បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយបញ្ហាតម្រូវការថាមពលដែលមានការកើនឡើង និងផលប៉ះពាល់បរិស្ថានដោយសារឥន្ធនៈផូស៊ីល តាមរយៈការស្រាវជ្រាវរកប្រភពថាមពលជំនួសដែលស្អាត និងចំណាយតិច ដោយផ្តោតលើការទាញយកថាមពលអគ្គិសនីពីកាកសំណល់ដោយប្រើកោសិកាឥន្ធនៈអតិសុខុមប្រាណ (Microbial Fuel Cells)។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រពិសោធន៍ផ្ទាល់ដោយប្រើប្រាស់សំណាកដីចំនួន ៤ ប្រភេទផ្សេងៗគ្នា ដើម្បីកំណត់រកប្រភពចំណីដីដែលមានប្រសិទ្ធភាពបំផុតសម្រាប់ការផលិតថាមពលអគ្គិសនីជីវៈ (Bioelectricity)។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Microbial Fuel Cell using Gutter Soil កោសិកាឥន្ធនៈអតិសុខុមប្រាណប្រើប្រាស់ដីលូ |
ផ្តល់ទិន្នផលតង់ស្យុងខ្ពស់ជាងគេបំផុត ដោយសារដីប្រភេទនេះសម្បូរទៅដោយកាកសំណល់សរីរាង្គ អនាម័យសត្វ និងបាក់តេរីចម្រុះ។ | ទាមទារការប្រមូលពីប្រភពទឹកស្អុយ ដែលអាចមានក្លិនស្អុយ និងចោទជាបញ្ហាអនាម័យនៅពេលរៀបចំការពិសោធន៍។ | បង្កើតតង់ស្យុងអតិបរមាបាន ១.៤៩ វ៉ុល ដែលជាទិន្នផលខ្ពស់បំផុតក្នុងចំណោមសំណាកទាំងបួន។ |
| Microbial Fuel Cell using Soil Mixed with Cow Dung កោសិកាឥន្ធនៈអតិសុខុមប្រាណប្រើប្រាស់ដីលាយលាមកគោ |
ងាយស្រួលរកនៅតាមតំបន់កសិកម្ម និងមានបាក់តេរីធម្មជាតិល្អសម្រាប់ការផលិតអគ្គិសនីជីវៈ។ | ទិន្នផលតង់ស្យុងទាបជាងដីលូបន្តិច ហើយត្រូវការការលាយបញ្ចូលគ្នាក្នុងសមាមាត្រត្រឹមត្រូវរវាងដីនិងលាមកគោ។ | បង្កើតតង់ស្យុងអតិបរមាបាន ១.៤០ វ៉ុល ជាជម្រើសល្អបំផុតទី២។ |
| Microbial Fuel Cell using Sewage Deposit Soil កោសិកាឥន្ធនៈអតិសុខុមប្រាណប្រើប្រាស់ដីកាកសំណល់ទឹកស្អុយ |
មានសក្តានុពលក្នុងការកែច្នៃកាកសំណល់ពីប្រព័ន្ធចម្រោះទឹកស្អុយទីក្រុងមកជាថាមពល។ | ទិន្នផលថាមពលនៅមានកម្រិតមធ្យមនៅឡើយ បើប្រៀបធៀបនឹងកាកសំណល់សរីរាង្គផ្សេងទៀត។ | បង្កើតតង់ស្យុងអតិបរមាបាន ១.២១ វ៉ុល។ |
| Microbial Fuel Cell using Refuse Dump Soil កោសិកាឥន្ធនៈអតិសុខុមប្រាណប្រើប្រាស់ដីគំនរសំរាម |
ជួយក្នុងការកាត់បន្ថយកាកសំណល់នៅតាមទីលានចាក់សំរាមដោយបំប្លែងទៅជាថាមពលអគ្គិសនី។ | ផ្តល់ទិន្នផលតង់ស្យុងទាបបំផុត ដោយសារសមាសធាតុកាកសំណល់សំរាមអាចមិនសូវមានសារធាតុសរីរាង្គល្អ ឬមានសារធាតុពុលរារាំងការលូតលាស់របស់បាក់តេរី។ | បង្កើតតង់ស្យុងអតិបរមាបានត្រឹមតែ ០.៩០ វ៉ុល ដែលជាទិន្នផលទាបបំផុត។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់សម្ភារៈក្នុងស្រុកដែលមានតម្លៃថោក និងងាយស្រួលរកបំផុត ដែលស័ក្តិសមយ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការស្រាវជ្រាវនៅតាមសាកលវិទ្យាល័យក្នុងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ដូចជាប្រទេសកម្ពុជា។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា ដែលជាប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ និងមានអាកាសធាតុត្រូពិចស្រដៀងនឹងប្រទេសកម្ពុជា។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ សមាសធាតុជីវសាស្ត្រ និងគីមីនៃសំណាកដីនៅប្រទេសទាំងពីរអាចមានភាពខុសគ្នា ដែលទាមទារឱ្យមានការធ្វើតេស្តសាកល្បងផ្ទាល់ជាមួយសំណាកដីក្នុងស្រុក (Local soil samples) នៅកម្ពុជា ដើម្បីបញ្ជាក់ពីប្រសិទ្ធភាពពិតប្រាកដ។
