បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះមានគោលបំណងវាយតម្លៃពីឥទ្ធិពលនៃដង់ស៊ីតេនៃការដាំពោតសង្រ្កែប (Baby corn) ទៅលើទិន្នផលដំណាំ និងការគ្រប់គ្រងស្មៅចង្រៃ ក្នុងប្រព័ន្ធដាំដំណាំចម្រុះរវាងពោតនិងសណ្តែកសៀងផ្សេងៗគ្នា។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានអនុវត្តដោយប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រពិសោធន៍ជាប្លុក ដោយបែងចែកដង់ស៊ីតេពោតចំនួន ៤កម្រិត និងវិធីសាស្ត្រដាំចម្រុះចំនួន ៣ប្រភេទ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Sole Cropping (P0) ការដាំពោតសង្រ្កែបទោល (P0) |
ងាយស្រួលក្នុងការរៀបចំដី ដាំដុះ និងប្រមូលផល ព្រោះមានតែមួយមុខដំណាំ។ ទទួលបានទិន្នផលពោតខ្ពស់ក្នុងកម្រិតមួយដែលអាចទទួលយកបាន។ | មិនបានទាញយកអត្ថប្រយោជន៍ពីការដាំចម្រុះក្នុងការបង្កើនជីវជាតិដី និងងាយដុះស្មៅចង្រៃច្រើនបំផុតដែលទាមទារការជ្រោយស្មៅ។ | ផ្តល់ទិន្នផលពោត ៧.៧១ តោន/ហិកតា ឯទម្ងន់ស្មៅស្ងួតមានចំនួនច្រើនរហូតដល់ ៣៧.០៣ ក្រាម/ម៉ែត្រការ៉េ។ |
| Intercropping 1:1 (P1) ការដាំចម្រុះ សណ្តែកសៀង១ជួរ + ពោត១ជួរ (P1) |
ជួយកាត់បន្ថយការដុះស្មៅចង្រៃបានប្រសើរជាងការដាំទោល និងផ្តល់ចំណូលបន្ថែមពីការប្រមូលផលសណ្តែកសៀង។ | ទិន្នផលសណ្តែកសៀង និងសមត្ថភាពក្នុងការគ្របដណ្តប់ដីដើម្បីទប់ស្កាត់ស្មៅ នៅមានកម្រិតទាបជាងប្រព័ន្ធដាំចម្រុះបែប ២ជួរ។ | ផ្តល់ទិន្នផលពោត ៧.៨១ តោន/ហិកតា ទិន្នផលសណ្តែកសៀង ៥.៧២ តោន/ហិកតា និងទម្ងន់ស្មៅស្ងួត ១១.៤២ ក្រាម/ម៉ែត្រការ៉េ។ |
| Intercropping 2:1 with Optimum Density (P2D2) ការដាំចម្រុះ សណ្តែកសៀង២ជួរ + ពោត១ជួរ ក្នុងដង់ស៊ីតេ ១១១,១១១ ដើម/ហិកតា (P2D2) |
បង្កើនប្រសិទ្ធភាពនៃការប្រើប្រាស់ដីនិងពន្លឺព្រះអាទិត្យ ផ្តល់ទិន្នផលសណ្តែកសៀងខ្ពស់បំផុត និងទប់ស្កាត់ស្មៅចង្រៃបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពដោយមិនបាច់ប្រើថ្នាំគីមី។ | ទាមទារការរៀបចំដី កម្លាំងពលកម្ម និងការយកចិត្តទុកដាក់ខ្ពស់ជាងមុនក្នុងការថែទាំ ដោយសារដង់ស៊ីតេដំណាំក្រាស់។ | ជាជម្រើសល្អបំផុតដែលផ្តល់ទិន្នផលពោត ៨.៧៨ តោន/ហិកតា ទិន្នផលសណ្តែកសៀង ១០.