Original Title: Effect of Genetic Polymorphism of Bovine Growth Hormone Gene on Preweaning Growth Traits in a Thai Multibreed Beef Population
Source: li01.tci-thaijo.org
Disclaimer: Summary generated by AI based on the provided document. Please refer to the original paper for full scientific accuracy.

ឥទ្ធិពលនៃពហុរូបសែនអរម៉ូនលូតលាស់របស់គោលើលក្ខណៈនៃការលូតលាស់មុនពេលផ្តាច់ដោះក្នុងសត្វគោសាច់ពូជកាត់នៅប្រទេសថៃ

ចំណងជើងដើម៖ Effect of Genetic Polymorphism of Bovine Growth Hormone Gene on Preweaning Growth Traits in a Thai Multibreed Beef Population

អ្នកនិពន្ធ៖ China Supakorn (Walailak University), Supamit Mekchay (Chiangmai University), Voravit Siripholvat (Kasetsart University), Panwadee Sopannarath (Kasetsart University), Skorn Koonawootrittriron (Kasetsart University), Sornthep Tumwasorn (Kasetsart University)

ឆ្នាំបោះពុម្ព៖ 2007, Kasetsart J. (Nat. Sci.)

វិស័យសិក្សា៖ Animal Genetics

១. សេចក្តីសង្ខេបប្រតិបត្តិ (Executive Summary)

បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះសិក្សាពីហ្សែនអរម៉ូនលូតលាស់ (Growth Hormone Gene) ជាហ្សែនបេក្ខជនដើម្បីកំណត់ឥទ្ធិពលនៃពហុរូបសែន (Genetic Polymorphism) ទៅលើទម្ងន់ពេលកើត (BW) និងទម្ងន់ពេលផ្តាច់ដោះ (WW) របស់សត្វគោសាច់ពូជកាត់ដែលមានប្រភពពី Charolais, Brahman និងគោស្រុកថៃ។

វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សាបានប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រវិភាគម៉ូលេគុលដើម្បីកំណត់ទីតាំងបំលែងហ្សែន រួចធ្វើការវិភាគទិន្នន័យស្ថិតិប្រៀបធៀបជាមួយលក្ខណៈលូតលាស់។

ការទាញយកនិងពង្រីក DNA (DNA Amplification) ចំនួន ៦ ចំណែក (GH1 ដល់ GH6) ដោយប្រើបច្ចេកទេស PCR
ការស្វែងរកពហុរូបសែនដោយប្រើ Single Strand Conformation Polymorphism (SSCP) និងការវិភាគលំដាប់ហ្សែន (Sequencing Analysis)
ការវិភាគស្ថិតិដោយប្រើប្រាស់ General Linear Model (GLM) ក្នុងកម្មវិធី SAS ដើម្បីធៀបទម្ងន់

លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖

ការសិក្សាបានរកឃើញ Single Nucleotide Polymorphisms (SNPs) ចំនួន ៤ ទីតាំង ដោយតំបន់ GH1 មានឥទ្ធិពលទាំងលើទម្ងន់ពេលកើត និងទម្ងន់ពេលផ្តាច់ដោះ ចំណែកតំបន់ GH5 មានឥទ្ធិពលតែលើទម្ងន់ពេលកើតប៉ុណ្ណោះ។
សត្វគោដែលមានសែនប្រភេទ B1B1 នៃតំបន់ GH1 មានទម្ងន់ពេលកើត និងពេលផ្តាច់ដោះខ្ពស់ជាងគេបំផុត (P<0.05) ខណៈដែលប្រភេទ C5D5 នៃតំបន់ GH5 ផ្តល់ទម្ងន់ពេលកើតខ្ពស់បំផុត។
ការជ្រើសរើសពូជគួរតែផ្តោតលើសត្វគោដែលមានសែន B1B1 និង C5D5 និងពិចារណាលើប្រព័ន្ធបង្កាត់ពូជ (Mating system) ដែលអាចបង្កើនទម្ងន់លូតលាស់បានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។

២. ការវិភាគលើប្រសិទ្ធភាព និងដែនកំណត់ (Performance & Constraints)