បច្ចេកវិទ្យាកោសិកាឥន្ធនៈអតិសុខុមប្រាណផ្អែកលើដី (Soil-based MFC) នេះមានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់ការអនុវត្តនៅប្រទេសកម្ពុជា ជាពិសេសក្នុងយុទ្ធសាស្ត្របំប្លែងកាកសំណល់ទៅជាថាមពលដែលមានតម្លៃទាប។
សរុបមក បច្ចេកវិទ្យានេះជាជំហានចាប់ផ្តើមដ៏ល្អមួយឆ្ពោះទៅរកការទាញយកថាមពលស្អាតពីកាកសំណល់នៅកម្ពុជា ប៉ុន្តែវាត្រូវការការស្រាវជ្រាវបន្ថែមដើម្បីបង្កើនទំហំទិន្នផលថាមពល (Scaling up) ឱ្យអាចប្រើប្រាស់ក្នុងកម្រិតឧស្សាហកម្ម ឬបម្រើប្រាស់ក្នុងសហគមន៍បានពិតប្រាកដ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Microbial Fuel Cell | ជាប្រព័ន្ធឧបករណ៍ដែលបំប្លែងថាមពលគីមីដែលមាននៅក្នុងកាកសំណល់សរីរាង្គទៅជាថាមពលអគ្គិសនី តាមរយៈសកម្មភាពរំលាយអាហាររបស់អតិសុខុមប្រាណ ឬបាក់តេរីនៅក្នុងដី។ | ដូចជាម៉ាស៊ីនភ្លើងតូចមួយដែលប្រើប្រាស់បាក់តេរីស៊ីកាកសំណល់ជាឥន្ធនៈជំនួសឱ្យសាំង ដើម្បីទាញយកចរន្តអគ្គិសនី។ |
| electro genic bacteria | ជាប្រភេទបាក់តេរីពិសេសនៅក្នុងដីដែលអាចបញ្ចេញអេឡិចត្រុង (ចរន្តអគ្គិសនី) ទៅកាន់អេឡិចត្រូតតាមរយៈភ្នាសកោសិការបស់វា នៅពេលដែលពួកវាស៊ី និងបំបែកសារធាតុសរីរាង្គ។ | ដូចជាកម្មកររោងចក្រតូចៗដែលស៊ីសំរាមជាអាហារ រួចបញ្ចេញញើសមកវិញជាចរន្តអគ្គិសនី។ |
| anaerobic respiration process | ជាដំណើរការដកដង្ហើម ឬការរំលាយអាហាររបស់បាក់តេរីនៅក្នុងស្ថានភាពដែលគ្មានអុកស៊ីហ្សែនទាល់តែសោះ (នៅបាតដីជ្រៅ) ដែលដំណើរការនេះជួយរុញច្រានអេឡិចត្រុងឱ្យផ្តាច់ខ្លួនដើម្បីបង្កើតជាថាមពល។ | ដូចជាការដកដង្ហើមតឹងតែងរបស់អ្នកមុជទឹកនៅក្រោមបាតសមុទ្រ ដែលបង្ខំឱ្យរាងកាយប្រើប្រាស់ថាមពលបម្រុងតាមរបៀបផ្សេង។ |
| anode | ជាប៉ូលអគ្គិសនី (អេឡិចត្រូត) ដែលត្រូវបានកប់ជ្រៅទៅក្នុងដីត្រង់កន្លែងដែលគ្មានអុកស៊ីហ្សែន ដើម្បីទាញយក ឬស្រូបយកអេឡិចត្រុងដែលបញ្ចេញដោយបាក់តេរី។ | ដូចជាទ្វារស្រូបទាញខ្យល់ចូល ដែលរង់ចាំស្រូបយកចរន្តអគ្គិសនីពីបាក់តេរីបញ្ជូនទៅកាន់ខ្សែភ្លើង។ |
| cathode | ជាប៉ូលអគ្គិសនី (អេឡិចត្រូត) មួយទៀតដែលដាក់នៅផ្ទៃខាងលើនៃដីឱ្យប៉ះនឹងខ្យល់បរិយាកាស (អុកស៊ីហ្សែន) ដើម្បីទទួលយកអេឡិចត្រុងពីអានូត ដែលធ្វើឱ្យសៀគ្វីអគ្គិសនីអាចដើរបានពេញលេញ។ | ដូចជាទ្វារបញ្ចេញខ្យល់ចោល ដែលទទួលយកចរន្តអគ្គិសនីពីខ្សែភ្លើងមកវិញដើម្បីបញ្ចេញទៅក្នុងបរិយាកាស។ |
| redox potential | ជារង្វាស់នៃសមត្ថភាពរបស់សារធាតុមួយក្នុងការទទួលបាន ឬបាត់បង់អេឡិចត្រុង ដែលនៅក្នុងការសិក្សានេះ ការថយចុះនៃកម្រិតនេះនៅស្រទាប់ដីខាងក្រោមបង្ខំឱ្យបាក់តេរីបញ្ចេញអេឡិចត្រុងទៅកាន់ប៉ូលអានូត។ | ដូចជាកម្លាំងទំនាញនៃទឹកធ្លាក់ ដែលរុញច្រានទឹក (អេឡិចត្រុង) ឱ្យហូរពីទីខ្ពស់ទៅទីទាបជានិច្ច។ |
| bio-electricity | ជាថាមពលអគ្គិសនីដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយផ្ទាល់ពីដំណើរការជីវសាស្ត្ររបស់ភាវៈរស់ ដូចជាការបំបែកកាកសំណល់ធម្មជាតិរបស់បាក់តេរីនៅក្នុងដីជាដើម។ | ដូចជាការបញ្ចេញពន្លឺរបស់អំពិលអំពែកនៅពេលយប់ ដែលកើតចេញពីប្រតិកម្មគីមីធម្មជាតិនៅក្នុងរាងកាយរបស់វា។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