៥៤ តោន/ហិកតា និងកាត់បន្ថយស្មៅចង្រៃបានល្អបំផុត។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារនូវធនធានកសិកម្មជាមូលដ្ឋាន គ្រាប់ពូជ កម្លាំងពលកម្ម និងឧបករណ៍វាស់ស្ទង់មួយចំនួនសម្រាប់ការចុះប្រមូលទិន្នន័យ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តនៅសាកលវិទ្យាល័យជាតិកសិកម្មវៀតណាម (ទីក្រុងហាណូយ) ក្នុងរដូវផ្ការីក ឆ្នាំ២០២០ ដោយប្រើប្រាស់ពូជពោត និងសណ្តែកសៀងជាក់លាក់នៅវៀតណាម។ លទ្ធផលនេះអាចមានភាពលម្អៀងអាស្រ័យលើលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ និងប្រភេទដី (Soil Type) នៅតំបន់នោះ ដែលកម្ពុជាចាំបាច់ត្រូវធ្វើការសាកល្បងបន្ស៊ាំជាមួយនឹងពូជដំណាំក្នុងស្រុក។ ទោះយ៉ាងណា ទ្រឹស្តីនៃការដាំចម្រុះដើម្បីគ្រប់គ្រងស្មៅចង្រៃនេះ មានអត្ថប្រយោជន៍ជាសាកល និងអាចយកមកកែច្នៃប្រើប្រាស់បាន។
ប្រព័ន្ធនៃការដាំដំណាំចម្រុះនេះគឺមានសារៈសំខាន់ខ្លាំង និងអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងល្អសម្រាប់វិស័យកសិកម្មនៅប្រទេសកម្ពុជា ជាពិសេសសម្រាប់ការធ្វើកសិកម្មសរីរាង្គ។
សរុបមក ការអនុវត្តបច្ចេកទេសដាំចម្រុះនេះនឹងជួយបង្កើនផលិតភាពកសិកម្ម ទប់ស្កាត់ស្មៅចង្រៃដូចជា Eleusine indica ដោយធម្មជាតិ និងជំរុញនិរន្តរភាពបរិស្ថានកសិកម្មនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Intercropping (ការដាំដំណាំចម្រុះ) | គឺជាការដាំដុះដំណាំពីរ ឬច្រើនប្រភេទក្នុងពេលតែមួយនៅលើផ្ទៃដីតែមួយ ដើម្បីទាញយកអត្ថប្រយោជន៍ពីគ្នាទៅវិញទៅមក ដូចជាការប្រើប្រាស់ពន្លឺ ទឹក និងជីវជាតិដីឱ្យអស់លទ្ធភាព ព្រមទាំងជួយប្រកួតប្រជែងទប់ស្កាត់ការលូតលាស់របស់ស្មៅចង្រៃ។ | ដូចជាការរស់នៅជុំគ្នាក្នុងផ្ទះតែមួយ ដែលអ្នកម្ខាងពូកែរកចំណូល ហើយអ្នកម្ខាងទៀតពូកែធ្វើម្ហូប ដែលអាចជួយបំពេញចន្លោះប្រហោងឱ្យគ្នាទៅវិញទៅមកបានយ៉ាងល្អ។ |
| Leaf Area Index (LAI) (សន្ទស្សន៍ផ្ទៃស្លឹក) | គឺជារង្វាស់ដែលបង្ហាញពីក្រឡាផ្ទៃសរុបនៃស្លឹកដំណាំធៀបទៅនឹងក្រឡាផ្ទៃដីដាំដុះ។ LAI ខ្ពស់មានន័យថាដំណាំមានស្លឹកច្រើននិងក្រាស់ ដែលអាចចាប់យកពន្លឺព្រះអាទិត្យបានល្អសម្រាប់ធ្វើរស្មីសំយោគ និងជួយបាំងពន្លឺមិនឱ្យចាំងដល់ផ្ទៃដី ដែលជាហេតុធ្វើឱ្យស្មៅចង្រៃពិបាកដុះ។ | ដូចជាការប្រក់ដំបូលផ្ទះ បើដំបូល(ស្លឹក)កាន់តែធំ និងក្រាស់ នោះពន្លឺថ្ងៃកាន់តែពិបាកជះចូលមកក្នុងផ្ទះ(ដី)។ |
