បញ្ហា (The Problem)៖ គម្រោងសាងសង់ទម្រខួងប្រេងនិងឧស្ម័ននៅឯនាយសមុទ្រតែងតែប្រឈមនឹងហានិភ័យនៃការពន្យារពេលនិងការកើនឡើងនូវថ្លៃដើម ដែលធ្វើឱ្យអ្នកម៉ៅការពិបាកក្នុងការដេញថ្លៃ និងគ្រប់គ្រងគម្រោងឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់ការវាយតម្លៃហានិភ័យតាមរយៈការធ្វើម៉ូដែលកុំព្យូទ័រដើម្បីវិភាគលើការចំណាយ និងកាលវិភាគនៃគម្រោង។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| PERT & CPM (Critical Path Method) វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃគម្រោង និងការស្វែងរកផ្លូវវិក្កឫតិ |
មានភាពងាយស្រួលក្នុងការយល់ដឹង និងល្អសម្រាប់ការរៀបចំកាលវិភាគមូលដ្ឋាន (Baseline) និងការកំណត់គន្លងការងារសំខាន់ៗ។ | មិនអាចគណនាភាពមិនប្រាកដប្រជាស្មុគស្មាញ និងមិនបានបូកបញ្ចូលហានិភ័យដែលកើតឡើងព្រមៗគ្នាបានល្អនោះទេ។ | កំណត់បាននូវការចំណាយមូលដ្ឋាន (២០,១៧ លានដុល្លារ) និងរយៈពេលបញ្ចប់គម្រោងធម្មតា (៣៤ ខែ)។ |
| Monte Carlo Simulation (LHS) ការក្លែងធ្វើ Monte Carlo ដោយប្រើបច្ចេកទេស LHS |
អាចវិភាគអថេរច្រើនក្នុងពេលតែមួយ និងផ្តល់លទ្ធផលជាទម្រង់ប្រូបាប៊ីលីតេ (P50, P80) ដែលមានភាពសុក្រឹតខ្ពស់។ | ទាមទារកម្មវិធីកុំព្យូទ័រពិសេស ចំណាយខ្ពស់ និងទាមទារអ្នកជំនាញដែលមានបទពិសោធន៍ខ្ពស់ផ្នែកស្ថិតិ។ | បង្ហាញថាគម្រោងមានឱកាស ៥០% ក្នុងការប្រើប្រាស់ទុន ២០,៧២ លានដុល្លារ និងពន្យារពេល ១២២ ថ្ងៃ បើធៀបនឹងផែនការដើម។ |
| Scenario Analysis ការវិភាគតាមសេណារីយ៉ូ (ស្ថានភាពសន្មត) |
ងាយស្រួលក្នុងការប៉ាន់ស្មានស្ថានភាពជាក់លាក់ដូចជា ស្ថានភាពល្អបំផុត អាក្រក់បំផុត ឬធម្មតា។ | ចាត់ទុកអថេរនីមួយៗដាច់ដោយឡែកពីគ្នា ដែលផ្ទុយពីការពិតដែលអថេរតែងតែមានទំនាក់ទំនងគ្នា។ | ប្រើសម្រាប់វាយតម្លៃបឋមផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ តែមិនសូវមានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការទស្សន៍ទាយពេលវេលាគម្រោងរួមនោះទេ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រនេះទាមទារឱ្យមានការវិនិយោគលើកម្មវិធីកុំព្យូទ័រឯកទេស និងធនធានមនុស្សដែលមានជំនាញច្បាស់លាស់។
