បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការធ្លាក់ចុះគុណភាព និងការកើនឡើងនៃមេរោគនៅលើបន្លែស្ពៃពួយឡេងសេឡុងឬវល្លិ៍ជារៀង (Basella alba L.) កំឡុងពេលរក្សាទុក ដោយស្វែងរកវិធីសាស្ត្រវេចខ្ចប់ និងលាងសម្អាតដែលសមស្របបំផុត។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានធ្វើតេស្តប្រៀបធៀបប្រសិទ្ធភាពនៃថ្នាំសម្លាប់មេរោគចំនួនពីរប្រភេទ និងការវេចខ្ចប់ចំនួនបីប្រភេទ ទៅលើគុណភាព និងអាយុកាលរក្សាទុករបស់បន្លែនៅសីតុណ្ហភាព ១០ ± ១ អង្សាសេ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Control (Tap water wash + No packaging) វិធីសាស្ត្រត្រួតពិនិត្យ (ការលាងទឹកម៉ាស៊ីន និងមិនមានការវេចខ្ចប់) |
មិនមានការចំណាយបន្ថែមលើសារធាតុគីមី ឬសម្ភារៈវេចខ្ចប់ ងាយស្រួល និងចំណាយពេលតិចបំផុតក្នុងការអនុវត្ត។ | បន្លែបាត់បង់សំណើមយ៉ាងលឿន និងរងការខូចខាតស្ទើរតែទាំងស្រុងក្នុងរយៈពេលខ្លី។ កម្រិតមេរោគមិនត្រូវបានកាត់បន្ថយនោះទេ។ | អាយុកាលរក្សាទុកបានត្រឹមតែ៣ថ្ងៃ ដោយមានការបាត់បង់ទម្ងន់ ១៧.២៨% និងអត្រាខូចខាតរហូតដល់ ៩៩.២៤%។ |
| Chlorine dioxide wash + LDPE packaging ការលាងក្លរីនឌីអុកស៊ីត និងការវេចខ្ចប់ក្នុងថង់ LDPE |
កាត់បន្ថយបាក់តេរី Coliform និង E. coli បានមួយកម្រិត ព្រមទាំងជួយពន្យារការបាត់បង់វីតាមីន C ធៀបនឹងការមិនវេចខ្ចប់។ | ក្លរីនឌីអុកស៊ីតមិនសូវមានប្រសិទ្ធភាពខ្លាំងក្នុងការកាត់បន្ថយ E. coli ដូចអាស៊ីតពែរ៉ាសេទិក។ ថង់ LDPE មានអត្រាបញ្ជូនចំហាយទឹកខ្ពស់ ធ្វើឱ្យបន្លែឆាប់ខូចជាងថង់ដទៃ។ | រក្សាទុកបានត្រឹម ៦ថ្ងៃ នៅសីតុណ្ហភាព១០°C។ នៅថ្ងៃទី៧ អត្រាខូចខាតកើនដល់ ៤៤.២១%។ |
| Peracetic acid wash + HDPE packaging ការលាងអាស៊ីតពែរ៉ាសេទិក និងការវេចខ្ចប់ក្នុងថង់ HDPE (វិធីសាស្ត្រស្នើឡើង) |
សម្លាប់បាក់តេរី E. coli និង Coliform យ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ដោយមិនបន្សល់សារធាតុគីមីគ្រោះថ្នាក់។ ថង់ HDPE រក្សាគុណភាពពណ៌ ក្លិន និងកាត់បន្ថយការបាត់បង់ទម្ងន់បានល្អបំផុត។ | ទាមទារការវិនិយោគលើសារធាតុគីមី ថង់វេចខ្ចប់ និងប្រព័ន្ធរក្សាសីតុណ្ហភាពត្រជាក់ (១០ ± ១°C) ជាប់លាប់។ | ពន្យារអាយុកាលរក្សាទុកបានរហូតដល់ ៧ថ្ងៃ ដោយអត្រាខូចខាតមានត្រឹមតែ ១២.