| SPAD index (សន្ទស្សន៍ SPAD ឬកម្រិតក្លរ៉ូហ្វីល) | ជាសន្ទស្សន៍ដែលគេប្រើឧបករណ៍វាស់កម្រិតពណ៌បៃតង (ក្លរ៉ូហ្វីល) នៅក្នុងស្លឹកដំណាំ ដែលអាចបញ្ជាក់ពីបរិមាណជាតិអាសូត និងស្ថានភាពសុខភាពទូទៅរបស់រុក្ខជាតិ។ កម្រិត SPAD កាន់តែខ្ពស់ បង្ហាញថារុក្ខជាតិមានសមត្ថភាពផលិតថាមពល និងលូតលាស់កាន់តែល្អ។ | ដូចជាការវាស់កម្រិតគ្រាប់ឈាមក្រហមក្នុងរាងកាយមនុស្ស ដើម្បីដឹងថាមនុស្សនោះមានសុខភាពល្អ និងកម្លាំងគ្រប់គ្រាន់ឬអត់។ |
| Dry matter accumulation (ការប្រមូលផ្តុំរូបធាតុស្ងួត) | គឺជាទម្ងន់សរុបរបស់រុក្ខជាតិបន្ទាប់ពីត្រូវបានគេយកទៅសម្ងួតជាតិទឹកចេញអស់ ដែលសល់តែសារធាតុចិញ្ចឹម និងសាច់រុក្ខជាតិពិតប្រាកដ។ វាជារង្វាស់ដ៏សំខាន់ដើម្បីវាយតម្លៃពីការលូតលាស់ និងទិន្នផលសរុបជាក់ស្តែងរបស់ដំណាំដោយមិនរាប់បញ្ចូលជាតិទឹក។ | ដូចជាការថ្លឹងទម្ងន់ត្រីងៀត ដើម្បីដឹងថាសាច់ត្រីពិតប្រាកដមានប៉ុន្មានគីឡូ បន្ទាប់ពីហាលស្ងួតអស់ជាតិទឹក។ |
| Living mulch (គម្របដីរស់) | គឺជាការប្រើប្រាស់ដំណាំបន្ទាប់បន្សំ (ដូចជាសណ្តែកសៀង) ដាំគ្របលើផ្ទៃដីនៅចន្លោះជួរដំណាំគោល ដើម្បីប្រកួតប្រជែងយកពន្លឺនិងសារធាតុចិញ្ចឹមពីស្មៅចង្រៃ រក្សាសំណើមដី និងជួយបន្ថែមជីវជាតិអាសូតដល់ដី។ | ដូចជាការក្រាលកម្រាលព្រំនៅលើឥដ្ឋ ដើម្បីការពារកុំឱ្យធូលីដីហុយឡើង និងជួយរក្សាសីតុណ្ហភាពក្នុងបន្ទប់។ |
| Canopy closure (ការបិទគម្របស្លឹក) | គឺជាដំណាក់កាលដែលស្លឹករបស់ដំណាំលូតលាស់ធំធាត់លាតសន្ធឹងរហូតដល់គ្របជិតដីទាំងស្រុង ដែលធ្វើឱ្យពន្លឺព្រះអាទិត្យមិនអាចជះដល់ដី។ កត្តានេះជួយកាត់បន្ថយការដុះលូតលាស់របស់ស្មៅចង្រៃយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពដោយមិនចាំបាច់ប្រើប្រាស់ថ្នាំគីមី។ | ដូចជាការបើកឆ័ត្រធំមួយបាំងជិតខ្លួនប្រាណ ដែលធ្វើឱ្យទឹកភ្លៀងមិនអាចស្រក់ត្រូវជើងរបស់យើងបាន។ |
| Eleusine indica (ស្មៅជើងក្រាស ឬស្មៅមន្ត្រាវ) | ជាប្រភេទស្មៅចង្រៃទូទៅ និងរឹងរូសបំផុតមួយនៅក្នុងវិស័យកសិកម្ម ដែលតែងតែដណ្ដើមជីវជាតិ ទឹក និងពន្លឺពីដំណាំគោល។ នៅក្នុងការសិក្សានេះ វាត្រូវបានទប់ស្កាត់ដោយជោគជ័យតាមរយៈការប្រើប្រាស់បច្ចេកទេសដាំដំណាំចម្រុះក្នុងដង់ស៊ីតេក្រាស់។ | ដូចជាភ្ញៀវមិនបានអញ្ជើញដែលមកចូលរួមកម្មវិធីជប់លៀង ហើយដណ្តើមម្ហូបរបស់ភ្ញៀវកិត្តិយសញ៉ាំទាល់តែអស់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