វិធីសាស្ត្រ (Method)	គុណសម្បត្តិ (Pros)	គុណវិបត្តិ (Cons)	លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result)
PCR-SSCP (Polymerase Chain Reaction - Single Strand Conformation Polymorphism) បច្ចេកទេស PCR-SSCP សម្រាប់កំណត់ពហុរូបសែន (Genetic Polymorphism)	ចំណាយតិចជាងការស្កេនលំដាប់ហ្សែនដោយផ្ទាល់ និងមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការរកមើលបំលែងហ្សែន (Mutations) លើបំណែក DNA ខ្លីៗ។	ត្រូវការពេលវេលាយូរក្នុងការធ្វើអេឡិចត្រូហ្វូរ៉េស (រហូតដល់ ៨ ម៉ោង) និងមិនអាចបញ្ជាក់ពីប្រភេទជាក់លាក់នៃការផ្លាស់ប្តូរបាស DNA នោះទេ។	បានរកឃើញបំលែងហ្សែន (SNPs) ចំនួន ៤ ទីតាំងនៅតំបន់ GH1, GH2 និង GH5 ដែលមានក្នុងសត្វគោ។
DNA Sequencing Analysis ការវិភាគលំដាប់ហ្សែន (DNA Sequencing Analysis)	ផ្តល់ភាពជាក់លាក់ខ្ពស់បំផុតក្នុងការបញ្ជាក់ពីប្រភេទបាស (A, T, C, G) ដែលផ្លាស់ប្តូរនៅទីតាំងនីមួយៗនៃហ្សែន។	មានតម្លៃថ្លៃ ចំណាយពេលវិភាគទិន្នន័យស្មុគស្មាញ និងទាមទារឧបករណ៍ពិសោធន៍កម្រិតខ្ពស់។	បានបញ្ជាក់ច្បាស់ពីការផ្លាស់ប្តូរបាស A ទៅ C នៅតំបន់ GH1 និងការផ្លាស់ប្តូរផ្សេងៗទៀតនៅតំបន់ GH2 និង GH5។
General Linear Model (GLM) ម៉ូដែលលីនេអ៊ែរទូទៅ (GLM) សម្រាប់ការវិភាគស្ថិតិ	អាចវាស់ស្ទង់ឥទ្ធិពលនៃពហុរូបសែនទៅលើទម្ងន់គោ ដោយកាត់បន្ថយឥទ្ធិពលរំខានពីកត្តាផ្សេងៗដូចជា ពូជ ភេទ និងរដូវកាល។	ទាមទារទិន្នន័យប្រវត្តិសត្វច្បាស់លាស់ និងចំណេះដឹងផ្នែកស្ថិតិកុំព្យូទ័រកម្រិតខ្ពស់ក្នុងការរៀបចំម៉ូដែល។	បានបញ្ជាក់ថាសត្វគោដែលមានសែន B1B1 នៃតំបន់ GH1 និង C5D5 នៃតំបន់ GH5 មានទម្ងន់ពេលកើត និងទម្ងន់ពេលផ្តាច់ដោះខ្ពស់ជាងគេបំផុត (P<0.05)។

ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារនូវឧបករណ៍ពិសោធន៍ជីវសាស្ត្រម៉ូលេគុលកម្រិតមធ្យមទៅខ្ពស់ ព្រមទាំងកម្មវិធីកុំព្យូទ័រសម្រាប់វិភាគទិន្នន័យស្ថិតិយ៉ាងជាក់លាក់។

Hardware: ម៉ាស៊ីន PCR និងប្រព័ន្ធ Biorad Sequi-gen GT សម្រាប់ធ្វើអេឡិចត្រូហ្វូរ៉េស (Electrophoresis) ដែលត្រូវការថាមពល 10 watts រយៈពេល ៨ ម៉ោងនៅសីតុណ្ហភាព 4°C។
Software: កម្មវិធី SAS សម្រាប់ការវិភាគស្ថិតិដោយប្រើ General Linear Model (GLM) និងកម្មវិធី Primer 3 សម្រាប់រចនា Primers។
Reagents / Consumables: សារធាតុចម្រាញ់ DNA (Proteinase K, phenol: chloroform), Taq DNA Polymerase, dNTPs និងប្រព័ន្ធលាបពណ៌ប្រាក់ (Silver Staining System)។
Dataset: ទិន្នន័យកំណត់ត្រាទម្ងន់សត្វគោពូជកាត់ចំនួន ១៣០ ក្បាល តាំងពីឆ្នាំ ១៩៨៧ ដល់ ២០០៤ និងសំណាកឈាម ១០ មីលីលីត្រពីសត្វនីមួយៗ។

