បញ្ហា (The Problem)៖ អ្នកដាំដូងខ្នាតតូចនៅប្រទេសស្រីលង្កា មិនមានទម្លាប់ត្រឹមត្រូវក្នុងការដាក់ជីដល់ដើមដូងរបស់ពួកគេឡើយ ដោយសារតែបទដ្ឋាន ជំនឿ និងអាកប្បកិរិយារបស់ពួកគេ ដែលបណ្តាលឱ្យទិន្នផលនិងប្រាក់ចំណេញធ្លាក់ចុះជាបន្តបន្ទាប់។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានប្រមូលទិន្នន័យពីអ្នកដាំដូងចំនួន ៣៦៦ នាក់ តាមរយៈវិធីសាស្ត្រគំរូចៃដន្យតាមឋានានុក្រម ដើម្បីវិភាគកត្តាជម្រុញអាកប្បកិរិយា និងវាយតម្លៃតម្លៃដែលកសិករអាចចំណាយបាន។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Binary Logistic Regression (TPB Model) តំរែតំរង់ឡូជីស្ទិកទ្វេភាគ (ម៉ូដែលទ្រឹស្តីអាកប្បកិរិយាដែលបានគ្រោងទុក - TPB) |
អាចទស្សន៍ទាយនិងកំណត់ពីកម្រិតនៃឥទ្ធិពលរបស់កត្តាអាកប្បកិរិយា បទដ្ឋានសង្គម និងការគ្រប់គ្រងដែលយល់ឃើញ មកលើការសម្រេចចិត្តរបស់កសិករបានយ៉ាងច្បាស់លាស់។ | ទាមទារទិន្នន័យកម្រងសំណួរច្រើន ហើយអាចមានភាពលម្អៀងដោយសារអ្នកចូលរួមឆ្លើយនូវអ្វីដែលល្អមើលជាជាងការពិតជាក់ស្តែង (Self-reporting bias)។ | ម៉ូដែលបង្ហាញថាការគ្រប់គ្រងអាកប្បកិរិយាដែលយល់ឃើញ (PBC) គឺជាកត្តាចម្បងបំផុត (៧២.២%) ដែលជំរុញឱ្យមានការសម្រេចចិត្តដាក់ជី។ |
| Contingent Valuation Method (CVM) វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃតម្លៃដែលអាចកើតមាន (CVM) |
ងាយស្រួលក្នុងការប៉ាន់ស្មានឆន្ទៈក្នុងការចំណាយ (WTP) របស់កសិករ ដែលជួយជាមូលដ្ឋានដល់អ្នកធ្វើគោលនយោបាយក្នុងការកំណត់តម្លៃឧបត្ថម្ភធនបានយ៉ាងល្អ។ | តម្លៃដែលកសិករបានស្នើអាចមិនឆ្លុះបញ្ចាំងពីតម្លៃទីផ្សារពិតប្រាកដ និងលទ្ធភាពទិញជាក់ស្តែង ប្រសិនបើមិនមានការសាកល្បងដោយការទូទាត់ប្រាក់ពិតប្រាកដ។ | តាមរយៈវិធីសាស្ត្រនេះ ឆន្ទៈជាមធ្យមរបស់កសិករក្នុងការចំណាយសម្រាប់ជី APM ៥០គីឡូក្រាម គឺស្មើនឹង ១,៦៧២.០៨ LKR។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះមិនទាមទារឧបករណ៍ពិសោធន៍ស្មុគស្មាញឡើយ តែផ្តោតសំខាន់លើការចុះប្រមូលទិន្នន័យដោយផ្ទាល់ពីកសិករ និងទាមទារកម្មវិធីស្ថិតិសម្រាប់វិភាគទិន្នន័យ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅតំបន់ត្រីកោណដូងនៃប្រទេសស្រីលង្កា ដោយផ្តោតលើកសិករខ្នាតតូចចំនួន ៣៦៦ នាក់ ដែលភាគច្រើនលើសលប់ជាបុរស (៨០-៩០%) និងមានអាយុមធ្យមពី ៥៥-៥៩ ឆ្នាំ។ ចំណុចនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ការអនុវត្តនៅកម្ពុជា ព្រោះទោះបីជាប្រជាសាស្ត្រកសិករកម្ពុជាមានលក្ខណៈប្រហាក់ប្រហែលគ្នា (វ័យចំណាស់ និងដាំដុះលក្ខណៈគ្រួសារ) ក៏ដោយ ក៏យើងត្រូវថ្លឹងថ្លែងពីឥទ្ធិពលនៃស្ត្រីក្នុងគ្រួសារកសិករកម្ពុជាដែលតែងតែមានសិទ្ធិសម្រេចលើហិរញ្ញវត្ថុផងដែរ។
វិធីសាស្ត្រនិងទ្រឹស្តីក្នុងឯកសារនេះមានភាពពាក់ព័ន្ធ និងអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងល្អនៅក្នុងបរិបទវិស័យកសិកម្មនៃប្រទេសកម្ពុជា ដើម្បីស្វែងយល់ពីបញ្ហាប្រឈមរបស់កសិករ។
