បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមក្នុងការស្វែងរកប្រភពជីសរីរាង្គដែលមានគុណភាពខ្ពស់ ជាពិសេសប្រភពអាសូតសរីរាង្គ ដើម្បីជំនួសជីគីមីនៅក្នុងការដាំដុះបន្លែសរីរាង្គ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានធ្វើឡើងតាមរយៈការចុះពិសោធន៍ផ្ទាល់នៅទីវាលដោយប្រើប្រាស់ការរចនាប្លុកចៃដន្យពេញលេញ ដើម្បីវាយតម្លៃឥទ្ធិពលនៃកម្រិតជីអាសូឡាខុសៗគ្នាទៅលើការលូតលាស់របស់ដំណាំ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Control (Without application) - T1 មិនប្រើប្រាស់ជី (តំបន់ត្រួតពិនិត្យ T1) |
មិនចំណាយប្រាក់ក្នុងការទិញ ឬកែច្នៃជី និងមិនតម្រូវឱ្យមានកម្លាំងពលកម្មបន្ថែម។ | រុក្ខជាតិមានការលូតលាស់យឺតបំផុត ទំហំស្លឹកតូច និងខ្វះជីវជាតិ។ | ផ្តល់ទិន្នផលទាបបំផុតត្រឹមតែ ៦,៩ តោនក្នុងមួយហិកតា។ |
| Cow Manure (16 tons/ha) - T3 ការប្រើប្រាស់ជីលាមកគោ ១៦ តោន/ហិកតា (T3) |
ជាប្រភពជីសរីរាង្គទូទៅដែលកសិករងាយស្រួលរកបាន និងជួយកែលម្អរចនាសម្ព័ន្ធដី។ | អត្រាបញ្ចេញជាតិអាសូតមានភាពយឺតយ៉ាវ និងផ្តល់ទិន្នផលទាបជាងការប្រើប្រាស់ជី Azolla។ | ផ្តល់ទិន្នផល ១៣,៧ តោនក្នុងមួយហិកតា (ទាបជាងជី Azolla ៦០-៦៧%)។ |
| Soybean Meal (1 ton/ha) - T2 ការប្រើប្រាស់កាកសណ្តែកសៀង ១ តោន/ហិកតា (T2) |
មានបរិមាណអាសូតខ្ពស់ (៥,៥៧%) និងផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់ប្រហាក់ប្រហែលនឹងកម្រិតជី Azolla មួយចំនួន។ | កាកសណ្តែកសៀងអាចមានតម្លៃថ្លៃនៅលើទីផ្សារ ដែលធ្វើឱ្យថ្លៃដើមផលិតកម្មកើនឡើង។ | ផ្តល់ទិន្នផល ២០,៤ តោនក្នុងមួយហិកតា។ |
| Azolla Fertilizer (16-20 tons/ha) - T5, T6 ការប្រើប្រាស់ជីកំប៉ុស Azolla ១៦ ទៅ ២០ តោន/ហិកតា (T5, T6) |
សម្បូរទៅដោយអាសូតសរីរាង្គ (២,៨៨%) ជួយជំរុញការលូតលាស់ស្លឹកបានល្អ និងអាចកាត់បន្ថយថ្លៃដើមដោយការផលិតខ្លួនឯង។ | ទាមទារកម្លាំងពលកម្មក្នុងការស្រង់ចក ហាលថ្ងៃ និងចំណាយពេលយ៉ាងហោចណាស់ ២ សប្តាហ៍ដើម្បីផ្អាប់ជាកំប៉ុស។ | ផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់បំផុតពី ២២,៨ ទៅ ២៣,៩ តោនក្នុងមួយហិកតា (កើនឡើងរហូតដល់ ២០៥% ធៀបនឹងការមិនប្រើជី)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រនេះទាមទារធនធានសាមញ្ញៗដែលអាចរកបាននៅក្នុងស្រុក ពិសេសនៅតំបន់កសិកម្ម និងមិនតម្រូវឱ្យមានបច្ចេកវិទ្យាថ្លៃៗ ឬស្មុគស្មាញឡើយ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅសាកលវិទ្យាល័យជាតិកសិកម្មវៀតណាម នាទីក្រុងហាណូយ ក្នុងរដូវផ្ការីក-រដូវក្តៅ ដែលមានសីតុណ្ហភាពមធ្យម ៣២,៥ អង្សាសេ (ថ្ងៃ) និង ២៦,០ អង្សាសេ (យប់)។ ទិន្នន័យនេះមានភាពពាក់ព័ន្ធ និងមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដោយសារលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ កម្រិតសំណើម និងទម្លាប់នៃការធ្វើកសិកម្មនៅប្រទេសទាំងពីរមានភាពស្រដៀងគ្នាខ្លាំង។
វិធីសាស្ត្រប្រើប្រាស់ជីកំប៉ុស Azolla នេះមានភាពស័ក្តិសម និងមានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់ការអនុវត្តដើម្បីអភិវឌ្ឍវិស័យកសិកម្មសរីរាង្គនៅប្រទេសកម្ពុជា។
ការបង្វែរមកប្រើប្រាស់ជី Azolla មិនត្រឹមតែជួយកាត់បន្ថយថ្លៃដើមផលិតកម្មរបស់កសិករកម្ពុជាប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងជួយលើកកម្ពស់គុណភាពដីកសិកម្ម និងបរិស្ថានក្នុងរយៈពេលវែងប្រកបដោយនិរន្តរភាពផងដែរ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Azolla (ចកទឹកអាសូឡា) | ជាប្រភេទចកទឹកម្យ៉ាងដែលមានសមត្ថភាពស្រូបយកអាសូតពីបរិយាកាសតាមរយៈទំនាក់ទំនងជាមួយបាក់តេរី ហើយត្រូវបានគេយកមកធ្វើជាជីសរីរាង្គដើម្បីបង្កើនជីវជាតិដីសម្រាប់ដំណាំ។ | ដូចជារោងចក្រខ្នាតតូចអណ្តែតលើទឹកដែលទាញយកជីជាតិពីខ្យល់មកស្តុកទុកក្នុងខ្លួនវា។ |
| Anabaena azollae (បាក់តេរីអាណាបែនណា អាសូឡេ) | ជាប្រភេទបាក់តេរីពណ៌ខៀវបៃតងដែលរស់នៅជាមួយចកអាសូឡា ហើយមានតួនាទីចាប់យកអាសូតពីខ្យល់មកបំប្លែងជាសារធាតុចិញ្ចឹមដែលរុក្ខជាតិអាចស្រូបយកបានយ៉ាងងាយស្រួល។ | ដូចជាកម្មករផលិតជីប្រចាំការនៅក្នុងរោងចក្រចកអាសូឡា ដែលចេះចាប់យកខ្យល់មកធ្វើជាជី។ |
| Leaf Area Index / LAI (សន្ទស្សន៍ផ្ទៃស្លឹក) | ជារង្វាស់គណិតវិទ្យាដែលបង្ហាញពីទំហំផ្ទៃក្រឡាសរុបនៃស្លឹករុក្ខជាតិធៀបនឹងទំហំផ្ទៃដីដែលវាដុះ ដើម្បីដឹងថារុក្ខជាតិនោះអាចស្រូបយកពន្លឺព្រះអាទិត្យសម្រាប់ធ្វើរស្មីសំយោគបានល្អកម្រិតណា។ | ដូចជាការវាស់ទំហំឆត្រថាតើវាអាចបាំងពន្លឺថ្ងៃបានប៉ុន្មានម៉ែត្រការ៉េធៀបនឹងទំហំដីនៅខាងក្រោមវា។ |
