បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះស្វែងរកវិធីសាស្ត្រជំរុញការជ្រុះរោម (Induced molting) ដោយមិនបាច់អត់ចំណី ដើម្បីពន្យារអាយុកាលផលិតស៊ុតរបស់មាន់ពងពាណិជ្ជកម្មចាស់ៗ ស្របតាមគោលការណ៍សុខុមាលភាពសត្វ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការពិសោធន៍ត្រូវបានអនុវត្តលើមាន់ពងអាយុ ៩៥សប្តាហ៍ចំនួន ៣០០ក្បាល ដោយបែងចែកជា ៥ក្រុម និងផ្តល់របបអាហារមូលដ្ឋានផ្សេងៗគ្នាក្នុងអំឡុងពេល ១៤ថ្ងៃនៃការជំរុញការជ្រុះរោម។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Non-molt control (NC) ក្រុមត្រួតពិនិត្យដែលមិនមានការជ្រុះរោម |
មាន់នៅតែបន្តផលិតស៊ុតជាប្រចាំ ដោយមិនមានការរំខានដល់ការផ្តល់ចំណី ឬពន្លឺ។ | ទិន្នផលនិងគុណភាពស៊ុត (ជាពិសេសសំបក និងស៊ុតស) នឹងបន្តធ្លាក់ចុះទៅតាមអាយុកាលរបស់មាន់ ហើយមិនសូវមានតម្លៃសេដ្ឋកិច្ច។ | មិនមានការស្រកទម្ងន់គួរឱ្យកត់សម្គាល់ (០,៨%) និងបន្តពងក្នុងអត្រាប្រមាណ ៤៤-៤៥% ក្នុងអំឡុងពេលសាកល្បង។ |
| Broken rice molt diet (BR) របបអាហារអង្ករស្រិត |
ជាវត្ថុធាតុដើមងាយស្រួលរកក្នុងស្រុក និងមានតម្លៃថោក។ | មាន់នៅតែស៊ីចំណីច្រើន ហើយការផលិតស៊ុតមិនបានបញ្ឈប់ទាំងស្រុងនោះទេ (មិនសូវមានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការជំរុញការជ្រុះរោម)។ | ស្រកទម្ងន់ត្រឹមតែ ៦,០% និងអត្រាផលិតស៊ុតធ្លាក់ចុះមកនៅត្រឹម ៣,៧% ។ |
| Rice bran molt diet (RB) របបអាហារកន្ទក់ |
មានជាតិសរសៃខ្ពស់ និងជាអនុផលកសិកម្មដែលមានតម្លៃថោក។ | មិនអាចបញ្ឈប់ការផលិតស៊ុតបានទាំងស្រុងឡើយ ហើយទំហំសរីរាង្គបន្តពូជមិនបានរួមតូចល្អនោះទេ។ | ស្រកទម្ងន់ ១០,៥% និងអត្រាផលិតស៊ុតធ្លាក់ចុះមកនៅត្រឹម ២,៦% ។ |
| Corn mash molt diet (C) របបអាហារពោតកិន |
ជាវត្ថុធាតុដើមចំណីសត្វទូទៅ និងងាយស្រួលអនុវត្ត។ | មានប្រសិទ្ធភាពទាបបំផុតក្នុងការបញ្ឈប់ការពង ធៀបនឹងក្រុមជ្រុះរោមដទៃទៀត។ | ស្រកទម្ងន់ ៩,៣% និងអត្រាផលិតស៊ុតនៅសល់ ៨,៧% ។ |
| Cassava mash molt diet (CM) របបអាហារដំឡូងមីកិន |
មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់បំផុតក្នុងការបញ្ឈប់ការផលិតស៊ុតបានលឿន និងធ្វើឱ្យគុណភាពស៊ុតសកើនឡើងក្រោយពេលជ្រុះរោមរួច។ | កម្រាស់សំបកស៊ុតមានការថយចុះបន្តិចនៅសប្តាហ៍ទី២ ក្រោយពេលចាប់ផ្តើមពងឡើងវិញ និងអាចធ្វើឱ្យមាន់ស្រកទម្ងន់ខ្លាំងពេកប្រសិនបើមិនគ្រប់គ្រងឱ្យបានល្អ។ | បញ្ឈប់ការផលិតស៊ុតទាំងស្រុងក្នុងរយៈពេល ៧ថ្ងៃ ស្រកទម្ងន់ ២១,៩% និងមានទិន្នផលពងអតិបរមាខ្ពស់ជាងគេ (៧០%) ក្រោយពេលជ្រុះរោម។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះតម្រូវឱ្យមានហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធកសិដ្ឋានចិញ្ចឹមមាន់ពងស្តង់ដារ វត្ថុធាតុដើមកសិកម្មក្នុងស្រុក និងឧបករណ៍វាស់វែងគុណភាពស៊ុតដែលមានតម្លៃសមរម្យ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅប្រទេសថៃ (សាកលវិទ្យាល័យកសេតសាត) ដោយប្រើប្រាស់ពូជមាន់ពងពាណិជ្ជកម្ម H&N Brown អាយុ ៩៥សប្តាហ៍ ក្នុងលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុត្រូពិច។ ដោយសារប្រទេសកម្ពុជាមានអាកាសធាតុ ពូជមាន់ និងវត្ថុធាតុដើមកសិកម្ម (ដូចជាដំឡូងមី និងកន្ទក់) ស្រដៀងគ្នាខ្លាំងទៅនឹងប្រទេសថៃ ទិន្នន័យនេះមានភាពសុក្រឹត និងអាចយកមកអនុវត្តដោយផ្ទាល់នៅតាមកសិដ្ឋានក្នុងស្រុកបានយ៉ាងល្អប្រសើរ។
វិធីសាស្ត្រប្រើដំឡូងមីដើម្បីជំរុញការជ្រុះរោមនេះមានអត្ថប្រយោជន៍ និងសក្តិសមបំផុតសម្រាប់កសិដ្ឋានចិញ្ចឹមមាន់ពងនៅកម្ពុជា។
សរុបមក ការប្រើប្រាស់របបអាហារដំឡូងមីកិន ជាជម្រើសដ៏ចំណាយតិច គោរពតាមគោលការណ៍សុខុមាលភាពសត្វ និងមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់សម្រាប់កសិករកម្ពុជាក្នុងការស្តារគុណភាពស៊ុត និងទិន្នផលមាន់ពងចាស់ៗឡើងវិញ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Induced molting (ការជំរុញការជ្រុះរោម) | ជានីតិវិធីគ្រប់គ្រងកសិដ្ឋានដែលគេធ្វើឱ្យមាន់ពងឈប់ពងមួយរយៈ ហើយជ្រុះរោមចាស់ចោល ដើម្បីឱ្យសរីរាង្គបន្តពូជរបស់វាបានសម្រាក និងអាចផលិតស៊ុតដែលមានគុណភាពល្អឡើងវិញនៅវគ្គបន្តបន្ទាប់ ដោយជួយពន្យារអាយុកាលសេដ្ឋកិច្ចរបស់ហ្វូងមាន់។ | ដូចជាការបិទទូរស័ព្ទ (Restart) ដើម្បីឱ្យម៉ាស៊ីនដើរស្រួលនិងលឿនវិញ បន្ទាប់ពីបានបើកប្រើប្រាស់ជាប់គ្នាយូរពេក។ |
| Basal diets (របបអាហារមូលដ្ឋាន) | ជាចំណីសត្វដែលមានគ្រឿងផ្សំគោលតែមួយ ឬពីរបីមុខ (ដូចជាដំឡូងមីកិនសុទ្ធ ឬកន្ទក់) ដែលមានកម្រិតថាមពលនិងសារធាតុចិញ្ចឹមទាប ត្រូវបានគេផ្តល់ឱ្យមាន់ក្នុងគោលបំណងកាត់បន្ថយទម្ងន់ ឬបញ្ឈប់ការផលិតស៊ុតបណ្តោះអាសន្ន។ | ដូចជាការញ៉ាំតែបបររាវៗរាល់ថ្ងៃ ដើម្បីតមអាហារ ឬសម្រកទម្ងន់យ៉ាងតឹងរ៉ឹង។ |