សរុបមក ការយល់ដឹងពីកត្តាផ្លូវចិត្ត និងឆន្ទៈក្នុងការចំណាយពិតប្រាកដរបស់កសិករ នឹងជួយរដ្ឋាភិបាលនិងអង្គការនានានៅកម្ពុជា ក្នុងការរៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រគាំទ្របច្ចេកទេសដែលចំគោលដៅជាងមុន។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Theory of Planned Behavior (ទ្រឹស្តីនៃអាកប្បកិរិយាដែលបានគ្រោងទុក) | ជាទ្រឹស្តីចិត្តសាស្ត្រដែលប្រើដើម្បីពន្យល់ពីមូលហេតុដែលមនុស្សម្នាក់សម្រេចចិត្តធ្វើសកម្មភាពអ្វីមួយ ដោយផ្អែកលើកត្តាធំៗបីគឺ៖ អាកប្បកិរិយាផ្ទាល់ខ្លួនចំពោះសកម្មភាពនោះ សម្ពាធសង្គម និងការយល់ឃើញពីលទ្ធភាពឬការគ្រប់គ្រងដែលខ្លួនអាចធ្វើបាន។ | ដូចជាការទស្សន៍ទាយថាអ្នកនឹងទិញទូរស័ព្ទថ្មីឬអត់ ដោយមើលលើចំណូលចិត្តរបស់អ្នក យោបល់មិត្តភក្តិ និងលទ្ធភាពថវិកាដែលអ្នកមានជាក់ស្តែង។ |
| Contingency valuation method (វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃតម្លៃដែលអាចកើតមាន) | ជាវិធីសាស្ត្រសេដ្ឋកិច្ចដែលប្រើប្រាស់កម្រងសំណួរដើម្បីសួរមនុស្សដោយផ្ទាល់អំពីចំនួនប្រាក់អតិបរមាដែលពួកគេសុខចិត្តចំណាយ (Willingness to Pay) សម្រាប់ទំនិញ ធនធាន ឬសេវាកម្មដែលជាទូទៅមិនមានតម្លៃទីផ្សារច្បាស់លាស់។ | ដូចជាការចុះសួរអ្នកភូមិដោយផ្ទាល់ថា តើពួកគេហ៊ានចូលលុយប៉ុន្មានដើម្បីជួសជុលផ្លូវលំក្នុងភូមិ ជាជាងការអង្គុយទាយស្មានតម្លៃដោយខ្លួនឯង។ |
| Perceived behavioral control (ការគ្រប់គ្រងអាកប្បកិរិយាដែលយល់ឃើញ) | ជាកម្រិតនៃការជឿជាក់របស់បុគ្គលម្នាក់ៗទៅលើសមត្ថភាពខ្លួនឯង ថាតើពួកគេមានធនធាន ចំណេះដឹង និងឱកាសគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការអនុវត្តសកម្មភាពអ្វីមួយដោយជោគជ័យឬអត់ ទោះបីជាត្រូវឆ្លងកាត់ឧបសគ្គនានាក៏ដោយ។ | ដូចជាការសួរខ្លួនឯងថា តើខ្ញុំមានពេលនិងមានកម្លាំងគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីរត់ហាត់ប្រាណរាល់ព្រឹកឬទេ បើទោះជាមានភ្លៀងធ្លាក់ក៏ដោយ។ |
| Subjective norm (បទដ្ឋានសង្គមបរិយាកាស) | ជាសម្ពាធសង្គមឬឥទ្ធិពលពីអ្នកដទៃ (ដូចជាគ្រួសារ មិត្តភក្តិ ឬអ្នកជំនាញ) ដែលជំរុញ ឬរារាំងបុគ្គលម្នាក់ក្នុងការសម្រេចចិត្តធ្វើសកម្មភាពអ្វីមួយ ដោយយោងទៅលើការគិតថាអ្នកទាំងនោះចង់ឱ្យខ្លួនធ្វើឬអត់។ | ដូចជាការសម្រេចចិត្តពាក់មួកសុវត្ថិភាព មិនមែនព្រោះតែខ្លាចគ្រោះថ្នាក់ខ្លួនឯង តែព្រោះតែម៉ាក់ប៉ាតែងតែប្រាប់ឱ្យពាក់ និងខ្លាចគេមើលមកមិនល្អ។ |
| Binary logistic regression (ការវិភាគតំរែតំរង់ឡូជីស្ទិកទ្វេភាគ) | ជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិដែលប្រើសម្រាប់ទស្សន៍ទាយលទ្ធផលដែលមានតែពីរជម្រើសដាច់ស្រឡះពីគ្នា (ឧទាហរណ៍៖ ធ្វើ ឬមិនធ្វើ ទិញ ឬមិនទិញ) ដោយផ្អែកលើកត្តាជម្រុញផ្សេងៗជាច្រើន។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់ទិន្នន័យអាយុ យេនឌ័រ និងប្រាក់ខែរបស់អ្នក ដើម្បីទស្សន៍ទាយថាតើអ្នកនឹងសម្រេចចិត្ត "ទិញ" ឬ "មិនទិញ" ផ្ទះមួយកន្លែងនេះ។ |
| Lower bound mean (មធ្យមភាគព្រំដែនខាងក្រោម) | ជាវិធីសាស្ត្រគណនាតម្លៃមធ្យមបែបអភិរក្ស ដោយជ្រើសរើសយកតម្លៃទាបបំផុតក្នុងចន្លោះនៃតម្លៃដែលគេបានប៉ាន់ស្មាន ដើម្បីធានាថាការវាយតម្លៃមិនមានការបំប៉ោងលើសពីតម្លៃពិតប្រាកដដែលមនុស្សសុខចិត្តបង់។ | ដូចជាការវាយតម្លៃថ្លៃដើមសាងសង់ផ្ទះដោយទាញយកតែតម្លៃសម្ភារៈដែលថោកជាងគេមកគិត ដើម្បីកុំឱ្យការចំណាយជាក់ស្តែងលើសពីការព្រាងទុក។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
