បញ្ហា (The Problem)៖ ទ្រឹស្តីកំហុសគំនូរផែនទីបុរាណដែលផ្តោតតែលើភាពត្រឹមត្រូវនៃទិន្នន័យពីអ្នកផលិត លែងឆ្លើយតបទៅនឹងតម្រូវការជាក់ស្តែងរបស់អ្នកប្រើប្រាស់ក្នុងយុគសម័យព័ត៌មានឌីជីថលទៀតហើយ។ ឯកសារនេះដោះស្រាយបញ្ហាខ្វះខាតនៃការវាយតម្លៃគុណភាពដែលមិនបានគិតគូរពីអ្នកប្រើប្រាស់ជាចម្បង។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានបង្កើតគំរូទ្រឹស្តីថ្មីមួយដោយរួមបញ្ចូលអ្នកប្រើប្រាស់ទៅក្នុងប្រព័ន្ធវាយតម្លៃគុណភាព ដើម្បីបង្កើតជាប្រព័ន្ធត្រួតពិនិត្យគុណភាពតាមពេលវេលាជាក់ស្តែង។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Traditional Triangle Model (Reality-Producer-Chart) គំរូត្រីកោណប្រពៃណី (ការពិត-អ្នកផលិត-តារាង) |
ងាយស្រួលក្នុងការគណនា និងវិភាគដោយផ្អែកលើទ្រឹស្តីគណិតវិទ្យា និងរូបវិទ្យា ដែលផ្តោតខ្លាំងទៅលើភាពត្រឹមត្រូវនៃទីតាំងទិន្នន័យ (Data Accuracy)។ | មើលរំលងតម្រូវការជាក់ស្តែងរបស់អ្នកប្រើប្រាស់ និងមិនបានគិតគូរពីកត្តាចិត្តសាស្ត្រក្នុងការយល់ដឹងពីផែនទី ដែលអាចធ្វើឲ្យផលិតផលផែនទីពិបាកប្រើប្រាស់ជាក់ស្តែង។ | ផ្តល់ការគ្រប់គ្រងគុណភាពដែលជំរុញដោយអ្នកផលិត (Producer-driven) ដោយផ្អែកលើកំហុសបរិមាណជាជាងភាពអាចប្រើប្រាស់បាន។ |
| Tetrahedron Model (Reality-Producer-Chart-User) គំរូចតុត្ថមុខ (ការពិត-អ្នកផលិត-តារាង-អ្នកប្រើប្រាស់) |
ដាក់បញ្ចូលអ្នកប្រើប្រាស់ជាកត្តាចម្បងក្នុងការវាយតម្លៃ ធ្វើឲ្យការគ្រប់គ្រងគុណភាពផ្តោតលើភាពស័ក្តិសម និងភាពងាយស្រួលក្នុងការប្រើប្រាស់ (Practicability)។ | មានភាពស្មុគស្មាញ និងទាមទារការស្រាវជ្រាវពហុជំនាញ ដោយសារត្រូវប្រើប្រាស់ទ្រឹស្តីចិត្តសាស្ត្រ វិទ្យាសាស្ត្រអាកប្បកិរិយា និងប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងមតិត្រឡប់របស់អ្នកប្រើប្រាស់។ | បំប្លែងការគ្រប់គ្រងគុណភាពទៅជាការជំរុញដោយអ្នកប្រើប្រាស់ (User-driven) ដោយវាស់ស្ទង់គុណភាពផ្អែកលើភាពជឿជាក់ និងភាពអាចអនុវត្តបាន។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ឯកសារនេះមិនបានបញ្ជាក់លម្អិតអំពីទំហំទឹកប្រាក់ ឬផ្នែករឹង/ផ្នែកទន់ជាក់លាក់នោះទេ ប៉ុន្តែបានសង្កត់ធ្ងន់លើតម្រូវការចាំបាច់នៃអ្នកជំនាញពហុវិស័យ និងប្រព័ន្ធវាយតម្លៃពីអ្នកប្រើប្រាស់។
