បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហាខ្វះខាតព័ត៌មានអំពីអាកប្បកិរិយា ចេតនាទិញ និងចំណង់ចំណូលចិត្តរបស់អតិថិជនចំពោះផលិតផលអាហារកែច្នៃពីទំពាំង ដែលផលិតដោយសហគ្រាសធុនតូច និងមធ្យម (SMEs) ក្នុងខេត្ត Prachinburi ប្រទេសថៃ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រចម្រុះរួមបញ្ចូលគ្នា (Mixed Methods) ដោយមានការពិភាក្សាក្រុម ការស្ទង់មតិ និងការសាកល្បងផ្ទាល់។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Focus Group Discussion (Qualitative) ការពិភាក្សាក្រុម (វិធីសាស្ត្រគុណវិស័យ) |
ផ្តល់នូវការយល់ដឹងស៊ីជម្រៅពីអ្នកពាក់ព័ន្ធក្នុងខ្សែច្រវាក់ផ្គត់ផ្គង់ និងជួយកំណត់កត្តាទីផ្សារសំខាន់ៗបានយ៉ាងលម្អិត។ | មានទំហំគំរូតូច (អ្នកចូលរួមត្រឹម ២៤នាក់) ដែលមិនអាចយកជាតំណាងផ្នែកស្ថិតិសម្រាប់ប្រជាជនទូទៅបាន។ | បានកំណត់អត្តសញ្ញាណធាតុផ្សំនៃល្បាយទីផ្សារ (Marketing Mix) ចំនួន ២៥ចំណុច សម្រាប់យកទៅសិក្សាបន្ត។ |
| Multivariate Analysis (LRA & PCA) ការវិភាគពហុអថេរ (ការវិភាគតំរែតំរង់ឡូជីស្ទីក និងសមាសភាគចម្បង) |
អាចទស្សន៍ទាយប្រូបាប៊ីលីតេនៃចេតនាទិញយ៉ាងច្បាស់លាស់ និងអាចបង្រួមអថេរដ៏ស្មុគស្មាញទៅជាកត្តាស្នូលដែលងាយស្រួលយល់។ | ទាមទារទិន្នន័យពីសំណាកអ្នកចូលរួមច្រើន និងទាមទារចំណេះដឹងផ្នែកស្ថិតិកម្រិតខ្ពស់ដើម្បីវិភាគនិងបកស្រាយលទ្ធផល។ | បានបង្រួមកត្តាទីផ្សារពី ២៥ មកនៅត្រឹម ៨កត្តាស្នូល និងបង្ហាញថារូបរាងនិងពណ៌មានឥទ្ធិពលខ្លាំងលើចេតនាទិញផលិតផលថ្មី។ |
| Sensory Evaluation (9-Point Hedonic Scale) ការវាយតម្លៃលក្ខណៈសិនសូរី (កម្រិតវាស់វែង ៩ចំណុច) |
វាស់វែងចំណង់ចំណូលចិត្តអតិថិជនដោយផ្ទាល់ និងជាក់ស្តែងទៅលើគុណភាពផលិតផលដូចជា ពណ៌ រសជាតិ និងវាយនភាព។ | លទ្ធផលអាចមានភាពលម្អៀងអាស្រ័យលើចំណូលចិត្តផ្ទាល់ខ្លួនរបស់អ្នកភ្លក់ និងទាមទារការរៀបចំគំរូអាហារជាក់ស្តែងប្រកបដោយអនាម័យ។ | បង្ហាញថាផលិតផលទំពាំងដើម (ទំពាំងស្ងោរ/ត្រាំ) មានភាគរយនៃចេតនាទិញខ្ពស់ជាងគេ (៨៨,៥% - ៨៩,៤%) ធៀបនឹងផលិតផលថ្មី។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារធនធានផ្នែកកម្មវិធីវិភាគទិន្នន័យស្ថិតិ អ្នកចូលរួមស្ទង់មតិតាមប្រព័ន្ធអនឡាញ អ្នកភ្លក់សាកល្បង និងគំរូផលិតផលអាហារជាក់ស្តែង។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសថៃ (តំបន់ Prachinburi, Bangkok, Pathum Thani និង Ayutthaya) ដោយអ្នកចូលរួមភាគច្រើនជានិស្សិតថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រ (៦៣,៩%) និងមានអាយុចន្លោះពី ២០ ទៅ ៤០ឆ្នាំ។ ទិន្នន័យនេះមានភាពលម្អៀងទៅរកចំណូលចិត្តរបស់យុវជនសម័យថ្មី ដែលអាចនឹងមើលរំលងចំណង់ចំណូលចិត្តរបស់អតិថិជនវ័យចំណាស់។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ទិន្នន័យនេះផ្តល់ជាតម្រុយដ៏ល្អ ប៉ុន្តែទាមទារការកែសម្រួលដើម្បីឆ្លើយតបនឹងបរិបទវប្បធម៌ និងប្រជាសាស្ត្រក្នុងស្រុក។
វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវ និងការរកឃើញនៅក្នុងឯកសារនេះមានប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់សហគ្រាសធុនតូច និងមធ្យម (SMEs) នៅកម្ពុជា ក្នុងការកែច្នៃ និងអភិវឌ្ឍផលិតផលកសិកម្ម។
ជារួម ការរៀនសូត្រពីវិធីសាស្ត្រផ្សំគ្នានេះ (Mixed Methods) នឹងជួយកាត់បន្ថយហានិភ័យក្នុងការចេញលក់ផលិតផលថ្មី និងបង្កើនភាពប្រកួតប្រជែងរបស់ផលិតផលក្នុងស្រុកកម្ពុជាលើទីផ្សារ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Multivariate analysis (ការវិភាគពហុអថេរ) | គឺជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិដែលត្រូវបានប្រើដើម្បីវិភាគទិន្នន័យដែលមានអថេរ (variable) ច្រើនជាងពីរក្នុងពេលតែមួយ ដើម្បីស្វែងយល់ពីទំនាក់ទំនង និងឥទ្ធិពលទៅវិញទៅមកនៃអថេរទាំងនោះ ដូចជាការសិក្សាពីឥទ្ធិពលនៃពណ៌ រសជាតិ និងតម្លៃទៅលើការសម្រេចចិត្តទិញទំនិញក្នុងពេលតែមួយ។ | ដូចជាការពិចារណាលើកត្តាច្រើនយ៉ាងព្រមៗគ្នា (ឧទាហរណ៍៖ រូបរាង ចរិត និងការងារ) មុននឹងសម្រេចចិត្តជ្រើសរើសដៃគូជីវិត។ |
| Principal Component Analysis / PCA (ការវិភាគសមាសភាគចម្បង) | គឺជាបច្ចេកទេសក្នុងវិទ្យាសាស្ត្រទិន្នន័យសម្រាប់បង្រួមសំណុំទិន្នន័យដ៏ស្មុគស្មាញ និងមានអថេរច្រើន ឱ្យមកជាក្រុមអថេរតូចៗ (ហៅថាសមាសភាគចម្បង) ដែលងាយស្រួលយល់ និងវិភាគ ដោយនៅតែរក្សាទុកនូវព័ត៌មានសំខាន់ៗភាគច្រើននៃទិន្នន័យដើមដដែល។ | ដូចជាការសង្ខេបសៀវភៅក្រាស់មួយក្បាលឱ្យមកនៅត្រឹមតែ២-៣ទំព័រ ប៉ុន្តែអ្នកអាននៅតែអាចយល់ពីសាច់រឿងសំខាន់ៗទាំងអស់។ |
| Logistic Regression (ការវិភាគតំរែតំរង់ឡូជីស្ទីក) | គឺជាម៉ូដែលស្ថិតិសម្រាប់ទស្សន៍ទាយប្រូបាប៊ីលីតេ (លទ្ធភាព) នៃព្រឹត្តិការណ៍ណាមួយថានឹងកើតឡើង ឬមិនកើតឡើង (ឧទាហរណ៍៖ អតិថិជនសម្រេចចិត្ត "ទិញ" ឬ "មិនទិញ") ដោយផ្អែកលើអថេរឯករាជ្យ ឬកត្តាជំរុញផ្សេងៗ (ដូចជា ពណ៌ រូបរាង ឬតម្លៃ)។ | ដូចជាការទស្សន៍ទាយថានឹង "ភ្លៀង" ឬ "មិនភ្លៀង" នៅថ្ងៃស្អែក ដោយពឹងផ្អែកលើកម្រិតពពក និងសំណើមនៅក្នុងខ្យល់នៃថ្ងៃនេះ។ |
