃបាន។ | ដូចជាត្រីកាប ឬត្រីរៀលដែលយើងឃើញជាទូទៅនៅតាមបឹងទន្លេសាប ប៉ុន្តែអ្នកនឹងមិនអាចរកពួកវាឃើញនៅប្រទេសអូស្ត្រាលីដោយធម្មជាតិឡើយ ដោយសារពួកវាខ្លាចទឹកប្រៃសមុទ្រ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