ការសិក្សានេះផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងលើទិន្នន័យនៃគម្រោងខួងប្រេងនៅឈូងសមុទ្រថៃ និងបរិបទទីផ្សារពលកម្មរបស់ប្រទេសថៃ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា បញ្ហាកង្វះខាតកម្លាំងពលកម្មជំនាញ ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធភស្តុភារកម្ម និងបទប្បញ្ញត្តិច្បាប់អាចមានភាពខុសប្លែកគ្នា ដែលតម្រូវឱ្យមានការកែតម្រូវទម្ងន់នៃហានិភ័យឡើងវិញ។
វិធីសាស្ត្រវិភាគហានិភ័យនេះមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់សម្រាប់គម្រោងខ្នាតធំ និងស្មុគស្មាញនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។
ការអនុវត្តម៉ូដែល Monte Carlo អាចជួយផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់នៃការគ្រប់គ្រងគម្រោងនៅកម្ពុជា ពីការដោះស្រាយបញ្ហាពេលកើតឡើង ទៅជាការត្រៀមទប់ស្កាត់ហានិភ័យជាមុនប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Monte Carlo Simulation | គឺជាបច្ចេកទេសគណិតវិទ្យាដែលប្រើប្រាស់កម្មវិធីកុំព្យូទ័រដើម្បីដំណើរការសាកល្បងអថេរដោយចៃដន្យម្តងហើយម្តងទៀតរាប់ពាន់ដង ដើម្បីរកមើលនូវប្រូបាប៊ីលីតេនៃលទ្ធផលដែលអាចកើតមាន ដូចជាការប្រែប្រួលនៃទំហំចំណាយ និងពេលវេលាសាងសង់សរុប។ | ដូចជាការបោះគ្រាប់ឡុកឡាក់រាប់ពាន់ដងកត់ត្រាទុក ដើម្បីទស្សន៍ទាយថាតើលទ្ធផលមួយណាមានភាគរយចេញច្រើនជាងគេនៅពេលលេងមែនទែន។ |
| Latin Hypercube Sampling | គឺជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិមួយនៃការជ្រើសរើសសំណាក (Sampling) សម្រាប់បញ្រ្ចូលក្នុងម៉ូដែលក្លែងធ្វើ (Simulation) ដែលធានាថាការជ្រើសរើសតម្លៃចៃដន្យត្រូវបានបែងចែកស្មើៗគ្នាគ្រប់ចន្លោះទិន្នន័យ ដែលធ្វើឱ្យការគណនាមានភាពច្បាស់លាស់និងលឿនជាងការសุ่มធម្មតា។ | ដូចជាការកាត់នំខេកជាបំណែកតូចៗស្មើៗគ្នា ហើយភ្លក់មួយម៉ាត់ពីបំណែកនីមួយៗ ដើម្បីធានាថាអ្នកដឹងពីរសជាតិនំទាំងមូល ជាជាងការខាំតែមួយកន្លែង។ |
| Critical Path Method | គឺជាបច្ចេកទេសរៀបចំកាលវិភាគគម្រោង ដោយកំណត់រកបណ្តុំសកម្មភាពដែលប្រើពេលយូរជាងគេបំផុត (Critical Path) ដែលសកម្មភាពទាំងនេះទាមទារការតាមដានតឹងរ៉ឹងបំផុត ព្រោះប្រសិនបើវាយឺតយ៉ាវ វានឹងទាញឱ្យគម្រោងទាំងមូលត្រូវពន្យារពេល។ | ដូចជាការរៀបចំចម្អិនម្ហូបមួយពេលដែលអ្នកត្រូវដាំបាយមុនគេព្រោះវាប្រើពេលយូរ បើអ្នកដាំបាយយឺត ម៉ោងញ៉ាំបាយក៏ត្រូវរំកិលតាមនោះដែរ ទោះជាអ្នកឆាម្ហូបលឿនប៉ុណ្ណាក៏ដោយ។ |
