បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហាការធ្លាក់ចុះទិន្នផល និងការប្រកួតប្រជែងធនធានរវាងដំណាំ ដោយស្វែងរកការរួមបញ្ចូលគ្នាដ៏ល្អបំផុតរវាងពូជដំឡូងមី និងពូជពោតសម្រាប់ការដាំដុះចម្រុះនៅក្នុងតំបន់ Anyigba។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការពិសោធន៍វាលត្រូវបានអនុវត្តដោយប្រើប្រាស់ការរចនាប្លុកដោយចៃដន្យ ដោយរួមបញ្ចូលពូជដំឡូងមីចំនួន ៤ និងពូជពោតចំនួន ៣ ប្រភេទ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Sole Cropping (Monoculture) ការដាំដំណាំទោល (ដំឡូងមី ឬពោតសុទ្ធ) |
ផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់បំផុតសម្រាប់ដំណាំនីមួយៗដោយសារគ្មានការប្រកួតប្រជែង។ ងាយស្រួលក្នុងការដាំដុះ ថែទាំ និងប្រមូលផល។ | មិនបានទាញយកអត្ថប្រយោជន៍អតិបរមាពីផ្ទៃដី និងប្រឈមហានិភ័យសេដ្ឋកិច្ចខ្ពស់ប្រសិនបើទីផ្សារដំណាំណាមួយធ្លាក់ចុះ។ | ការដាំដំឡូងមីពូជ TMS0581 ទោល ផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់បំផុតដល់ទៅ ១៧,៣៣ តោន/ហិកតា។ |
| Intercropping ការដាំដំណាំចម្រុះ (ដំឡូងមី + ពោត) |
ប្រើប្រាស់ធនធានដី ពន្លឺ និងទឹកបានល្អប្រសើរ កាត់បន្ថយហានិភ័យ និងផ្តល់ប្រភពចំណូលច្រើនមុខដល់កសិករខ្នាតតូច។ | មានការប្រកួតប្រជែងដណ្តើមសារធាតុចិញ្ចឹមរវាងដំណាំ ដែលធ្វើឱ្យទិន្នផលនៃដំណាំនីមួយៗធ្លាក់ចុះ បើធៀបនឹងការដាំទោល។ | ទិន្នផលដំឡូងមីពូជ TMS0581 ធ្លាក់ចុះ ៦៨,៨% (មកនៅត្រឹម ៥,៤២ តោន/ហិកតា) ប៉ុន្តែការចាប់គូរវាងពូជ TMS30572 និងពោត OBASUPER6 គឺជាជម្រើសដ៏ល្អបំផុតដើម្បីតុល្យភាពទិន្នផល។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារធនធានកសិកម្មជាក់ស្តែងដូចជាដី កម្លាំងពលកម្ម និងសម្ភារៈដាំដុះ រួមជាមួយនឹងកម្មវិធីវិភាគទិន្នន័យដើម្បីវាយតម្លៃលទ្ធផលក្សេត្រសាស្ត្រ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តនៅរដ្ឋ Anyigba ប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា ដែលមានអាកាសធាតុសាវ៉ាណា (Savanna) និងប្រើប្រាស់ពូជដំណាំក្នុងស្រុករបស់គេ។ លទ្ធផលទិន្នផលផ្ទាល់មិនអាចយកមកអនុវត្ត១០០%នៅកម្ពុជាបានទេ ដោយសារភាពខុសគ្នានៃប្រភេទដី និងពូជដំណាំពេញនិយមនៅកម្ពុជា។ ទោះយ៉ាងណា វិធីសាស្រ្តនៃការវាស់ស្ទង់សន្ទស្សន៍ប្រកួតប្រជែងអាចយកមកធ្វើជាគំរូដ៏ល្អសម្រាប់ការស្រាវជ្រាវក្នុងស្រុក។
វិធីសាស្រ្តវាយតម្លៃការដាំចម្រុះនេះមានសារៈសំខាន់ និងអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងល្អសម្រាប់វិស័យកសិកម្មនៅប្រទេសកម្ពុជា។
