បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហាការចម្លងរោគក្នុងផលិតផលអាហារដោយសារជាតិពុលស៊ីទ្រីនីន (Citrinin) ដែលផលិតដោយផ្សិត Monascus purpureus និងស្វែងយល់ពីការប្រើប្រាស់សំណល់កសិកម្ម (សំបកចេកអំបូង) ដើម្បីកាត់បន្ថយការផលិតជាតិពុលនេះ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានវាយតម្លៃឥទ្ធិពលនៃសំបកចេកនៅដំណាក់កាលទុំចំនួនពីរ និងសមាសធាតុហ្វេណូលីករបស់វា ដោយប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រធ្វើមេដំបែរឹង (Solid-state fermentation) និងក្នុងទឹក (Broth fermentation)។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Broth Fermentation (PDB) with standard phenolic compounds ការធ្វើមេដំបែក្នុងរាវ (Broth Fermentation) ដោយបន្ថែមសមាសធាតុហ្វេណូលីកស្តង់ដារ |
ងាយស្រួលក្នុងការសិក្សាពីឥទ្ធិពលជាក់លាក់នៃសមាសធាតុនីមួយៗ (ដូចជា catechin, rutin) ទៅលើការលូតលាស់ផ្សិត។ សារធាតុ catechin និង rutin មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការកាត់បន្ថយជាតិពុល citrinin។ | ការផលិតសារធាតុពណ៌មានកម្រិតទាបជាងការធ្វើមេដំបែរឹង ដោយសារសារធាតុរំលាយអសកម្មមិនងាយបញ្ចេញចេញពីកោសិកាផ្សិត។ ការចំណាយលើសារធាតុស្តង់ដារមានតម្លៃថ្លៃ។ | សារធាតុ catechin អាចរារាំងការលូតលាស់នៃសរសៃផ្សិតបាន ៩៦,៣៥% ខណៈ rutin កាត់បន្ថយការផលិត citrinin មកត្រឹម ៤៤,៤០ ng/mL។ |
| Solid-State Fermentation (SSF) on Mature Green Banana Peels ការធ្វើមេដំបែរឹង (SSF) លើសំបកចេកពណ៌បៃតងចាស់ (ទុំព្រឹមៗ) |
សំបកចេកបៃតងចាស់មានផ្ទុកសារធាតុហ្វេណូលីក និងផ្លាវ៉ូណូអ៊ីតសរុបខ្ពស់ ដែលជួយជំរុញការផលិតសារធាតុពណ៌ក្រហម និងទឹកក្រូចបានយ៉ាងល្អ។ | ការផលិតទិន្នផលសារធាតុ Lovastatin (សម្រាប់បញ្ចុះជាតិខ្លាញ់) មានកម្រិតទាបជាងការប្រើប្រាស់សំបកចេកទុំជោរ។ | ផលិតសារធាតុពណ៌ក្រហមបានកម្រិតខ្ពស់បំផុត (៤១៤,៦៧ unit/g DW) នៅថ្ងៃទី២៨ និងទប់ស្កាត់ជាតិពុល citrinin បានយ៉ាងល្អ។ |
| Solid-State Fermentation (SSF) on Overripe Banana Peels ការធ្វើមេដំបែរឹង (SSF) លើសំបកចេកទុំជោរ |
