បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយបញ្ហាការធ្លាក់ចុះទិន្នផល និងគុណភាពសណ្តែកសៀងបន្លែពូជ DOA Chiang Mai 84-2 ដោយសារការប្រកួតប្រជែងរបស់ស្មៅចង្រៃ និងស្វែងរកវិធីសាស្ត្រកម្ចាត់ស្មៅដែលចំណាយតិចនិងទទួលបានផលខ្ពស់បំផុត។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅរដូវប្រាំងចំនួន២ ដោយប្រើប្រាស់ការរៀបចំពិសោធន៍ចៃដន្យពេញលេញ (Randomized Complete Block Design) ដែលមាន១០ទម្រង់ផ្សេងគ្នានៃការកម្ចាត់ស្មៅដើម្បីប្រៀបធៀបប្រសិទ្ធភាព។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Fluazifop-P-butyl + fomesafen + Hand weeding ការប្រើប្រាស់ថ្នាំ Fluazifop-P-butyl លាយជាមួយ Fomesafen រួមផ្សំនឹងការដកស្មៅដោយដៃ |
ផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់បំផុត និងមានប្រសិទ្ធភាពកម្ចាត់ស្មៅទាំងស្លឹកតូចនិងធំបានល្អ។ មានអត្រាចំណេញ (BCR) ខ្ពស់បំផុតធៀបនឹងការវិនិយោគ។ | រុក្ខជាតិអាចបង្ហាញរោគសញ្ញាពុលកម្រិតមធ្យមនៅរយៈពេល ៧ថ្ងៃដំបូង ព្រមទាំងត្រូវការចំណាយទាំងលើថ្នាំគីមី និងកម្លាំងពលកម្ម។ | ផ្តល់ទិន្នផលដែលអាចលក់បាន ១.២៨០ គីឡូក្រាម/រ៉ៃ និងមានអត្រាផលធៀបនឹងថ្លៃដើម (BCR) ១,៥៨។ |
| Hand weeding only ការដកស្មៅដោយកម្លាំងពលកម្មតែមួយមុខ |
មិនប្រើប្រាស់សារធាតុគីមី ដែលស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់ការដាំដុះបែបសរីរាង្គ។ មិនមានផលប៉ះពាល់ពុលដល់ដំណាំ។ | ទាមទារការចំណាយថ្លៃពលកម្មខ្ពស់ និងមានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការទប់ស្កាត់ស្មៅធ្លាក់ចុះនៅដំណាក់កាលចុងក្រោយ។ | ផ្តល់ទិន្នផលដែលអាចលក់បាន ១.១១៦ គីឡូក្រាម/រ៉ៃ និងមានអត្រាផលធៀបនឹងថ្លៃដើម (BCR) ១,៤២។ |
| No weeding (Control) មិនមានការកម្ចាត់ស្មៅ (ទុកចោល) |
មិនតម្រូវឲ្យមានការចំណាយប្រាក់ និងកម្លាំងពលកម្មក្នុងការកម្ចាត់ស្មៅទាល់តែសោះ។ | ស្មៅដណ្តើមជីជាតិនិងពន្លឺ ធ្វើឱ្យទិន្នផលធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំងពី ៤០-៨០% និងបណ្តាលឲ្យខាតបង់ថវិកា។ | ផ្តល់ទិន្នផលដែលអាចលក់បានទាបបំផុតត្រឹម ៦៨៤ គីឡូក្រាម/រ៉ៃ និងមានអត្រាផលធៀបនឹងថ្លៃដើម (BCR) ០,៩៣ (ខាតបង់)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការចំណាយលើការដាំដុះសណ្តែកសៀងបន្លែពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងទៅលើការជ្រើសរើសវិធីសាស្ត្រកម្ចាត់ស្មៅ ដោយមានការរួមបញ្ចូលគ្នារវាងការទិញថ្នាំគីមី និងការជួលកម្លាំងពលកម្ម។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅមជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវដំណាំនៅខេត្តឈៀងម៉ៃ ប្រទេសថៃ ក្នុងអំឡុងរដូវប្រាំង។ ទោះបីជាលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុនិងដីមានភាពស្រដៀងគ្នានឹងតំបន់ពាយ័ព្យនៃប្រទេសកម្ពុជាក៏ដោយ ក៏ប្រភេទស្មៅចង្រៃនៅតាមតំបន់នីមួយៗអាចមានភាពខុសគ្នាខ្លះៗ។ នេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់កម្ពុជា ព្រោះកសិករត្រូវដឹងពីប្រភេទស្មៅច្បាស់លាស់មុននឹងជ្រើសរើសប្រភេទថ្នាំសម្លាប់ស្មៅដែលត្រូវប្រើប្រាស់។
វិធីសាស្ត្រនៃការគ្រប់គ្រងស្មៅចង្រៃចម្រុះនេះ គឺពិតជាមានប្រយោជន៍ និងអាចអនុវត្តបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់វិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា។
ការរួមបញ្ចូលគ្នារវាងការប្រើថ្នាំសម្លាប់ស្មៅក្រោយពេលដុះចម្រុះ និងការចុះដកស្មៅដោយដៃនៅដំណាក់កាលចុងក្រោយ គឺជាជម្រើសដ៏ល្អបំផុតដើម្បីធានាបាននូវទិន្នផលខ្ពស់ និងភាពចំណេញខាងសេដ្ឋកិច្ចសម្រាប់កសិករកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Benefit-Cost Ratio (BCR) (អត្រាផលធៀបនឹងថ្លៃដើម) | ជាសូចនាករហិរញ្ញវត្ថុដែលប្រើសម្រាប់ប្រៀបធៀបប្រាក់ចំណេញ ឬផលប្រយោជន៍ដែលទទួលបានពីការអនុវត្តបច្ចេកទេសណាមួយ ធៀបនឹងការចំណាយដើមទុនសរុប។ នៅក្នុងការស្រាវជ្រាវនេះ បើ BCR > 1 មានន័យថាការជ្រើសរើសវិធីកម្ចាត់ស្មៅនោះគឺចំណេញ។ | ដូចជាការគិតលេខមើលថា បើយើងចំណាយទុន ១០០រៀល តើយើងអាចលក់បានចំណេញត្រឡប់មកវិញលើសពី ១០០រៀល ឬអត់។ |
| Phytotoxicity (ភាពពុលដល់រុក្ខជាតិ) | ស្ថានភាពដែលសារធាតុគីមី (ដូចជាថ្នាំសម្លាប់ស្មៅ) បង្កឱ្យមានផលប៉ះពាល់អវិជ្ជមាន ឬការពុលដល់ដំណាំដែលយើងដាំ ធ្វើឱ្យស្លឹករលាក ប្រែពណ៌ ខូចទ្រង់ទ្រាយ ឬក្រិនមិនលូតលាស់កម្រិតណាមួយ។ | ដូចជាពេលយើងលាបថ្នាំលើស្បែកដើម្បីសម្លាប់មេរោគ ប៉ុន្តែថ្នាំនោះខ្លាំងពេកធ្វើឱ្យស្បែកយើងរលាកក្រហមដែរ។ |