៥៣% និងរក្សាគុណភាពញ្ញាណ (Sensory quality) បានល្អប្រសើរបំផុត។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារនូវឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍ សារធាតុគីមីសម្លាប់មេរោគ សម្ភារៈវេចខ្ចប់ប្លាស្ទិក ព្រមទាំងប្រព័ន្ធរក្សាសីតុណ្ហភាពត្រជាក់យ៉ាងតឹងរ៉ឹង។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅខេត្តហូវយ៉ាង (Hau Giang) និងសាកលវិទ្យាល័យកនថឺ (Can Tho University) ប្រទេសវៀតណាម ដោយប្រើប្រាស់បន្លែស្ពៃពួយឡេងសេឡុង (Basella alba L.) ដែលដាំដុះនៅក្នុងតំបន់នោះ។ ទោះបីជាលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុមានភាពស្រដៀងគ្នានឹងប្រទេសកម្ពុជាក៏ដោយ លទ្ធផលអាចមានការប្រែប្រួលបន្តិចបន្តួចអាស្រ័យលើពូជបន្លែក្នុងស្រុក បច្ចេកទេសដាំដុះ និងកម្រិតនៃការបំពុលពីបរិស្ថានដើម។ នេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់កម្ពុជាក្នុងការអនុវត្តផ្ទាល់ ដោយសារគុណភាពទឹក និងអនាម័យមុនពេលប្រមូលផលនៅកម្ពុជា អាចតម្រូវឱ្យមានការកែតម្រូវកំហាប់ថ្នាំសម្លាប់មេរោគ ឬរយៈពេលលាងសម្អាតបន្ថែម។
វិធីសាស្ត្រនៃការប្រើប្រាស់អាស៊ីតពែរ៉ាសេទិក និងថង់វេចខ្ចប់ HDPE នេះមានសក្តានុពលខ្ពស់ និងអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងល្អសម្រាប់ការកែច្នៃបន្លែស្រស់ និងការផ្គត់ផ្គង់បន្លែសុវត្ថិភាពនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។
ការផ្លាស់ប្តូរមកប្រើប្រាស់ថ្នាំសម្លាប់មេរោគដែលមេត្រីភាពនឹងបរិស្ថាន រួមផ្សំជាមួយនឹងការវេចខ្ចប់ប្រភេទ HDPE នឹងជួយលើកកម្ពស់ស្តង់ដារសុវត្ថិភាពចំណីអាហារ កាត់បន្ថយការខ្ជះខ្ជាយ និងពង្រីកទីផ្សារបន្លែសុវត្ថិភាពប្រកបដោយនិរន្តរភាពនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Peracetic acid (អាស៊ីតពែរ៉ាសេទិក) | ជាប្រភេទថ្នាំសម្លាប់មេរោគដែលផ្សំឡើងពីអាស៊ីតអាសេទិក (ទឹកខ្មេះ) និងអ៊ីដ្រូសែនពែរអុកស៊ីត ដែលមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការអុកស៊ីតកម្មនិងសម្លាប់បាក់តេរីនៅលើបន្លែដោយមិនបន្សល់ទុកនូវសារធាតុគីមីពុលក្នុងបរិស្ថានឡើយ។ | ដូចជាសាប៊ូពិសេសមួយប្រភេទសម្រាប់លាងបន្លែ ដែលសម្លាប់មេរោគបានល្អហើយរលាយបាត់ទៅវិញដោយសុវត្ថិភាពនិងមិនប៉ះពាល់សុខភាព។ |
| Chlorine dioxide (ក្លរីនឌីអុកស៊ីត) | ជាសារធាតុគីមីអុកស៊ីតកម្មម្យ៉ាងដែលគេនិយមប្រើសម្រាប់សម្លាប់មេរោគក្នុងទឹក ឬលើចំណីអាហារ ប៉ុន្តែបើប្រើមិនប្រយ័ត្ន វាអាចបន្សល់ទុកនូវសារធាតុបន្ទាប់បន្សំដែលអាចបង្កជាហានិភ័យដល់សុខភាព។ | ដូចជាថ្នាំកម្ចាត់មេរោគក្នុងទឹកម៉ាស៊ីន ដែលមានសមត្ថភាពសម្អាតខ្ពស់ តែអាចមានក្លិនឆួលនិងសំណល់គីមីបើប្រើច្រើនពេក។ |