| PERT | គឺជាវិធីសាស្ត្រប៉ាន់ស្មានពេលវេលានៃសកម្មភាពគម្រោង ដែលមិនប្រើតួលេខតែមួយ តែប្រើតួលេខបីកម្រិត (លឿនបំផុត ធម្មតា យូរបំផុត) ដើម្បីយកមកគណនារកមធ្យមភាគពេលវេលាដែលទំនងជាងគេក្នុងការបញ្ចប់ការងារ។ | ដូចជាការប៉ាន់ស្មានការធ្វើដំណើរទៅសាលាដោយគិតថា បើផ្លូវស្រឡះប្រើពេល ១០នាទី ធម្មតា ១៥នាទី និងស្ទះខ្លាំង ៣០នាទី រួចយកតួលេខទាំងបីមកគិតជាមធ្យមដើម្បីប្រាកដថាទៅទាន់ម៉ោង។ |
| Long Lead Items | សំដៅលើគ្រឿងចក្រ ឬសម្ភារៈបច្ចេកទេសធំៗដែលតម្រូវឱ្យធ្វើការបញ្ជាទិញមុនពេលចាប់ផ្តើមការងារសាងសង់យូរខែ ព្រោះវាគ្មានលក់ក្នុងស្តុកស្រាប់ និងត្រូវការពេលវេលាយូរក្នុងការផលិតនិងដឹកជញ្ជូនពីបរទេស។ | ដូចជាការកម្ម៉ង់កាត់រ៉ូបអាពាហ៍ពិពាហ៍រចនាម៉ូដពិសេស ដែលត្រូវប្រាប់ជាងមុន ៦ខែ ព្រោះមិនមានលក់ស្រាប់នៅលើទីផ្សារ ហើយត្រូវការពេលដេរយូរ។ |
| Sensitivity Analysis | គឺជាការវិភាគដើម្បីមើលថាតើការប្រែប្រួលនៃកត្តាជាក់លាក់ណាមួយ (ឧ. តម្លៃដែកឡើងថ្លៃ ឬការដឹកជញ្ជូនយឺត) នឹងជះឥទ្ធិពលធ្ងន់ធ្ងរប៉ុណ្ណាដល់លទ្ធផលចុងក្រោយនៃគម្រោង (តម្លៃសរុប ឬកាលវិភាគបញ្ចប់)។ | ដូចជាការលាយថ្នាំពណ៌ ដែលយើងចង់ដឹងថាបើថែមពណ៌ក្រហមតែមួយតំណក់ តើវានឹងធ្វើឱ្យពណ៌រួមប្រែប្រួលខ្លាំងកម្រិតណា។ |
| Schedule Sensitivity Index | ជាសន្ទស្សន៍វាយតម្លៃហានិភ័យ ដែលចង្អុលបង្ហាញថាការយឺតយ៉ាវនៃសកម្មភាព ឬព្រឹត្តិការណ៍ហានិភ័យណាមួយ អាចធ្វើឱ្យកាលវិភាគរួមនៃគម្រោងទាំងមូលប្រែប្រួលខុសពីគោលដៅដើមក្នុងកម្រិតភាគរយប៉ុណ្ណា។ | ដូចជាការវាយតម្លៃថា តើការក្រោកពីគេងយឺត ៥នាទីរបស់អ្នក អាចធ្វើឱ្យមានហានិភ័យខកខានជើងយន្តហោះក្នុងកម្រិតភាគរយប៉ុណ្ណា។ |
| Risk Register | ជាឯកសារ ឬតារាងកត់ត្រាប្រមូលផ្តុំនូវរាល់បញ្ហាឬហានិភ័យទាំងអស់ដែលអាចកើតមានក្នុងគម្រោង ដោយបញ្ជាក់ពីប្រូបាប៊ីលីតេនៃឱកាសកើតឡើង កម្រិតផលប៉ះពាល់ និងកំណត់វិធានការសម្រាប់ទប់ទល់។ | ដូចជាសៀវភៅកំណត់ហេតុពេទ្យដែលកត់ត្រានូវរាល់រោគសញ្ញាជំងឺដែលអាចកើតមាន ព្រមទាំងកម្រិតធ្ងន់ធ្ងរ ដើម្បីត្រៀមថ្នាំព្យាបាលទុកជាមុន។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
