បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមក្នុងការជម្រុញការទទួលយកបច្ចេកវិទ្យាកសិកម្មឆ្លាតវៃអាកាសធាតុ ដោយធ្វើការកំណត់កត្តាជម្រុញបរិបទ និងកត្តាការយល់ឃើញរបស់អ្នកផលិតបន្លែនៅក្នុងខេត្តស្វាយរៀង។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានប្រើប្រាស់គំរូទទួលយកបច្ចេកវិទ្យារបស់កសិករ (Farmer Technology Adoption Model) តាមរយៈការស្ទង់មតិផ្ទាល់និងការវិភាគទិន្នន័យស្ថិតិ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Pearson Product Moment Correlation ការវិភាគសហសម្ព័ន្ធ Pearson |
ជួយកំណត់ទំនាក់ទំនងរវាងអថេរឯករាជ្យនីមួយៗ និងអថេរអាស្រ័យបានយ៉ាងច្បាស់លាស់ និងងាយស្រួលយល់។ | មិនអាចវាស់វែងឥទ្ធិពលរួមបញ្ចូលគ្នានៃកត្តាជាច្រើនទៅលើការទទួលយកបច្ចេកវិទ្យា និងមិនអាចបង្កើតជាគំរូទស្សន៍ទាយបានទេ។ | បង្ហាញថាកត្តាភាគច្រើនមានទំនាក់ទំនងជាវិជ្ជមានទៅនឹងការទទួលយកបច្ចេកវិទ្យា លើកលែងតែកត្តាមួយចំនួនដូចជាការប្រកួតប្រជែង (Competition)។ |
| Stepwise Multiple Regression Analysis ការវិភាគតម្រែតម្រង់ពហុគុណតាមជំហាន |
អាចច្រោះយកតែកត្តាដែលសំខាន់បំផុត និងបង្កើតជាគំរូទស្សន៍ទាយ (Predictive Model) ប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់។ | ទាមទារទិន្នន័យច្រើន និងការត្រួតពិនិត្យយ៉ាងប្រុងប្រយ័ត្នលើអថេរដើម្បីចៀសវាងបញ្ហា Multicollinearity។ | រកឃើញកត្តាសំខាន់ចំនួន ៧ (CDFs ៤ និង PFFs ៣) ដែលអាចពន្យល់ពីបំរែបំរួលនៃការទទួលយកបច្ចេកវិទ្យាបាន ៣៦% (R=0.612)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះមិនតម្រូវឱ្យមានធនធានបច្ចេកវិទ្យាខ្ពស់ស្មុគស្មាញនោះទេ ប៉ុន្តែទាមទារការចុះប្រមូលទិន្នន័យផ្ទាល់ពីកសិករ និងចំណេះដឹងផ្នែកស្ថិតិ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងទៅលើអ្នកដាំបន្លែចំនួន ៣០២ នាក់ ដែលជាសមាជិកសហគមន៍កសិកម្ម (ACs) ក្នុងខេត្តស្វាយរៀងប៉ុណ្ណោះ។ ទិន្នន័យនេះបង្ហាញពីភាពលម្អៀងទៅលើមេគ្រួសារជាបុរស (៩២%) និងអ្នកមានអាយុលើសពី ៤៥ ឆ្នាំ (៨៤%)។ វារឹតតែសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជាក្នុងការធ្វើការសិក្សាបន្ថែមលើស្ត្រី និងយុវជនក្នុងវិស័យកសិកម្ម ព្រមទាំងកសិករដែលមិនមែនជាសមាជិកសហគមន៍។
លទ្ធផលនៃការសិក្សានេះមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការរៀបចំគោលនយោបាយ និងយុទ្ធសាស្ត្រផ្សព្វផ្សាយកសិកម្ម (Agricultural Extension) នៅកម្ពុជា។
ជារួម ការយល់ដឹងពីកត្តាទាំង ៧ នេះជួយឱ្យរដ្ឋាភិបាល និងអង្គការនានាសន្សំសំចៃធនធាន ដោយបង្កើតយុទ្ធសាស្ត្រផ្សព្វផ្សាយចំគោលដៅ និងស្របតាមស្ថានភាពជាក់ស្តែងរបស់កសិករកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Contextual Driving Factors (CDF) | កត្តាជំរុញទាក់ទងនឹងបរិបទ គឺជាស្ថានភាពជាក់ស្តែង ដែលរួមមានបញ្ហាប្រឈមផ្ទាល់ និងធនធានដែលកសិករកំពុងជួបប្រទះ (ដូចជា កង្វះខាតទឹក លុយកាក់ ឬទីផ្សារ) ដែលជំរុញ ឬរារាំងពួកគេពីការសម្រេចចិត្តប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាថ្មី។ | ដូចជាអាកាសធាតុ ឬស្ថានភាពផ្លូវដែលបង្ខំឲ្យយើងសម្រេចចិត្តថាត្រូវជិះកង់ ឬជិះម៉ូតូ។ |