| Active ingredient (a.i.) (សារធាតុសកម្ម) | ជាសមាសធាតុគីមីចម្បងនៅក្នុងផលិតផលថ្នាំសម្លាប់ស្មៅដែលមានតួនាទីផ្ទាល់ និងសកម្មបំផុតក្នុងការសម្លាប់ ឬទប់ស្កាត់ការលូតលាស់របស់ស្មៅចង្រៃ ក្នុងចំណោមធាតុផ្សំរាវៗផ្សេងទៀត។ | ដូចជាជាតិកាហ្វេអ៊ីននៅក្នុងកាហ្វេ ដែលជាសារធាតុធ្វើឱ្យយើងបាត់ងងុយ មិនមែនទឹក ឬស្ករនោះទេ។ |
| Post-emergence herbicide (ថ្នាំសម្លាប់ស្មៅក្រោយពេលដុះ) | ប្រភេទថ្នាំសម្លាប់ស្មៅដែលត្រូវបានគេបាញ់នៅលើកសិដ្ឋានបន្ទាប់ពីដំណាំ និងស្មៅចង្រៃបានដុះចេញពីដីរួចហើយ ដើម្បីសម្លាប់ស្មៅដែលកំពុងលូតលាស់និងប្រកួតប្រជែងជាមួយដំណាំដោយផ្ទាល់។ | ដូចជាការលេបថ្នាំព្យាបាលជំងឺពេលយើងកំពុងឈឺជាក់ស្តែង។ |
| Pre-emergence herbicide (ថ្នាំសម្លាប់ស្មៅមុនពេលដុះ) | ប្រភេទថ្នាំសម្លាប់ស្មៅ (ដូចជា Metribuzin) ដែលត្រូវបានគេបាញ់គ្របលើដីបន្ទាប់ពីដាំគ្រាប់ពូជរួច ប៉ុន្តែមុនពេលដំណាំ និងស្មៅដុះ ដើម្បីការពារកុំឱ្យគ្រាប់ស្មៅនៅក្នុងដីដុះចេញមកបាន។ | ដូចជាការចាក់សោរទ្វារផ្ទះ ឬការចាក់វ៉ាក់សាំងការពារមុនពេលមេរោគចូលមក។ |
| Marketable yield (ទិន្នផលអាចលក់បាន) | បរិមាណទិន្នផលសរុបរបស់ដំណាំ (ដូចជាសណ្តែកសៀងបន្លែ) ដែលមានគុណភាព ទំហំ កម្រាស់ និងរូបរាងល្អគ្រប់គ្រាន់ស្របតាមស្តង់ដារទីផ្សារតម្រូវ ដែលកសិករអាចយកទៅលក់បានតម្លៃពេញ។ | ដូចជាការរើសយកតែផ្លែស្វាយណាដែលល្អៗ មិនរលួយ និងមិនមានដង្កូវស៊ី ដើម្បីយកទៅលក់ឱ្យម៉ូយ។ |
| Broadleaf herbicide (ថ្នាំសម្លាប់ស្មៅស្លឹកធំ) | ថ្នាំគីមីកសិកម្មដែលត្រូវបានរចនាឡើងយ៉ាងពិសេសសម្រាប់សម្លាប់តែរុក្ខជាតិ ឬស្មៅប្រភេទស្លឹកធំ (Dicot) ដោយមិនប៉ះពាល់ដល់ស្មៅស្លឹកតូច (Monocot) នោះទេ។ | ដូចជាទាហានស៊ីឈ្នួលដែលត្រូវបានបញ្ជាឱ្យបាញ់តែសត្រូវពាក់អាវក្រហម ដោយមិនបាញ់អ្នកពាក់អាវខៀវ។ |
| Combined analysis of variance (ការវិភាគភាពប្រែប្រួលរួម) | ជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិដែលគេប្រើដើម្បីវិភាគទិន្នន័យដែលប្រមូលបានពីការពិសោធន៍ច្រើនទីតាំង ឬច្រើនរដូវកាលផ្សេងគ្នា (ដូចជារដូវប្រាំង២ឆ្នាំជាប់គ្នា) ដើម្បីរកមើលថាតើលទ្ធផលមានភាពខុសគ្នាពិតប្រាកដ ឬមកពីកត្តាពេលវេលា។ | ដូចជាការយកពិន្ទុប្រឡងរបស់សិស្សនៅឆមាសទី១ និងទី២ មកបូកបញ្ចូលគ្នាដើម្បីរកមើលថាតើសិស្សនោះពិតជាពូកែពិតមែនឬអត់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