ឯកសារនេះគឺជាការសិក្សាទ្រឹស្តីជាចម្បងដែលគាំទ្រដោយមូលនិធិស្រាវជ្រាវរបស់ប្រទេសចិន ដោយផ្តោតលើតារាងនាវាចរណ៍នៅតំបន់មហាសមុទ្រ និងឆ្នេរសមុទ្រ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការយល់ដឹងពីទ្រឹស្តីដែលផ្តោតលើអ្នកប្រើប្រាស់នេះមានសារៈសំខាន់ណាស់ ខណៈពេលដែលកម្ពុជាកំពុងពង្រីកសក្តានុពលសេដ្ឋកិច្ចតាមរយៈផ្លូវទឹក និងកំពង់ផែសមុទ្រ។
ទ្រឹស្តីនៃការគ្រប់គ្រងគុណភាពផែនទីដោយផ្តោតលើអ្នកប្រើប្រាស់នេះ មានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍវិស័យនាវាចរណ៍ និងប្រព័ន្ធទិន្នន័យភូមិសាស្ត្រនៅកម្ពុជា។
ការអនុវត្តគំរូនេះនឹងជួយឱ្យស្ថាប័នកម្ពុជាអាចផលិតទិន្នន័យភូមិសាស្ត្រដែលមានស្តង់ដារអន្តរជាតិ មានភាពជឿជាក់ខ្ពស់ និងផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍ពិតប្រាកដដល់អ្នកប្រើប្រាស់ចុងក្រោយ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Tetrahedron model | គំរូចតុត្ថមុខ គឺជាគំរូទ្រឹស្តីថ្មីមួយសម្រាប់ការគ្រប់គ្រងគុណភាពផែនទី ដែលបន្ថែមជ្រុង "អ្នកប្រើប្រាស់" (User) ទៅលើគំរូត្រីកោណប្រពៃណី (ការពិត-អ្នកផលិត-ផែនទី) ដើម្បីធានាថាការវាយតម្លៃគុណភាពមានភាពគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ ដោយផ្តោតលើភាពស័ក្តិសមក្នុងការប្រើប្រាស់ជាក់ស្តែង។ | ដូចជាការវាយតម្លៃមុខម្ហូបមួយ ដែលមិនត្រឹមតែមើលលើការចម្អិនត្រូវតាមក្បួនខ្នាតប៉ុណ្ណោះទេ តែត្រូវសួរអ្នកហូបផ្ទាល់ថាតើវាមានរសជាតិឆ្ងាញ់និងត្រូវមាត់ឬអត់។ |
| Cartographic generalization | ដំណើរការនៃការសង្ខេប ជ្រើសរើស ធ្វើឱ្យសាមញ្ញ និងរួមបញ្ចូលគ្នានូវព័ត៌មានភូមិសាស្ត្រ ដើម្បីបង្ហាញនៅលើផែនទីក្នុងមាត្រដ្ឋានតូចជាងមុន ដោយមិនបាត់បង់អត្ថន័យសំខាន់ៗ និងងាយស្រួលមើល។ | ដូចជាការសរសេរសេចក្តីសង្ខេបនៃសៀវភៅមួយក្បាលក្រាស់ ឱ្យនៅសល់ត្រឹមមួយទំព័រ ដោយរក្សាទុកតែចំណុចសំខាន់ៗបំផុតដែលអ្នកអានត្រូវដឹង។ |