| Perceptual Force Factors (PFF) | កត្តាជំរុញផ្នែកការយល់ឃើញ គឺសំដៅលើជំនឿ ការគិត ឬការរំពឹងទុករបស់កសិករទៅលើបច្ចេកវិទ្យាណាមួយ ឧទាហរណ៍ដូចជាការគិតថាបច្ចេកវិទ្យានោះមានប្រយោជន៍ ងាយស្រួលប្រើ ឬជួយលើកមុខមាត់របស់ពួកគេនៅក្នុងសង្គម។ | ដូចជាការដែលយើងជឿថាតេឡេក្រាម (Telegram) ស្រួលប្រើ និងលឿន ទើបយើងសម្រេចចិត្តដោនឡូតវាមកប្រើប្រាស់។ |
| Linear Multiple Regression analysis | ការវិភាគតម្រែតម្រង់ពហុគុណលីនេអ៊ែរ គឺជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិមួយដែលប្រើប្រាស់អថេរឯករាជ្យច្រើន (ឧទាហរណ៍៖ កង្វះទឹក ទីផ្សារ ការយល់ឃើញ) ក្នុងពេលតែមួយ ដើម្បីទស្សន៍ទាយ ឬពន្យល់ពីទំហំឥទ្ធិពលរបស់វាទៅលើលទ្ធផលនៃអថេរអាស្រ័យមួយ (កម្រិតនៃការទទួលយកបច្ចេកវិទ្យា)។ | ដូចជាការទស្សន៍ទាយពិន្ទុប្រឡងរបស់សិស្សម្នាក់ ដោយមើលទៅលើកត្តាច្រើនចូលគ្នាដូចជា ម៉ោងរៀន ម៉ោងគេង និងចំនួនសៀវភៅដែលគាត់បានអាន។ |
| Stepwise Multiple Regression Analysis | ការវិភាគតម្រែតម្រង់ពហុគុណតាមជំហាន គឺជាដំណើរការជ្រើសរើសដោយស្វ័យប្រវត្តិនូវកត្តាដែលសំខាន់បំផុតបញ្ចូលទៅក្នុងគំរូទស្សន៍ទាយស្ថិតិ ដោយកាត់ចោលនូវកត្តាណាដែលមិនមានឥទ្ធិពលខ្លាំង ឬស្ទួនគ្នា ដើម្បីទទួលបានរូបមន្តដែលត្រឹមត្រូវនិងខ្លីបំផុត។ | ដូចជាការជ្រើសរើសកីឡាករជម្រើសជាតិដោយតេស្តសមត្ថភាពម្តងម្នាក់ៗ រួចទុកតែអ្នកដែលលេងត្រូវជើងគ្នាបំផុតដើម្បីបង្កើតក្រុមមួយដ៏ខ្លាំងនិងមានប្រសិទ្ធភាព។ |
| Pearson Product Moment Correlation | ការធ្វើតេស្តសហសម្ព័ន្ធ Pearson គឺជារង្វាស់ស្ថិតិដែលបង្ហាញពីកម្លាំង និងទិសដៅនៃទំនាក់ទំនងរវាងអថេរបន្តបន្ទាប់ពីរ (តើវាប្រែប្រួលស្របរទិសគ្នា ឬផ្ទុយគ្នា ហើយមានទំនាក់ទំនងខ្លាំងកម្រិតណា)។ | ដូចជាការវាស់ស្ទង់ថាតើពេលមេឃកាន់តែក្តៅ មនុស្សទិញទឹកកកញ៉ាំកាន់តែច្រើនកម្រិតណា។ |
| Cronbach’s Alpha | មេគុណអាល់ហ្វារបស់ Cronbach គឺជារង្វាស់ស្ថិតិដែលប្រើសម្រាប់វាយតម្លៃភាពជឿជាក់ (Reliability) និងភាពស៊ីសង្វាក់គ្នានៃសំណួរនៅក្នុងកម្រងសំណួរស្ទង់មតិ ដែលជាទូទៅតម្លៃលើសពី ០.៧ ត្រូវបានចាត់ទុកថាអាចយកជាការបាន។ | ដូចជាការសួរសំណួរពីរខុសគ្នាអំពីប្រធានបទតែមួយ ដើម្បីសាកល្បងថាតើមនុស្សម្នាក់ឆ្លើយដោយការពិតនិងមានភាពច្បាស់លាស់ឬអត់។ |
| Agricultural extension | ការផ្សព្វផ្សាយកសិកម្ម គឺជាការផ្តល់សេវាកម្មអប់រំ បណ្តុះបណ្តាល ផ្តល់បច្ចេកវិទ្យា និងប្រឹក្សាយោបល់ដល់កសិករ ដោយភ្នាក់ងាររដ្ឋ ឬអង្គការ ដើម្បីជួយពួកគេក្នុងការផ្លាស់ប្តូរឥរិយាបថ និងកែលម្អផលិតភាពកសិកម្ម។ | ដូចជាគ្រូបង្រៀនក្រៅម៉ោងដែលចុះទៅដល់ស្រែចម្ការ ដើម្បីណែនាំកសិករពីរបៀបប្រើប្រាស់ជី ឬដាំដុះតាមរបៀបថ្មីឲ្យចំណេញជាងមុន។ |
| Farmer Technology Adoption Model (FTAM) | គំរូនៃការទទួលយកបច្ចេកវិទ្យារបស់កសិករ គឺជាក្របខ័ណ្ឌទ្រឹស្តីដែលបង្ហាញពីដំណើរការដែលអថេរខាងក្រៅ (ដូចជាធនធាន និងបញ្ហាប្រឈម) ជះឥទ្ធិពលដល់ការយល់ឃើញរបស់កសិករ រហូតឈានដល់ការសម្រេចចិត្តប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យានោះជាស្ថាពរ។ | ដូចជាផែនទីបង្ហាញផ្លូវនៃការគិតរបស់មនុស្សម្នាក់ ពីការចាប់ផ្តើមឃើញរបស់ថ្មី រហូតដល់ជឿជាក់ និងហ៊ានទិញវាយកមកប្រើ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
