បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះសិក្សាពីកម្រិតនៃការបំផ្លាញរបស់មមាចត្នោត Nilaparvata lugen ទៅលើពូជស្រូវមិនប្រកាន់រដូវ (Non-photosensitive certified rice varieties) ចំនួន៣ពូជ ប្រៀបធៀបនឹងពូជធន់ និងពូជងាយរងគ្រោះ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានអនុវត្តនៅក្នុងផ្ទះកញ្ចក់ ដោយបែងចែកការពិសោធន៍ជា៣លក្ខខណ្ឌផ្សេងៗគ្នា ដើម្បីវាយតម្លៃភាពធន់របស់ពូជស្រូវ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Feeding Choice Condition លក្ខខណ្ឌផ្តល់ជម្រើសចំណីដល់មមាចត្នោត |
ឆ្លុះបញ្ចាំងពីស្ថានភាពជាក់ស្តែងនៅក្នុងស្រែ ដែលសត្វល្អិតអាចជ្រើសរើសពូជស្រូវដែលវាចូលចិត្តបំផុតដើម្បីវាយប្រហារ។ | មិនអាចវាស់ស្ទង់ភាពធន់ពិតប្រាកដរបស់ពូជស្រូវនីមួយៗបានច្បាស់លាស់ទេ ប្រសិនបើមានពូជដែលវាចូលចិត្តជាងនៅក្បែរនោះ ធ្វើឱ្យពូជខ្លះហាក់ដូចជាធន់។ | ពូជស្រូវ Pathumthani 1 និង Suphanburi 90 អនុញ្ញាតឱ្យមមាចត្នោតបន្តពូជបានដល់ទៅ ៩៨ថ្ងៃ ខណៈពូជដទៃងាប់ទាំងស្រុងត្រឹម ៣០ថ្ងៃ។ |
| Absence of Feeding Choice at Economic Threshold លក្ខខណ្ឌគ្មានជម្រើសចំណីនៅកម្រិតសេដ្ឋកិច្ច (មមាច ១ក្បាល/ដើម) |
អាចវាស់ស្ទង់ភាពធន់របស់ពូជស្រូវនីមួយៗបានយ៉ាងច្បាស់លាស់ និងត្រឹមត្រូវនៅត្រឹមកម្រិតខូចខាតសេដ្ឋកិច្ច។ | ត្រូវការពេលវេលាយូរក្នុងការតាមដាន (រហូតដល់៤៥ថ្ងៃ) ជាងការសាកល្បងដោយប្រើចំនួនសត្វល្អិតច្រើន។ | ពូជ Khao Jao Hawm Klawng Luang 1 ងាប់លឿនជាងគេត្រឹម ៣០ថ្ងៃ ចំណែកពូជ Pathumthani 1 មានភាពធន់ជាង ដោយងាប់ក្នុងរយៈពេល ៤៥ថ្ងៃ។ |
| Absence of Feeding Choice at Higher than Economic Threshold លក្ខខណ្ឌគ្មានជម្រើសចំណីលើសកម្រិតសេដ្ឋកិច្ច (មមាច ១០ក្បាល/ដើម) |
បង្ហាញលទ្ធផលបានរហ័ស និងជួយវាយតម្លៃភាពធន់របស់ពូជស្រូវក្នុងស្ថានភាពផ្ទុះការរាតត្បាតខ្លាំង (Outbreak)។ | ការដាក់មមាចច្រើនពេកអាចធ្វើឱ្យដើមស្រូវងាប់លឿនហួស ដែលពិបាកក្នុងការសង្កេតមើលដំណាក់កាលបន្តពូជរបស់សត្វល្អិតលើពូជស្រូវមួយចំនួន។ | ស្រូវងាប់លឿនជាងមុនពី ១០ ទៅ ១៥ថ្ងៃ ធៀបនឹងលក្ខខណ្ឌកម្រិតសេដ្ឋកិច្ច ប៉ុន្តែពូជ Suphanburi 90 នៅតែរក្សាបានភាពធន់ខ្ពស់បំផុត។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារធនធានជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ការស្រាវជ្រាវកសិកម្ម ពិសេសការគ្រប់គ្រងសត្វល្អិតក្នុងផ្ទះកញ្ចក់ ដែលមានតម្លៃសមរម្យសម្រាប់វិទ្យាស្ថានស្រាវជ្រាវកសិកម្ម។
ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅមជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវស្រូវ Prachinburi ប្រទេសថៃ ដោយប្រើប្រាស់ពូជស្រូវ និងប្រភេទមមាចត្នោត (Biotype) ក្នុងតំបន់នោះ។ ទោះបីជាអាកាសធាតុស្រដៀងគ្នានឹងកម្ពុជាក្តី ប៉ុន្តែប្រភេទអំបូរមមាចត្នោតនៅកម្ពុជាអាចមានការវិវត្តខុសគ្នា ដែលតម្រូវឱ្យមានការធ្វើតេស្តផ្ទៀងផ្ទាត់ឡើងវិញជាមួយពូជស្រូវក្នុងស្រុក ដូចជាពូជសែនក្រអូប ឬពូជស្រូវអ៊ីអ៊ែរ (IR)។
វិធីសាស្ត្រនៃការវាយតម្លៃភាពធន់របស់ពូជស្រូវនេះ គឺមានសារៈសំខាន់ និងអាចអនុវត្តបានយ៉ាងល្អសម្រាប់ការស្រាវជ្រាវកសិកម្មនៅកម្ពុជា ដើម្បីទប់ទល់នឹងការរាតត្បាត។
ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃនេះនឹងជួយកម្ពុជាក្នុងការពង្រឹងប្រព័ន្ធព្រមានជាមុន និងការជ្រើសរើសពូជស្រូវធន់ ដែលអាចកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងលើថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតគីមី។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Brown Planthopper (មមាចត្នោត) | ជាប្រភេទសត្វល្អិតចង្រៃ (មានឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្រ Nilaparvata lugens) ដែលបំផ្លាញដំណាំស្រូវដោយជញ្ជក់រុក្ខទឹករឹតពីដើមស្រូវ និងអាចចម្លងវីរុសផ្សេងៗ ធ្វើឱ្យដើមស្រូវប្រែជាពណ៌លឿង ស្ងួត និងងាប់ជាកង់ៗ (Hopperburn)។ | ប្រៀបដូចជាសត្វមូសដែលបឺតឈាមមនុស្សដែរ តែនេះវាបឺតទឹកដមពីដើមស្រូវរហូតដល់ស្រូវស្ងួតងាប់។ |
| Non photosensitive rice varieties (ពូជស្រូវមិនប្រកាន់រដូវ) | ជាពូជស្រូវដែលអាចដាំដុះបានគ្រប់រដូវកាលពេញមួយឆ្នាំ ដោយមិនពឹងផ្អែកលើប្រវែងនៃពន្លឺថ្ងៃដើម្បីចេញផ្កាឡើយ ដែលជាទូទៅគេហៅថាស្រូវប្រាំង។ | ដូចជារោងចក្រដែលដំណើរការផលិតបានរាល់ថ្ងៃដោយមិនខ្វល់ថាជារដូវភ្លៀង ឬរដូវប្រាំង។ |