ការអនុវត្តបច្ចេកទេសវាយតម្លៃនេះអាចជួយអ្នកស្រាវជ្រាវ និងកសិករកម្ពុជារកឃើញរូបមន្តដាំចម្រុះដែលស័ក្តិសមបំផុតប្រចាំតំបន់ ដោយធានាបាននូវសន្តិសុខស្បៀង និងការប្រើប្រាស់ដីប្រកបដោយចីរភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Intercropping (ការដាំដំណាំចម្រុះ) | ទម្រង់កសិកម្មដែលដាំដំណាំពីរ ឬច្រើនប្រភេទក្នុងពេលតែមួយ និងនៅលើផ្ទៃដីតែមួយ ដើម្បីប្រើប្រាស់ធនធានដី ពន្លឺ និងទឹកឱ្យអស់លទ្ធភាព និងកាត់បន្ថយហានិភ័យបាត់បង់ទិន្នផល។ | ដូចជាការជួលផ្ទះមួយដែលមានបន្ទប់ច្រើន ហើយយើងស្វែងរកអ្នកជួលផ្សេងៗគ្នាមកនៅជាមួយគ្នា ដើម្បីទទួលបានចំណូលពីបន្ទប់នីមួយៗឱ្យអស់លទ្ធភាព។ |
| Aggressivity (មេគុណឈ្លានពាន) | សូចនាករដែលវាស់ស្ទង់សមត្ថភាពប្រកួតប្រជែងរបស់ដំណាំមួយទៅលើដំណាំមួយទៀតនៅក្នុងការដាំចម្រុះ ថាតើវាលូតលាស់លឿននិងដណ្តើមសារធាតុចិញ្ចឹមបានខ្លាំងជាងកម្រិតណា។ | ដូចជាក្មេងពីរនាក់ញ៉ាំបាយក្នុងចានតែមួយ ក្មេងណាដែលកាយញ៉ាំលឿនជាង និងបានច្រើនជាង គឺមាន "មេគុណឈ្លានពាន" ខ្ពស់ជាង។ |
| Relative crowding coefficient (មេគុណកកកុញធៀប) | រង្វាស់សម្រាប់វាយតម្លៃថាតើប្រភេទដំណាំមួយមានសមត្ថភាពបង្កើតទិន្នផលបានល្អប៉ុណ្ណានៅពេលដាំលាយគ្នា ធៀបនឹងពេលដែលវាត្រូវបានដាំតែឯងសុទ្ធ។ | ដូចជាការប្រៀបធៀបលទ្ធផលការងាររបស់បុគ្គលិកម្នាក់ពេលធ្វើការជាក្រុម ធៀបនឹងពេលគាត់ធ្វើការតែឯង ថាតើគាត់បំពេញការងារបានល្អជាងនៅពេលណា។ |
| Competitive ratio (អនុបាតប្រកួតប្រជែង) | សន្ទស្សន៍សម្រាប់វាស់ស្ទង់កម្រិតនៃការប្រកួតប្រជែងពិតប្រាកដរវាងដំណាំពីរ ដោយគិតគូរទាំងទិន្នផល និងសមាមាត្រនៃផ្ទៃដីដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ដោយដំណាំនីមួយៗ។ | ដូចជាការគិតលេខប្រៀបធៀបមើលថា កីឡាករពីរនាក់ដែលមានទម្ងន់ខ្លួនខុសគ្នា នរណាបញ្ចេញកម្លាំងវាយលុកបានល្អជាងគេដោយផ្អែកលើមាឌរបស់ពួកគេម្នាក់ៗ។ |
| Sole cropping (ការដាំដំណាំទោល) | ប្រព័ន្ធដាំដុះដែលកសិករជ្រើសរើសយកដំណាំតែមួយមុខគត់មកដាំនៅលើផ្ទៃដីចម្ការ ដោយមិនមានលាយឡំជាមួយដំណាំប្រភេទផ្សេងទៀតឡើយ (Monoculture)។ | ដូចជាការបើកហាងលក់តែភេសជ្ជៈមួយមុខគត់ដោយមិនមានលក់នំចំណីផ្សេងៗលាយឡំ ដើម្បីងាយស្រួលគ្រប់គ្រង ប៉ុន្តែងាយខាតបើតម្រូវការធ្លាក់ចុះ។ |
| Biomass (ម៉ាសជីវសាស្រ្ត) | ទម្ងន់សរុបនៃផ្នែកទាំងអស់របស់រុក្ខជាតិ (រួមមានស្លឹក ដើម និងឫស) ដែលត្រូវបានផលិតឡើងក្នុងកំឡុងពេលលូតលាស់ ដែលបង្ហាញពីកម្រិតនៃការស្រូបយកថាមពលពីព្រះអាទិត្យនិងសារធាតុចិញ្ចឹមពីដី។ | ដូចជាការថ្លឹងទម្ងន់មនុស្សម្នាក់ទាំងមូលដើម្បីដឹងពីការលូតលាស់រាងកាយ មិនមែនថ្លឹងតែដៃ ឬជើងនោះទេ។ |
| Tasseling (ការចេញផ្កាឈ្មោលពោត) | ដំណាក់កាលលូតលាស់របស់ពោតនៅពេលដែលផ្កាឈ្មោល (Tassel) ចាប់ផ្តើមលេចចេញមកនៅផ្នែកខាងលើបង្អស់នៃដើម ដើម្បីត្រៀមទម្លាក់លំអងសម្រាប់ការបង្កកំណើតទៅជាផ្លែ។ | ដូចជាពេលដែលក្មេងប្រុសពេញវ័យចាប់ផ្តើមបែកសំឡេង និងមានពុកមាត់ ដែលជាសញ្ញាបញ្ជាក់ថាគេបានផ្លាស់ប្តូរចូលដល់វ័យអាចបន្តពូជបាន។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