| Error propagation model | គំរូគណិតវិទ្យាដែលប្រើដើម្បីតាមដាន និងវិភាគពីរបៀបដែលកំហុសតូចៗនៅក្នុងទិន្នន័យដើម (ឧ. កំហុសក្នុងការវាស់វែង) វិវត្ត រីកធំ ឬប៉ះពាល់ដល់លទ្ធផលចុងក្រោយ នៅពេលទិន្នន័យនោះឆ្លងកាត់ដំណាក់កាលកែច្នៃជាច្រើនតង់។ | ដូចជាការលេងល្បែងខ្សឹបប្រាប់រឿងតៗគ្នា ដែលការស្តាប់ខុសបន្តិចបន្តួចនៅដើមទី អាចធ្វើឱ្យសាច់រឿងទាំងមូលប្រែប្រួលទាំងស្រុងនៅចុងបញ្ចប់។ |
| Spatial data uncertainty | ភាពមិនច្បាស់លាស់នៃទិន្នន័យលំហ សំដៅលើកម្រិតនៃភាពសង្ស័យ ឬកំហុសដែលអាចមាននៅក្នុងការកត់ត្រាទីតាំង លក្ខណៈ ឬពេលវេលានៃវត្ថុអ្វីមួយនៅលើផែនទី ថាមានភាពខុសគ្នាពីការពិតជាក់ស្តែងកម្រិតណា។ | ដូចជាការថតរូបទិដ្ឋភាពក្នុងទីងងឹត ដែលរូបភាពទទួលបានអាចនឹងព្រិល ឬមិនច្បាស់១០០% ថាតើវាជារបស់អ្វីឱ្យប្រាកដ។ |
| Practicability | ភាពអាចអនុវត្តបាន គឺជាគោលការណ៍ដែលវាយតម្លៃគុណភាពនៃទិន្នន័យ ឬផែនទី ដោយផ្អែកលើថាតើវាស័ក្តិសម និងឆ្លើយតបទៅនឹងគោលបំណងនៃការប្រើប្រាស់ជាក់ស្តែងរបស់អ្នកប្រើប្រាស់កម្រិតណា ជាជាងការវាស់វែងត្រឹមតែភាពសុក្រឹតខាងគណិតវិទ្យា។ | ដូចជាការទិញស្បែកជើង បើទោះជាវាធ្វើពីស្បែកល្អបំផុតយ៉ាងណាក៏ដោយ (ភាពត្រឹមត្រូវ) តែបើវាពាក់មិនត្រូវជើង ឬដើរឈឺជើង នោះវាគ្មានតម្លៃក្នុងការប្រើប្រាស់ឡើយ។ |
| Spatial cognition | ការយល់ដឹងអំពីលំហ គឺជាដំណើរការផ្លូវចិត្តដែលមនុស្សប្រើដើម្បីទទួលយក រៀបចំ និងយល់ពីព័ត៌មានអំពីទីតាំង ទិសដៅ និងទំនាក់ទំនងនៃវត្ថុផ្សេងៗនៅក្នុងបរិស្ថានជុំវិញខ្លួន ឬតាមរយៈការមើលផែនទី។ | ដូចជាសមត្ថភាពរបស់ខួរក្បាលក្នុងការចងចាំផ្លូវទៅផ្ទះ ឬការស្មានដឹងថាទូកត្រូវបើកទៅទិសណាដោយគ្រាន់តែមើលសញ្ញាលើផែនទីរុករក។ |
| Ontology | នៅក្នុងបរិបទនៃទិន្នន័យភូមិសាស្ត្រ អុងតូឡូស៊ី សំដៅលើការសិក្សាពីទម្រង់នៃការពិត (Reality) ឬសំណុំនៃវត្ថុ និងបាតុភូតពិតៗដែលមានវត្តមាននៅលើផែនដី មុនពេលពួកវាត្រូវបានកំណត់ ឬបំប្លែងទៅជាទិន្នន័យឌីជីថលនៅលើផែនទី។ | ដូចជាភ្នំពិតប្រាកដដែលយើងមើលឃើញដោយផ្ទាល់ភ្នែក មុនពេលវាត្រូវបានគេសន្មត់គូរជាខ្សែកោងៗ (contour lines) នៅលើក្រដាស។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