៣. ការពិនិត្យសម្រាប់បរិបទកម្ពុជា/អាស៊ីអាគ្នេយ៍

ភាពលំអៀងនៃទិន្នន័យ (Data Bias)៖

ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសថៃ ដោយប្រើប្រាស់សត្វគោសាច់ពូជកាត់ (Charolais, Brahman និងគោស្រុកថៃ) ចំនួន ១៣០ ក្បាល។ ដោយសារប្រទេសកម្ពុជាមានអាកាសធាតុ លក្ខខណ្ឌចិញ្ចឹម និងមានការនិយមចិញ្ចឹមពូជគោស្រដៀងគ្នា (ជាពិសេសគោពូជកាត់ Brahman) ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់អ្នកស្រាវជ្រាវកម្ពុជា ក្នុងការប្រើប្រាស់ហ្សែនបញ្ជាការលូតលាស់ ដើម្បីកែលម្អពូជគោសាច់ក្នុងស្រុក។

លទ្ធភាពនៃការអនុវត្ត (Applicability)៖

វិធីសាស្ត្រជ្រើសរើសពូជដោយផ្អែកលើម៉ាកឃ័រហ្សែន (Marker-Assisted Selection) នេះ គឺមានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍវិស័យចិញ្ចឹមគោសាច់ពាណិជ្ជកម្មនៅកម្ពុជា។

កសិដ្ឋានចិញ្ចឹមគោសាច់ខ្នាតធំ (ឧទាហរណ៍នៅខេត្តកំពង់ចាម ឬពោធិ៍សាត់): អាចអនុវត្តបច្ចេកទេសនេះដើម្បីជ្រើសរើសសត្វគោបាដែលមានសែន B1B1 និង C5D5 ទុកជាមេបាពូជ ដែលជួយបង្កើនទម្ងន់កូនគោពេលកើត និងពេលផ្តាច់ដោះ កាត់បន្ថយពេលវេលាចិញ្ចឹមយកសាច់។
វិទ្យាស្ថានស្រាវជ្រាវកសិកម្ម (CARDI) និងសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទកសិកម្ម (RUA): អាចប្រើប្រាស់បច្ចេកទេស PCR-SSCP នេះដើម្បីធ្វើការសិក្សាស្រាវជ្រាវ និងបង្កើតផែនទីហ្សែនរបស់ពូជគោក្នុងស្រុកកម្ពុជា និងប្រៀបធៀបគុណភាពពូជកាត់ផ្សេងៗទៀត។
នាយកដ្ឋានផលិតកម្ម និងបសុព្យាបាល នៃក្រសួងកសិកម្ម: អាចបញ្ចូលការត្រួតពិនិត្យហ្សែនអរម៉ូនលូតលាស់នេះ ទៅក្នុងកម្មវិធីផលិតទឹកកាមបង្កាត់សិប្បនិម្មិត ដើម្បីចែកចាយពូជគោសាច់ដែលមានគុណភាពខ្ពស់ដល់កសិករខ្នាតតូចទូទាំងប្រទេស។

ការផ្លាស់ប្តូរពីការជ្រើសរើសពូជគោតាមការមើលរូបរាងខាងក្រៅ មកប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាកំណត់ហ្សែនលូតលាស់ នឹងជួយពន្លឿនការបង្កើនទិន្នផលសាច់គោនៅកម្ពុជាប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ចខ្ពស់។

៤. ផែនការសកម្មភាពសម្រាប់និស្សិត (Actionable Roadmap)

ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖

សិក្សាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃហ្សែនសត្វ: ស្វែងយល់ពីលក្ខណៈនៃហ្សែនអរម៉ូនលូតលាស់ (Bovine Growth Hormone) និងបច្ចេកទេស Marker-Assisted Selection (MAS) តាមរយៈសៀវភៅ ឬឯកសារស្រាវជ្រាវជីវសាស្ត្រម៉ូលេគុលកម្រិតសាកលវិទ្យាល័យ។
អនុវត្តការទាញយកនិងពង្រីក DNA: រៀនពីវិធីសាស្ត្រចម្រាញ់ DNA ពីសំណាកឈាមសត្វ និងការប្រើប្រាស់ម៉ាស៊ីន PCR Machine ដើម្បីពង្រីកបំណែកហ្សែន (GH1 ដល់ GH6) ដោយអាចស្នើសុំអនុវត្តនៅមន្ទីរពិសោធន៍នៃសាកលវិទ្យាល័យ RUA ឬ ITC។
ស្វែងរកបំលែងហ្សែនតាមបច្ចេកទេស SSCP: អនុវត្តការប្រើប្រាស់ Polyacrylamide Gel Electrophoresis ដើម្បីបំបែកទំហំ DNA ក្នុងសីតុណ្ហភាពត្រជាក់ និងរៀនមើលទម្រង់បំណែកហ្សែនខុសៗគ្នាតាមរយៈបច្ចេកទេសលាបពណ៌ Silver Staining។
ការវិភាគទិន្នន័យស្ថិតិកម្រិតខ្ពស់: ប្រមូលទិន្នន័យទម្ងន់គោ (ពេលកើត និងផ្តាច់ដោះ) រួចប្រើប្រាស់កម្មវិធី SAS ឬ R Programming (ដោយប្រើកញ្ចប់ GLM) ដើម្បីរកទំនាក់ទំនងរវាងប្រភេទហ្សែន (Genotype) និងទម្ងន់លូតលាស់។
រៀបចំផែនការកម្មវិធីបង្កាត់ពូជគោ: សហការជាមួយកសិដ្ឋានចិញ្ចឹមគោសាច់ ដើម្បីដាក់បញ្ជូលការជ្រើសរើសគោបាដែលមានហ្សែនលូតលាស់ខ្ពស់ (B1B1 Genotype) ទៅក្នុងប្រព័ន្ធបង្កាត់ពូជ ឬការផលិតទឹកកាមសិប្បនិម្មិត។