| Sensory Evaluation (ការវាយតម្លៃលក្ខណៈសិនសូរី) | ជាការប្រើប្រាស់ញាណទាំងប្រាំរបស់មនុស្ស (មើលឃើញ ភ្លក់រសជាតិ ហិតក្លិន ស្ទាប និងស្តាប់) ដើម្បីវាស់វែង វិភាគ និងបកស្រាយអំពីលក្ខណៈរបស់ផលិតផលអាហារ (ដូចជា ពណ៌ ក្លិន រសជាតិ និងសភាពរឹងទន់) សំដៅស្វែងយល់ពីកម្រិតនៃការទទួលយក និងចំណូលចិត្តរបស់អតិថិជន។ | ដូចជាកម្មវិធីប្រកួតធ្វើម្ហូប ដែលគណៈកម្មការត្រូវភ្លក់ ហិតក្លិន និងមើលពណ៌អាហារដោយផ្ទាល់ ដើម្បីដាក់ពិន្ទុថាឆ្ងាញ់ឬមិនឆ្ងាញ់។ |
| Odds Ratio / OR (ផលធៀបឱកាស) | ជារង្វាស់នៅក្នុងការវិភាគឡូជីស្ទីក ដែលបង្ហាញពីទំហំនៃទំនាក់ទំនងរវាងអថេរឯករាជ្យ និងអថេរអាស្រ័យ (ឧទាហរណ៍៖ ប្រសិនបើពិន្ទុនៃការទទួលយកផលិតផលកើនឡើង១កម្រិត តើឱកាសក្នុងការសម្រេចចិត្តទិញនឹងកើនឡើងប៉ុន្មានដងធៀបនឹងឱកាសមិនទិញ)។ | ដូចជាការប្រៀបធៀបថា បើអ្នករៀនបន្ថែមមួយម៉ោងក្នុងមួយថ្ងៃ ឱកាសប្រឡងជាប់របស់អ្នកកើនឡើងប៉ុន្មានដង ធៀបនឹងអ្នកដែលមិនរៀនសោះ។ |
| Alphabet Theory (ទ្រឹស្តីអក្ខរក្រម) | ជាទ្រឹស្តីផ្នែកអាកប្បកិរិយាអ្នកប្រើប្រាស់ ដែលពន្យល់ពីរបៀបដែលមនុស្សទទួលបានចំណេះដឹង ស្វែងរកព័ត៌មាន និងបង្កើតជាទម្លាប់នៃការទិញ ដោយមានការពិចារណាលើកត្តាប្រជាសាស្ត្រ និងគុណតម្លៃផ្ទាល់ខ្លួន ដែលជះឥទ្ធិពលដល់ជម្រើសរបស់ពួកគេ។ | ដូចជាការសិក្សាពីជំហាននៃការរៀនសូត្ររបស់ក្មេង ចាប់ពីការស្គាល់អក្សរ (ទទួលបានព័ត៌មាន) រហូតដល់អាចអានសៀវភៅបានដោយខ្លួនឯង (បង្កើតបានជាទម្លាប់)។ |
| Marketing Mix (ល្បាយទីផ្សារ) | ជាបណ្តុំនៃកត្តា ឬយុទ្ធសាស្ត្រទីផ្សារដែលក្រុមហ៊ុនមួយអាចគ្រប់គ្រង និងកែប្រែបាន ដើម្បីជះឥទ្ធិពលដល់ការសម្រេចចិត្តទិញរបស់អតិថិជន ដែលជាទូទៅរួមមានធាតុផ្សំធំៗដូចជា ផលិតផល (Product) តម្លៃ (Price) ទីកន្លែង (Place) និងការផ្សព្វផ្សាយ (Promotion)។ | ដូចជារូបមន្តផ្សំគ្រឿងក្នុងការធ្វើម្ហូបមួយចានឱ្យឆ្ងាញ់ ដែលត្រូវមានសាច់ល្អ (ផលិតផល) តម្លៃសមរម្យ (តម្លៃ) ហាងស្អាតងាយរក (ទីកន្លែង) និងការតុបតែងមុខម្ហូបឱ្យទាក់ទាញ (ការផ្សព្វផ្សាយ)។ |
| Hedonic scoring 9-point scale (កម្រិតវាស់វែងហេដូនិក ៩ចំណុច) | ជាឧបករណ៍ស្ទង់មតិដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយក្នុងការវាយតម្លៃសិនសូរី ដើម្បីវាស់កម្រិតចំណង់ចំណូលចិត្ត ឬការមិនចូលចិត្តរបស់មនុស្សចំពោះផលិតផលអាហារណាមួយ ដោយកំណត់ពិន្ទុពីលេខ ១ (មិនចូលចិត្តខ្លាំងបំផុត) ដល់ ៩ (ចូលចិត្តខ្លាំងបំផុត)។ | ដូចជាការចុចសញ្ញាផ្កាយរវាង ១ ដល់ ៥ ក្នុងការផ្តល់យោបល់ (Review) ទៅលើហាងកាហ្វេណាមួយតាមអនឡាញដែរ គ្រាន់តែនេះមានដល់ ៩កម្រិត។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