| SPAD (ឧបករណ៍វាស់កម្រិតក្លរ៉ូហ្វីល SPAD) | ជាតម្លៃដែលបានមកពីការវាស់ដោយឧបករណ៍ SPAD Meter ដែលបង្ហាញពីបរិមាណក្លរ៉ូហ្វីល (ជាតិពណ៌បៃតង) និងកម្រិតអាសូតនៅក្នុងស្លឹករុក្ខជាតិ ដោយមិនបាច់បេះស្លឹកយកទៅវិភាគក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ឡើយ។ | ដូចជាប្រដាប់វាស់កម្រិតអុកស៊ីហ្សែននៅចុងម្រាមដៃ ដែលប្រាប់យើងពីសុខភាពឈាមដោយមិនបាច់បូមឈាម។ |
| Randomized Complete Block Design / RCBD (ការរចនាប្លុកចៃដន្យពេញលេញ) | ជាវិធីសាស្ត្ររៀបចំប្លង់ពិសោធន៍ក្នុងវិទ្យាសាស្ត្រកសិកម្ម ដោយបែងចែកដីជាប្លុក និងដាក់ការព្យាបាល (កម្រិតជីខុសៗគ្នា) ដោយចៃដន្យ ដើម្បីកាត់បន្ថយភាពលម្អៀងដែលបណ្តាលមកពីកម្រិតជីជាតិដីមិនស្មើគ្នា។ | ដូចជាការចាប់ឆ្នោតបែងចែកសិស្សពូកែ និងខ្សោយឱ្យចូលក្នុងក្រុមចម្រុះគ្នា ដើម្បីឱ្យការប្រកួតប្រជែងមានភាពយុត្តិធម៌។ |
| Dry Matter / DM (រូបធាតុស្ងួត) | ជាទម្ងន់របស់រុក្ខជាតិបន្ទាប់ពីត្រូវបានសម្ងួតយកជាតិទឹកចេញអស់ ដែលវាឆ្លុះបញ្ចាំងពីបរិមាណសារធាតុចិញ្ចឹម និងរចនាសម្ព័ន្ធរូបវន្តពិតប្រាកដដែលរុក្ខជាតិបានបង្កើតក្នុងពេលលូតលាស់។ | ដូចជាទម្ងន់ត្រីងៀតបន្ទាប់ពីហាលស្ងួត ដែលបង្ហាញពីបរិមាណសាច់ត្រីសុទ្ធដោយមិនរាប់បញ្ចូលជាតិទឹក។ |
| Effective Microorganisms / EM (មេរោគមានប្រយោជន៍) | ជាបណ្តុំនៃអតិសុខុមប្រាណល្អៗដែលគេយកមកលាយជាមួយវត្ថុធាតុដើម (ដូចជាចកអាសូឡា) និងកាកស្ករ ដើម្បីពន្លឿនដំណើរការរលួយ និងបំប្លែងឱ្យទៅជាជីកំប៉ុសបានលឿននិងមានគុណភាពខ្ពស់។ | ដូចជាមេដំបែដែលគេដាក់ចូលក្នុងម្សៅ ដើម្បីធ្វើឱ្យនំប៉័ងឡើងប៉ោង និងទន់ល្អ។ |
| °Brix (កម្រិតប្រ៊ីច / កម្រិតជាតិស្ករ) | ជារង្វាស់ស្តង់ដារសម្រាប់កំណត់កម្រិតភាគរយនៃសារធាតុរឹងដែលរលាយ (ជាទូទៅគឺជាតិស្ករ) នៅក្នុងទឹកសាបរបស់រុក្ខជាតិ ដើម្បីវាយតម្លៃពីគុណភាព រសជាតិ និងកម្រិតជីវជាតិរបស់ទិន្នផលដែលប្រមូលបាន។ | ដូចជាការភ្លក់កម្រិតភាពផ្អែមរបស់ទឹកអំពៅ ដើម្បីដឹងថាអំពៅនោះមានជាតិស្ករច្រើនឬតិច។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
