បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះមានគោលបំណងវាយតម្លៃពីប្រាក់ចំណេញ និងផលប៉ះពាល់ដល់ទិន្នផលកប្បាស នៅពេលមានការដាំសណ្តែកដី ឬល្ង ជាដំណាំចន្លោះជួរក្នុងប្រព័ន្ធដាំដុះពោតផ្អែម និងពោតបារាំង។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានធ្វើការពិសោធន៍នៅមជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវជាតិពោត និងសណ្តែកសៀង ដោយប្រៀបធៀបប្រព័ន្ធដាំដុះផ្សេងៗគ្នាដើម្បីវាស់ស្ទង់ពីកំណើនសេដ្ឋកិច្ច និងទិន្នផល។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Table Corn + Peanut Intercropping with Relay Cotton (Si Samrong 60) ប្រព័ន្ធដាំពោតផ្អែមឆ្លាស់ជួរជាមួយសណ្តែកដី និងដាំបន្តដោយកប្បាសពូជ Si Samrong 60 |
ទទួលបានប្រាក់ចំណេញសរុបខ្ពស់បំផុត ហើយសណ្តែកដីជួយគ្រប់គ្រងស្មៅដោយសារស្លឹកវាគ្របដីបានល្អ។ កប្បាសពូជនេះក៏ផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់ជាងគេផងដែរ។ | ត្រូវការការគ្រប់គ្រងពេលវេលាដាំដុះច្បាស់លាស់ និងប្រើប្រាស់កម្លាំងពលកម្មច្រើនសម្រាប់ការប្រមូលផលច្រើនដំណាក់កាល។ | ផ្តល់ប្រាក់ចំណេញសុទ្ធសរុបខ្ពស់ជាងគេបំផុត ដោយក្នុងនោះសណ្តែកដីផ្តល់ប្រាក់ចំណេញ ៨៦១ បាត/រ៉ៃ។ |
| Baby Corn + Sesame Intercropping with Relay Cotton ប្រព័ន្ធដាំពោតបារាំងឆ្លាស់ជួរជាមួយល្ង និងដាំបន្តដោយកប្បាស |
ពោតបារាំងអាចប្រមូលផលបានលឿនជាងពោតផ្អែម ដែលជួយកាត់បន្ថយការបាំងពន្លឺដល់ដំណាំផ្សេងទៀតក្នុងដំណាក់កាលលូតលាស់ដំបូង។ | ល្ងមិនធន់នឹងការបាំងពន្លឺ និងផ្តល់ទិន្នផលទាបដែលធ្វើឲ្យខាតបង់ដើមទុន។ ចំណែកពោតបារាំងក៏ផ្តល់ប្រាក់ចំណេញទាបជាងពោតផ្អែមដែរ។ | ការដាំល្ងក្នុងប្រព័ន្ធនេះធ្វើឲ្យខាតបង់ថវិកាចន្លោះពី ៣៤៣ ដល់ ៤១៦ បាត/រ៉ៃ។ |
| Cotton Intercropped with Peanut (Experiment 2) ការដាំកប្បាសឆ្លាស់ជួរជាមួយសណ្តែកដី (ពុំមានពោត) |
មិនមានផលប៉ះពាល់អវិជ្ជមានដល់ការលូតលាស់ និងទិន្នផលរបស់កប្បាសនោះទេ ហើយសណ្តែកដីជួយផ្តល់ប្រាក់ចំណូលបន្ថែម។ | ត្រូវការការយកចិត្តទុកដាក់ខ្ពស់លើការកម្ចាត់សត្វល្អិត និងថែទាំដំណាំទាំងពីរប្រភេទក្នុងពេលតែមួយ។ | សណ្តែកដីអាចផ្តល់ប្រាក់ចំណេញបន្ថែមពី ៨០៥ ទៅ ១,០២២ បាត/រ៉ៃ ដោយមិនធ្វើឲ្យទិន្នផលកប្បាសធ្លាក់ចុះឡើយ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តប្រព័ន្ធកសិកម្មចម្រុះនេះទាមទារនូវការវិនិយោគលើកម្លាំងពលកម្ម គ្រាប់ពូជ និងធាតុចូលកសិកម្មផ្សេងៗយ៉ាងច្រើន។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅមជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវជាតិពោត និងសណ្តែកសៀង ក្នុងខេត្តនគររាជសីមា ប្រទេសថៃ ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ១៩៩៣-១៩៩៥។ ទោះបីជាលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុនិងដីមានភាពស្រដៀងគ្នានឹងតំបន់ខ្ពង់រាបរបស់ប្រទេសកម្ពុជាក៏ដោយ ប៉ុន្តែតម្លៃទីផ្សារនៃទិន្នផល និងថ្លៃពលកម្មនាពេលនោះមានការប្រែប្រួលឆ្ងាយបើធៀបនឹងបរិបទបច្ចុប្បន្ននៅកម្ពុជា ដែលទាមទារឱ្យមានការគណនាថ្លៃដើម និងប្រាក់ចំណេញឡើងវិញ។