៥. វាក្យសព្ទបច្ចេកទេស (Technical Glossary)

ពាក្យបច្ចេកទេស	ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation)	និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition)
Genetic Polymorphism (ពហុរូបសែន / ទម្រង់ផ្សេងគ្នានៃហ្សែន)	វាគឺជាបាតុភូតដែលហ្សែនមួយមានទម្រង់ ឬប្រភេទ (Alleles) ចាប់ពីពីរឡើងទៅនៅក្នុងប្រជាសាស្ត្រនៃភាវៈរស់ណាមួយ។ ក្នុងន័យអនុវត្ត វាគឺជាមូលហេតុដែលធ្វើឱ្យសត្វគោក្នុងហ្វូងតែមួយមានលក្ខណៈរូបរាង អត្រាលូតលាស់ និងទម្ងន់ខុសៗគ្នា។	ដូចជាការមានពណ៌ភ្នែក ឬម៉ូដសក់ខុសៗគ្នាក្នុងចំណោមមនុស្សទូទៅ ដែលធ្វើឱ្យមនុស្សម្នាក់ៗមានលក្ខណៈប្លែកពីគ្នាទោះបីជាមនុស្សដូចគ្នាក៏ដោយ។
Single Nucleotide Polymorphism - SNP (ពហុរូបនុយក្លេអូទីតទោល / បម្រែបម្រួលបាសទោល)	គឺជាការផ្លាស់ប្តូរ ឬបម្រែបម្រួលនៃតួអក្សរឌីអិនអេ (A, T, C, G) តែមួយគត់នៅទីតាំងជាក់លាក់ណាមួយនៃលំដាប់ហ្សែន។ ការផ្លាស់ប្តូរតូចមួយនេះអាចមានឥទ្ធិពលយ៉ាងធំទៅលើមុខងារប្រូតេអ៊ីន ដូចជាធ្វើឱ្យសត្វគោលូតលាស់លឿនជាងមុន ឬយឺតជាងមុន។	ដូចជាការសរសេរខុសអក្ខរាវិរុទ្ធតែមួយតួអក្សរក្នុងសៀវភៅមួយក្បាល (ឧទាហរណ៍ពី "ខាំ" ទៅជា "ចាំ") ដែលអាចធ្វើឱ្យអត្ថន័យនៃប្រយោគនោះប្រែប្រួលទាំងស្រុង។
Single Strand Conformation Polymorphism - SSCP (ពហុរូបទម្រង់សរសៃទោល)	គឺជាបច្ចេកទេសមន្ទីរពិសោធន៍សម្រាប់រកមើលបំលែងហ្សែន (Mutations) ដោយបំបែក DNA ជាសរសៃទោល ហើយឱ្យវារត់ឆ្លងកាត់ជែល (Gel)។ ដោយសារ DNA នីមួយៗបត់ជាទម្រង់ 3D ខុសគ្នា ពួកវានឹងរត់ក្នុងល្បឿនខុសគ្នា ដែលអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រដឹងថាហ្សែននោះមានការផ្លាស់ប្តូរ។	ដូចជាការប្រណាំងរត់ឆ្លងកាត់ព្រៃតូចចង្អៀត ដោយអ្នកដែលមានរូបរាងស្គមអាចរត់បានលឿននិងងាយស្រួលជាងអ្នកធាត់ ទោះបីជាពួកគេរត់ក្នុងចម្ងាយដូចគ្នាក៏ដោយ។