| Economic threshold (កម្រិតខូចខាតសេដ្ឋកិច្ច) | ជាកម្រិតនៃដង់ស៊ីតេសត្វល្អិតដែលចាប់ផ្តើមបង្កការខូចខាតដល់ទិន្នផលស្រូវ ដែលទាមទារឱ្យមានវិធានការកម្ចាត់ជាបន្ទាន់ ដើម្បីការពារកុំឱ្យខាតបង់ថវិកាលើសពីចំណាយលើការកម្ចាត់សត្វល្អិតនោះ។ | ដូចជាកម្រិតទឹកប្រកាសអាសន្ននៅទន្លេ បើទឹកឡើងដល់កម្រិតនេះ យើងត្រូវចាត់វិធានការទប់ទល់ជាបន្ទាន់មុនពេលទឹកលិចផ្ទះ។ |
| Feeding choice condition (លក្ខខណ្ឌផ្តល់ជម្រើសចំណី) | ជាវិធីសាស្ត្រពិសោធន៍ដែលអនុញ្ញាតឱ្យសត្វល្អិតមានសេរីភាពក្នុងការហោះហើរ និងជ្រើសរើសពូជស្រូវណាមួយដែលវាចូលចិត្តស៊ីជាងគេ ក្នុងចំណោមពូជស្រូវជាច្រើនដែលដាក់ដាំលាយឡំគ្នាក្នុងកន្លែងតែមួយ។ | ដូចជាការរៀបចំអាហារប៊ូហ្វេ (Buffet) ឱ្យសត្វល្អិតជ្រើសរើសមុខម្ហូប (ពូជស្រូវ) ដែលវាចូលចិត្តបំផុត។ |
| Nymph (កូនមមាចត្នោត) | ជាដំណាក់កាលលូតលាស់របស់សត្វល្អិត ដែលទើបញាស់ចេញពីពង មានរូបរាងស្រដៀងសត្វពេញវ័យដែរ ប៉ុន្តែមិនទាន់មានស្លាបវែង និងមិនទាន់អាចបន្តពូជបាន។ ក្នុងដំណាក់កាលនេះវាស៊ីចំណីច្រើនបំផុត។ | ដូចជាក្មេងជំទង់ដែលកំពុងលូតលាស់ និងញ៉ាំច្រើន មុនពេលវិវត្តទៅជាមនុស្សពេញវ័យ។ |
| Susceptible check (ពូជងាយរងគ្រោះធ្វើជាស្តង់ដារ) | ជាពូជស្រូវ (ក្នុងការសិក្សានេះគឺពូជ RD7) ដែលគេដឹងច្បាស់ថាខ្សោយ និងងាយរងការបំផ្លាញពីសត្វល្អិតខ្លាំងបំផុត ដែលត្រូវបានគេយកមកដាំរួមគ្នាដើម្បីធ្វើជារង្វាស់ប្រៀបធៀបភាពធន់ជាមួយពូជផ្សេងទៀត។ | ដូចជាសិស្សដែលខ្សោយជាងគេក្នុងថ្នាក់ ត្រូវបានគ្រូយកមកធ្វើជាគោលប្រៀបធៀបដើម្បីដឹងថាសិស្សផ្សេងទៀតរៀនពូកែជាងកម្រិតណា។ |
| DMRT (ការធ្វើតេស្តស្ថិតិ DMRT) | តំណាងឱ្យ Duncan's Multiple Range Test ជាវិធីសាស្ត្រវិភាគស្ថិតិម៉្យាងដែលប្រើសម្រាប់ប្រៀបធៀបតម្លៃមធ្យមភាគនៃក្រុមគំរូជាច្រើន (ឧទាហរណ៍ ប្រៀបធៀបអត្រាងាប់របស់ពូជស្រូវនីមួយៗ) ដើម្បីរកមើលថាតើក្រុមណាខ្លះមានភាពខុសគ្នាយ៉ាងពិតប្រាកដក្នុងកម្រិតជឿជាក់ ៩៥%។ | ដូចជាការប្រកួតកីឡាដែលអាជ្ញាកណ្តាលប្រើប្រព័ន្ធកាមេរ៉ាសុវត្ថិភាពដើម្បីកាត់ក្តីឱ្យច្បាស់ថា អ្នកណាពិតជាឈ្នះ និងអ្នកណាស្មើគ្នា។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