ប្រព័ន្ធដាំដុះដំណាំឆ្លាស់ជួរនេះមានសក្តានុពលខ្ពស់ និងអាចផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍ច្រើនសម្រាប់វិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា។
ការលើកទឹកចិត្តឲ្យកសិករដាំសណ្តែកដីជាដំណាំឆ្លាស់ជួរជាមួយពោតផ្អែម ឬកប្បាស គឺជាដំណោះស្រាយដ៏មានប្រសិទ្ធភាពដើម្បីបង្កើនទិន្នផលសរុប និងប្រាក់ចំណេញប្រកបដោយចីរភាពនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Intercrop (ការដាំដំណាំចន្លោះជួរ) | ការដាំដំណាំពីរ ឬច្រើនប្រភេទក្នុងពេលតែមួយនៅលើផ្ទៃដីតែមួយ (ដូចជាដាំសណ្តែកដីចន្លោះជួរពោត) ដើម្បីទាញយកអត្ថប្រយោជន៍ពីទំហំដី កាត់បន្ថយស្មៅចង្រៃ និងបង្កើនប្រាក់ចំណូលសរុប។ | ដូចជាការជួលផ្ទះមួយតែនៅគ្នាពីរនាក់ដើម្បីចែករំលែកថ្លៃឈ្នួល និងជួយគ្នាពេលមានអាសន្ន។ |
| Relay crop (ការដាំដំណាំបន្តបន្ទាប់ / ដំណាំបណ្តាក់) | ការដាំដំណាំទីពីរ (ដូចជាកប្បាស) ចូលទៅក្នុងចម្ការនៃដំណាំទីមួយ (ដូចជាពោត) មុនពេលដំណាំទីមួយត្រូវបានប្រមូលផល ដើម្បីសន្សំពេលវេលាដាំដុះ និងទាញយកសំណើមដីដែលនៅសេសសល់ឱ្យអស់លទ្ធភាព។ | ដូចជាការរត់បណ្តាក់ ដែលអ្នករត់ទីពីរចាប់ផ្តើមរត់មុនពេលអ្នកទីមួយមកដល់គោលដៅ ដើម្បីចំណេញពេលវេលា។ |
| Split-split plot design (ការរចនាប្លង់ពិសោធន៍បែបបំបែកឡូតិ៍ជាពីរតំណាក់កាល) | វិធីសាស្ត្រស្ថិតិក្នុងការរៀបចំប្លង់ពិសោធន៍កសិកម្ម ដែលកត្តាស្រាវជ្រាវត្រូវបានបែងចែកជាឡូតិ៍ធំ (ដំណាំចម្បង) ឡូតិ៍រង និងឡូតិ៍រងតូចបំផុត ដើម្បីងាយស្រួលអនុវត្តការដាំដុះជាក់ស្តែងលើទីវាល និងកាត់បន្ថយកំហុសឆ្គងនៃការវាស់វែង។ | ដូចជាការរៀបចំទូខោអាវ ដោយថតធំដាក់ខោអាវ ថតតូចដាក់ស្រោមជើង ហើយក្នុងថតតូចមានប្រអប់តូចៗទៀតសម្រាប់បែងចែកពណ៌ ដើម្បីងាយស្រួលស្រាវជ្រាវរក។ |
| Factorial in RCB (ការរចនាពិសោធន៍បែបហ្វាក់តូរីយ៉ែលក្នុងប្លង់ប្លុកចៃដន្យពេញលេញ) | ការសាកល្បងដែលកត្តាស្រាវជ្រាវច្រើន (ដូចជាប្រភេទពូជកប្បាស និងប្រភេទដំណាំចន្លោះជួរ) ត្រូវបានផ្សំបញ្ចូលគ្នា ហើយដាក់ជាក្រុម (ប្លុក) ដោយចៃដន្យ ដើម្បីពិនិត្យមើលឥទ្ធិពលរួមរបស់វាទៅលើទិន្នផល។ | ដូចជាการសាកល្បងរូបមន្តធ្វើនំ ដោយប្តូរបរិមាណស្ករផង និងសីតុណ្ហភាពឡផង ក្នុងពេលតែមួយ ដើម្បីរកមើលការរួមបញ្ចូលគ្នាដែលធ្វើឱ្យនំឆ្ងាញ់បំផុត។ |
| Seed cotton (កប្បាសទាំងគ្រាប់ / កប្បាសមិនទាន់រវៃ) | ផលកប្បាសដែលទើបតែបេះចេញពីដើមភ្លាមៗ ដោយនៅជាប់មានទាំងសរសៃសំឡី និងគ្រាប់កប្បាសនៅខាងក្នុង មិនទាន់ឆ្លងកាត់ម៉ាស៊ីនបំបែកយកគ្រាប់ចេញនៅឡើយ ដែលជាទម្រង់សម្រាប់ថ្លឹងលក់ផ្ទាល់។ | ដូចជាផ្លែសាវម៉ាវដែលទើបតែបេះពីដើម មានទាំងសំបក សាច់ និងគ្រាប់នៅជាប់គ្នាទាំងអស់។ |
| Plant canopy / Shading (ទម្រង់គុម្ព / ការបាំងស្រមោល) | ស្ថានភាពដែលផ្នែកខាងលើនៃរុក្ខជាតិខ្ពស់ៗ (ដូចជាពោត ឬល្ង) លូតលាស់លាតសន្ធឹងស្លឹកគ្របដណ្ដប់ ដែលរារាំងពន្លឺព្រះអាទិត្យមិនឱ្យជះដល់ដំណាំដែលទាបជាង (ដូចជាសណ្តែកដី) ធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ការធ្វើរស្មីសំយោគ។ | ដូចជាការបើកឆ័ត្រធំមួយនៅកណ្តាលថ្ងៃត្រង់ ដែលធ្វើឱ្យអ្នកនៅក្រោមឆ័ត្រនោះមិនទទួលបានកម្តៅថ្ងៃ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