| Total aerobic mesophilic counts (ចំនួនបាក់តេរីមេសូហ្វីលីកសរុប) | ជាការវាស់ស្ទង់ចំនួនបាក់តេរីសរុបដែលអាចរស់រានមានជីវិតនិងលូតលាស់ដោយត្រូវការអុកស៊ីហ្សែន និងនៅសីតុណ្ហភាពមធ្យម (ប្រហែល ២០-៤៥ អង្សាសេ) ដើម្បីវាយតម្លៃកម្រិតអនាម័យ សុវត្ថិភាព និងគុណភាពទូទៅរបស់ចំណីអាហារ។ | ដូចជាការរាប់ចំនួនមេរោគទូទៅទាំងអស់ដែលតោងនៅលើបន្លែ ដើម្បីដឹងថាបន្លែនោះស្អាតកម្រិតណា និងអាចទុកបានយូរប៉ុណ្ណា។ |
| High density polyethylene (ប៉ូលីអេទីឡែនដង់ស៊ីតេខ្ពស់ ឬថង់ HDPE) | ជាប្រភេទប្លាស្ទិកវេចខ្ចប់ដែលមានសភាពរឹងមាំនិងហាប់ណែនល្អ ដែលមានសមត្ថភាពខ្ពស់ក្នុងការទប់ស្កាត់ការជ្រាបចេញចូលនៃសំណើមនិងខ្យល់ ជួយរក្សាបន្លែមិនឱ្យឆាប់ស្វិតកំឡុងពេលផ្ទុកក្នុងទូទឹកកក។ | ដូចជាអាវភ្លៀងដ៏ជិតល្អមួយដែលការពារមិនឱ្យជាតិទឹកហួតចេញពីបន្លែ ធ្វើឱ្យបន្លែរក្សាភាពស្រស់បានយូរ។ |
| Low density polyethylene (ប៉ូលីអេទីឡែនដង់ស៊ីតេទាប ឬថង់ LDPE) | ជាប្រភេទប្លាស្ទិកដែលមានសភាពទន់និងយឺតជាង HDPE ហើយមានអត្រាបញ្ជូនចំហាយទឹក (Water vapor transmission) ខ្ពស់ ដែលធ្វើឱ្យសំណើមអាចជ្រាបចេញបានលឿនជាង ដែលអាចបណ្តាលឱ្យបន្លែឆាប់ស្វិតប្រសិនបើទុកយូរ។ | ដូចជាអាវស្តើងដែលអាចឱ្យខ្យល់និងចំហាយទឹកចេញចូលបានខ្លះៗ ដែលធ្វើឱ្យបន្លែឆាប់ស្ងួតជាតិទឹកជាងការប្រើថង់ប្រភេទរឹង។ |
| Overall color difference (ភាពខុសគ្នានៃពណ៌សរុប) | ជារង្វាស់គណិតវិទ្យា (តំណាងដោយនិមិត្តសញ្ញា ΔE គណនាតាមប្រព័ន្ធពណ៌ Lab*) ដែលប្រើដើម្បីគណនាថាទំហំនៃពណ៌របស់វត្ថុមួយបានប្រែប្រួលកម្រិតណាធៀបនឹងពណ៌ដើមរបស់វាពីការវាស់ស្ទង់លើកដំបូង។ | ដូចជាពិន្ទុដែលប្រាប់យើងថាស្លឹកបន្លែនេះបានប្តូរពីពណ៌បៃតងស្រស់ ទៅជាងងឹត ឬលឿងខុសពីដើមប៉ុណ្ណា ដោយប្រើម៉ាស៊ីនវាស់ជំនួសភ្នែក។ |
| Escherichia coli (បាក់តេរី អ៊ីកូឡាយ ឬ E. coli) | ជាប្រភេទបាក់តេរីដែលអាចរស់នៅក្នុងពោះវៀនមនុស្សនិងសត្វ ហើយវត្តមានរបស់វានៅលើបន្លែគឺជាសញ្ញាបញ្ជាក់ថាមានការបំពុលដោយលាមក ដែលអាចបង្កឱ្យមានជំងឺរាករូស ឬពុលអាហារយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ | ដូចជាសត្រូវលាក់មុខនៅលើបន្លែ ដែលបញ្ជាក់ថាបន្លែនោះប្រឡាក់ដោយមេរោគចេញពីលាមកសត្វឬមនុស្សទោះជាយើងមើលមិនឃើញក៏ដោយ។ |
| Shelf-life (អាយុកាលរក្សាទុក) | ជារយៈពេលដែលផលិតផលចំណីអាហារមួយអាចរក្សាទុកបានដោយនៅមានសុវត្ថិភាព គុណភាពល្អ និងអាចទទួលទានបាន ដោយមិនមានការខូចគុណភាពទាំងផ្នែករាងកាយ គីមី និងអតិសុខុមប្រាណ មុនពេលវាចាប់ផ្តើមរលួយឬខូច។ | ដូចជារយៈពេល "ផុតកំណត់" ឬចំនួនថ្ងៃអតិបរមាដែលយើងអាចទុកបន្លែក្នុងទូទឹកកកដោយនៅស្រស់ល្អនិងអាចញ៉ាំបានដោយសុវត្ថិភាព។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