មានសក្តានុពលខ្ពស់បំផុតក្នុងការផលិតសារធាតុ Lovastatin ដែលមានតម្លៃសេដ្ឋកិច្ចខ្ពស់ ដោយកាត់បន្ថយជាតិពុល citrinin បានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។ | ការផលិតសារធាតុពណ៌មានកម្រិតទាប ដោយសារសំបកចេកទុំជោរមានផ្ទុកអាស៊ីត coumaric ដែលមានឥទ្ធិពលរារាំងដល់ការផលិតសារធាតុពណ៌។ | ផ្តល់បរិមាណសារធាតុ Lovastatin ខ្ពស់បំផុតដល់ទៅ ៨៦១,៩១ μg/g DW នៅរយៈពេលបន្ទាត់ ៣២ថ្ងៃ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍កម្រិតខ្ពស់សម្រាប់ការវិភាគសមាសធាតុគីមី និងបរិក្ខារសម្រាប់ការធ្វើមេដំបែក្នុងកម្រិតមន្ទីរពិសោធន៍។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍នៃប្រទេសថៃ ដោយប្រើប្រាស់សំបកចេកអំបូង (Hom Thong) ក្នុងស្រុកជាវត្ថុធាតុដើម។ លទ្ធផលអាចមានការប្រែប្រួលប្រសិនបើអនុវត្តនៅប្រទេសកម្ពុជា ដោយសារភាពខុសគ្នានៃពូជចេក (ឧទាហរណ៍ ចេកណាំវ៉ា ឬចេកពោធិ៍សាត់) ស្ថានភាពដីកសិកម្ម អាកាសធាតុ និងវិធីសាស្ត្រប្រមូលផល ដែលសុទ្ធសឹងតែអាចជះឥទ្ធិពលដល់កម្រិតសមាសធាតុហ្វេណូលីកនៅក្នុងសំបកចេក។
វិធីសាស្ត្រនេះមានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងការកែច្នៃសំណល់កសិកម្មឱ្យទៅជាផលិតផលជីវសាស្ត្រដែលមានតម្លៃសេដ្ឋកិច្ច។
ការអនុវត្តបច្ចេកវិទ្យាធ្វើមេដំបែរឹងលើសំណល់កសិកម្ម មិនត្រឹមតែជួយដោះស្រាយបញ្ហាសំណល់ប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងបង្កើតផលិតផលបន្ថែមតម្លៃ (Value-added products) ដែលមានសុវត្ថិភាពសម្រាប់ឧស្សាហកម្មចំណីអាហារ និងឱសថ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Monascus purpureus (ផ្សិតម៉ូណាស់ស្កឹស ពួរពួរីស) | វាគឺជាប្រភេទផ្សិតម្យ៉ាងដែលត្រូវបានគេប្រើប្រាស់ជាទូទៅនៅក្នុងឧស្សាហកម្មម្ហូបអាហារនៅអាស៊ី ដើម្បីផលិតសារធាតុពណ៌ (ដូចជាពណ៌ក្រហមក្នុងអង្ករមេដំបែក្រហម) និងសារធាតុសកម្មជីវសាស្ត្រផ្សេងៗទៀត។ | ដូចជាចុងភៅធម្មជាតិម្នាក់ដែលពូកែបង្កើតពណ៌ក្រហមសម្រាប់លាយក្នុងម្ហូប និងអាចផលិតថ្នាំ ឬជាតិពុល អាស្រ័យលើគ្រឿងផ្សំដែលយើងផ្តល់ឱ្យវា។ |
| Solid-state fermentation (ការធ្វើមេដំបែរឹង) | គឺជាដំណើរការបណ្តុះមេជីវិត (ដូចជាផ្សិត ឬបាក់តេរី) នៅលើវត្ថុធាតុដើមរឹងដែលមានសំណើមតិចតួច ដោយមិនមានវត្តមានទឹកជាទម្រង់រាវហូរហៀរឡើយ។ នៅក្នុងការសិក្សានេះ គេប្រើម្សៅសំបកចេកជាវត្ថុធាតុរឹងសម្រាប់ការលូតលាស់របស់ផ្សិត។ | ប្រៀបដូចជាការផ្សំមេដំបែលើបាយដំណើបដើម្បីធ្វើត្រប៉ែ ដែលត្រូវការតែសំណើមតិចតួច មិនមែនយកទៅត្រាំក្នុងទឹកច្រើននោះទេ។ |