| Heterophil:lymphocyte ratio (សមាមាត្ររវាងកោសិកា Heterophil និង Lymphocyte) | ជារង្វាស់សូចនាករនៅក្នុងឈាមសត្វបក្សី ដែលគេប្រើដើម្បីវាស់កម្រិតភាពតានតឹង (ស្ត្រេស) ខាងសរីរវិទ្យា។ បើសមាមាត្រនេះមានកម្រិតខ្ពស់ មានន័យថាមាន់កំពុងតែមានស្ត្រេសខ្លាំងដោយសារបរិស្ថាន ឬចំណី។ | ដូចជាទែម៉ូម៉ែត្រសម្រាប់វាស់កម្តៅសីតុណ្ហភាពរាងកាយ តែនេះគឺជាកម្រិតនៅក្នុងឈាមដែលប្រាប់យើងថាសត្វកំពុងតែស្រ្តេសកម្រិតណា។ |
| Plasma cortisol (អរម៉ូនករទីសូលក្នុងប្លាស្មា) | ជាប្រភេទអរម៉ូនស្ត្រេសចម្បងដែលរាងកាយសត្វបញ្ចេញទៅក្នុងចរន្តឈាម នៅពេលដែលពួកវាជួបប្រទះនឹងការផ្លាស់ប្តូរខ្លាំង ភាពភ័យខ្លាច ឬខ្វះចំណីអាហារ ដើម្បីជួយរាងកាយទប់ទល់នឹងស្ថានភាពនោះ។ | ដូចជាសំឡេងស៊ីរ៉ែនប្រកាសអាសន្ននៅក្នុងប្រព័ន្ធការពាររាងកាយនៅពេលជួបគ្រោះថ្នាក់ ឬអត់ឃ្លានខ្លាំង។ |
| Hen-day egg production (អត្រាផលិតស៊ុតប្រចាំថ្ងៃរបស់មាន់) | ជារង្វាស់ទិន្នផលពងមាន់ ដែលគណនាដោយយកចំនួនស៊ុតសរុបដែលប្រមូលបានក្នុងមួយថ្ងៃ ចែកនឹងចំនួនមាន់ញីដែលមានជីវិតក្នុងថ្ងៃនោះ រួចគិតជាភាគរយ ដើម្បីដឹងពីប្រសិទ្ធភាពផលិតកម្ម។ | ដូចជាការគិតភាគរយសិស្សដែលមកចូលរៀនប្រចាំថ្ងៃ ដោយធៀបចំនួនអ្នកមកផ្ទាល់ទៅនឹងចំនួនសិស្សសរុបនៅក្នុងបញ្ជីឈ្មោះ។ |
| Haugh unit (ឯកតា Haugh) | ជារង្វាស់ស្តង់ដារសម្រាប់វាស់គុណភាពរបស់ស៊ុតស (Albumen) ដោយប្រើរូបមន្តគណនាផ្អែកលើទម្ងន់ស៊ុត និងកម្ពស់នៃស៊ុតសនៅពេលគោះបំបែកដាក់លើបន្ទះរាបស្មើ។ តម្លៃកាន់តែខ្ពស់ បញ្ជាក់ថាស៊ុតសកាន់តែខាប់និងស្រស់ល្អ។ | ដូចជាការវាស់ភាពខាប់នៃទឹកស៊ីរ៉ូ បើខាប់ហើយនៅប្រមូលផ្តុំគ្នាល្អនោះគុណភាពនៅល្អ បើរាវហូររាយប៉ាយគឺខូចគុណភាព។ |
| Gonadal regression (ការរួមតូចនៃសរីរាង្គបន្តពូជ) | គឺជាដំណើរការសរីរវិទ្យាដែលកន្សោមពង (Ovary) និងបំពង់នាំពង (Oviduct) របស់មាន់រួមតូច និងឈប់ដំណើរការបណ្តោះអាសន្ន ក្នុងអំឡុងពេលជ្រុះរោម ដើម្បីសន្សំសំចៃថាមពល។ | ដូចជារោងចក្រដែលផ្អាកដំណើរការផលិតបណ្តោះអាសន្ន និងបិទម៉ាស៊ីនដើម្បីជួសជុលថែទាំទម្រាំដល់ពេលបើកដំណើរការឡើងវិញ។ |
| Photoperiod (រយៈពេលទទួលពន្លឺ) | ជារយៈពេលសរុបនៃម៉ោងដែលមានពន្លឺ (ទាំងពន្លឺថ្ងៃ និងពន្លឺសិប្បនិម្មិត) ក្នុងមួយថ្ងៃ ដែលជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងដល់ការបញ្ចេញអរម៉ូនផលិតស៊ុតរបស់មាន់។ ការបញ្ចុះម៉ោងពន្លឺជួយជំរុញឱ្យមាន់ឈប់ពងបានលឿន។ | ដូចជាការកំណត់ម៉ោងរោទ៍ប្រាប់ម៉ោងគេង និងម៉ោងភ្ញាក់ដល់រាងកាយ ដើម្បីគ្រប់គ្រងទម្លាប់រស់នៅ និងដំណើរការប្រចាំថ្ងៃរបស់រាងកាយ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