Haplotype (ហាប់ប្លូទីប / បណ្ដុំហ្សែន)	គឺជាបណ្តុំនៃការផ្លាស់ប្តូរ DNA (SNPs) ជាច្រើនដែលនៅជិតគ្នាលើយក្រូម៉ូសូមតែមួយ ហើយពួកវាច្រើនតែត្រូវបានបន្តពូជ ឬផ្ទេរទៅកូនចៅជាមួយគ្នាក្នុងពេលតែមួយជាកញ្ចប់។ ការដឹងពី Haplotype ជួយឱ្យគេអាចទស្សន៍ទាយពីគុណភាពលូតលាស់របស់សត្វបានកាន់តែច្បាស់។	ដូចជាកញ្ចប់អាហារ (Combo set) នៅហាងប៊ឺហ្គឺរ ដែលមាននំប៉័ង ដំឡូងបំពង និងភេសជ្ជៈលក់ជាប់គ្នាតែម្តង ដោយកម្រនឹងបំបែកលក់រាយណាស់។
Candidate gene (ហ្សែនបេក្ខជន)	គឺជាហ្សែនដែលត្រូវបានគេសង្ស័យ ឬជ្រើសរើសយកមកសិក្សាជាមុនគេ ដោយសារតែមុខងាររបស់វាទំនងជាមានទំនាក់ទំនងផ្ទាល់ទៅនឹងលក្ខណៈដែលគេចង់បាន។ ឧទាហរណ៍ គេជ្រើសយកហ្សែនអរម៉ូនលូតលាស់មកសិក្សា ព្រោះគេជឿថាវាជាអ្នកកំណត់ទម្ងន់របស់សត្វគោ។	ដូចជាការកំណត់មុខសញ្ញាសង្ស័យលើជនល្មើសម្នាក់ដោយផ្អែកលើប្រវត្តិរបស់គេ មុនពេលយើងធ្វើការស៊ើបអង្កេតលម្អិតដើម្បីរកភស្តុតាងបញ្ជាក់។
Least square means (មធ្យមភាគការ៉េអប្បបរមា)	គឺជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិដែលប្រើសម្រាប់ប៉ាន់ស្មានតម្លៃមធ្យមនៃទិន្នន័យ (ដូចជាទម្ងន់គោ) ដោយបានទូទាត់ និងកាត់បន្ថយឥទ្ធិពលនៃកត្តារំខានផ្សេងៗ (ដូចជា ភេទ រដូវកាលកើត និងភាគរយពូជកាត់) ដើម្បីឱ្យការប្រៀបធៀបរវាងប្រភេទហ្សែនមានភាពត្រឹមត្រូវនិងយុត្តិធម៌។	ដូចជាការគណនាពិន្ទុមធ្យមរបស់សិស្ស ដោយបានប៉ះប៉ូវ ឬបូកពិន្ទុបន្ថែមឱ្យសិស្សដែលរៀនក្នុងលក្ខខណ្ឌខ្វះខាតអគ្គិសនី ដើម្បីឱ្យការប្រៀបធៀបសមត្ថភាពពិតប្រាកដមានភាពយុត្តិធម៌ជាមួយសិស្សនៅទីក្រុង។
Allelic frequency (ប្រេកង់អាឡែល / អត្រាភាគរយនៃអាឡែល)	គឺជាការវាស់ស្ទង់ថាតើទម្រង់ហ្សែន (Allele) ជាក់លាក់ណាមួយមានចំនួនញឹកញាប់ប៉ុណ្ណា ឬជាភាគរយប៉ុន្មាននៅក្នុងហ្វូងសត្វមួយ។ ការដឹងពីអត្រានេះជួយឱ្យកសិករដឹងថាតើហ្សែនល្អកំពុងមានការកើនឡើង ឬថយចុះនៅក្នុងកសិដ្ឋានរបស់ខ្លួន។	ដូចជាការរាប់មើលថាតើមានសិស្សប៉ុន្មាននាក់ក្នុងថ្នាក់ដែលចូលចិត្តពណ៌ក្រហម (ឧទាហរណ៍ ៣០%) ធៀបនឹងចំណូលចិត្តពណ៌ផ្សេងៗទៀតរបស់សិស្សទាំងអស់ក្នុងថ្នាក់នោះ។

៦. ប្រធានបទពាក់ព័ន្ធ (Further Reading)

អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖

ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