| Citrinin (ជាតិពុលស៊ីទ្រីនីន) | ជាប្រភេទជាតិពុលម្យ៉ាង (Mycotoxin) ដែលផលិតឡើងដោយផ្សិតមួយចំនួនរួមទាំង Monascus ដែលវាអាចបង្កផលប៉ះពាល់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់តម្រងនោម និងថ្លើមរបស់មនុស្សប្រសិនបើបរិភោគជាប្រចាំ។ | ដូចជាកាកសំណល់ពុលដែលរោងចក្របញ្ចេញមកក្រៅដោយចៃដន្យក្នុងពេលផលិតទំនិញ ដែលយើងចាំបាច់ត្រូវតែរកវិធីកម្ចាត់វាចោលដើម្បីសុវត្ថិភាព។ |
| Lovastatin (ឡូវ៉ាស្តាទីន) | ជាសមាសធាតុគីមីដែលមានតម្លៃសេដ្ឋកិច្ចខ្ពស់ ផលិតដោយផ្សិតប្រភេទនេះ ដែលត្រូវបានគេប្រើប្រាស់ជាទូទៅជាឱសថសម្រាប់បញ្ចុះកម្រិតកូឡេស្តេរ៉ុល (ខ្លាញ់) នៅក្នុងឈាមរបស់មនុស្ស។ | ដូចជាភ្នាក់ងារបោសសម្អាតទុយោទឹកអញ្ចឹង វាជួយកម្ចាត់ខ្លាញ់ដែលកកស្ទះក្នុងសរសៃឈាម ដើម្បីឱ្យឈាមរត់បានស្រួល។ |
| Phenolic compounds (សមាសធាតុហ្វេណូលីក) | ជាក្រុមសមាសធាតុគីមីសកម្មដែលមានវត្តមានតាមធម្មជាតិនៅក្នុងរុក្ខជាតិ (ដូចជាក្នុងសំបកចេក) ដែលមានតួនាទីជាសារធាតុប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្ម និងមានសមត្ថភាពអាចរារាំងការលូតលាស់របស់មេរោគ ឬកាត់បន្ថយការផលិតជាតិពុលពីផ្សិត។ | ប្រៀបដូចជាកងកម្លាំងការពាររបស់រុក្ខជាតិ ដែលចាំប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងសត្រូវ និងជួយទប់ស្កាត់ផ្សិតមិនឱ្យផលិតជាតិពុលបាន។ |
| High-performance liquid chromatography (ក្រូម៉ាតូក្រាហ្វីរាវកម្រិតខ្ពស់ ឬ HPLC) | ជាបច្ចេកទេសមន្ទីរពិសោធន៍កម្រិតខ្ពស់ដែលប្រើសម្រាប់បំបែក កំណត់អត្តសញ្ញាណ និងវាស់បរិមាណសមាសធាតុគីមីនីមួយៗ (ដូចជាបរិមាណ ស៊ីទ្រីនីន ឬ ឡូវ៉ាស្តាទីន) ដែលនៅលាយឡំគ្នានៅក្នុងសូលុយស្យុងមួយយ៉ាងច្បាស់លាស់។ | ដូចជាម៉ាស៊ីនតម្រៀបកាក់ស្វ័យប្រវត្តិ ដែលអាចបែងចែកកាក់១០០រៀល ៥០០រៀល និង១០០០រៀល ដែលនៅលាយឡំគ្នាក្នុងធុងតែមួយ រួចរាប់ចំនួនកាក់នីមួយៗបានយ៉ាងត្រឹមត្រូវ។ |
| Secondary metabolites (មេតាបូលីតបន្ទាប់បន្សំ) | ជាសមាសធាតុសរីរាង្គដែលផលិតដោយសារពាង្គកាយ (ដូចជាបាក់តេរី ឬផ្សិត) ដែលមិនមានតួនាទីចាំបាច់សម្រាប់ការលូតលាស់ ឬការរស់រានមានជីវិតផ្ទាល់របស់វាទេ ប៉ុន្តែវាផ្តល់នូវមុខងារបន្ថែម (ឧទាហរណ៍៖ សារធាតុពណ៌ ថ្នាំ ឬជាតិពុលការពារខ្លួន)។ | ដូចជាចំណូលរង ឬការងារក្រៅម៉ោងរបស់មនុស្សម្នាក់ ដែលមិនមែនជាប្រាក់ខែគោលសម្រាប់រស់រានមានជីវិត ប៉ុន្តែវាជាសមិទ្ធផលបន្ថែមដែលគេអាចបង្កើតបាន។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
