បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការជ្រើសរើសពូជផ្សិតស៊ីតាកេ (Lentinula edodes) ដែលស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់ការដាំដុះ និងផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់នៅតាមរដូវកាលផ្សេងៗគ្នានៅតំបន់ភាគខាងជើងនៃប្រទេសថៃ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានធ្វើឡើងតាមរយៈការពិសោធន៍ប្រៀបធៀបការលូតលាស់ និងទិន្នផលរបស់ពូជផ្សិតស៊ីតាកេចំនួន ១០ ប្រភេទដែលដាំដុះនៅលើកម្ទេចឈើកៅស៊ូ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Commercial Strain Chiang Mai No. 2 (Strain 7) ការប្រើប្រាស់ពូជផ្សិតពាណិជ្ជកម្មឈៀងម៉ៃលេខ ២ |
មានសមត្ថភាពសម្របខ្លួនបានល្អបំផុត និងផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់ទាំងក្នុងរដូវវស្សា និងរដូវរងា។ ក្បាលផ្សិតមានទំហំធំ និងទម្ងន់ល្អ។ | ទាមទារការគ្រប់គ្រងបរិស្ថានដាំដុះបានល្អ ដើម្បីរក្សាស្ថិរភាពនៃទំហំក្បាលផ្សិត និងការពារការវាយប្រហារពីសត្វល្អិត។ | ផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់ជាងគេបំផុតគឺ 166.8 ក្រាម/ថង់ ក្នុងរដូវវស្សា និង 146.5 ក្រាម/ថង់ ក្នុងរដូវរងា។ |
| Commercial Strain Sakon Nakhon No. 1 (Strain 9) ការប្រើប្រាស់ពូជផ្សិតសាកលណាខុនលេខ ១ |
ជាពូជដែលផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់លំដាប់ទី ២ ស័ក្តិសមសម្រាប់ការដាំដុះជាលក្ខណៈពាណិជ្ជកម្ម និងងាយស្រួលរក្សាសរសៃផ្សិត។ | ទិន្នផលសរុបនៅមានកម្រិតទាបជាងពូជឈៀងម៉ៃលេខ ២ បន្តិចបន្តួច។ | ផ្តល់ទិន្នផល 149.9 ក្រាម/ថង់ ក្នុងរដូវវស្សា និង 124.4 ក្រាម/ថង់ ក្នុងរដូវរងា។ |
| DOA Recommended Strains (Strains 1-5) ក្រុមពូជណែនាំដោយនាយកដ្ឋានកសិកម្ម (លេខ ១ ដល់ ៥) |
ជាពូជស្តង់ដារដែលមានប្រភពច្បាស់លាស់ និងត្រូវបានណែនាំជាផ្លូវការសម្រាប់ការដាំដុះទូទៅ។ | ផ្តល់ទិន្នផលទាបជាងពូជពាណិជ្ជកម្ម (លេខ ៧ និងលេខ ៩) ក្នុងការធ្វើតេស្តជាក់ស្តែងនាតំបន់ភាគខាងជើង។ | ទិន្នផលមានចន្លោះពី 117.9 ដល់ 134.3 ក្រាម/ថង់ ក្នុងរដូវវស្សា ដែលទាបជាងពូជឈៀងម៉ៃលេខ ២។ |
| Wild Strain from Kanchanaburi (Strain 8) ពូជផ្សិតព្រៃពីខេត្តកានចាណាបូរី |
អាចលូតលាស់សរសៃផ្សិត (Mycelium) បានក្នុងបរិស្ថានបណ្តុះ។ | មិនអាចផ្តល់ទិន្នផលបានទាល់តែសោះក្នុងរដូវវស្សា និងរដូវរងា ហើយក្បាលផ្សិតមានរាងមិនប្រក្រតី (Abnormal fruiting bodies)។ | មិនមានទិន្នផលក្នុងរដូវវស្សា និងរងា និងផ្តល់ផលតែ 4.3 ក្រាម/ថង់ ក្នុងរដូវក្តៅ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការដាំដុះផ្សិតស៊ីតាកេ (Lentinula edodes) តម្រូវឱ្យមានការរៀបចំវត្ថុធាតុដើមសម្រាប់ធ្វើកញ្ចប់បណ្តុះ និងរោងដាំដុះដែលអាចគ្រប់គ្រងសីតុណ្ហភាពបានត្រឹមត្រូវ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងតែនៅក្នុងមជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវសាកវប្បកម្មឈៀងរ៉ាយ ភាគខាងជើងប្រទេសថៃ ដែលមានអាកាសធាតុត្រជាក់ជាងតំបន់ទូទៅ។ លើសពីនេះ វត្ថុធាតុដើមដែលប្រើគឺកម្ទេចឈើកៅស៊ូ ដែលអាចមានភាពខុសប្លែកពីសារធាតុចិញ្ចឹមនៃកម្ទេចឈើដទៃ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់ ប៉ុន្តែចាំបាច់ត្រូវមានការធ្វើតេស្តបន្ថែមនៅតំបន់ដែលមានអាកាសធាតុខុសៗគ្នា ដើម្បីធានាប្រសិទ្ធភាពនៃការដាំដុះ។
លទ្ធផលនៃការស្រាវជ្រាវនេះមានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់ការអនុវត្តនៅកម្ពុជា ជាពិសេសក្នុងការស្វែងរកពូជផ្សិតដែលស័ក្តិសមនឹងអាកាសធាតុប្រែប្រួល និងការទាញយកប្រយោជន៍ពីកាកសំណល់កសិកម្ម។
ការជ្រើសរើសពូជផ្សិតបានត្រឹមត្រូវតាមរដូវកាល រួមផ្សំជាមួយនឹងការប្រើប្រាស់កម្ទេចឈើកៅស៊ូ នឹងជួយលើកកម្ពស់ផលិតកម្មកសិកម្ម និងបង្កើនប្រាក់ចំណូលដល់កសិករខ្នាតតូចនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Mycelial growth (ការលូតលាស់សរសៃផ្សិត) | ដំណើរការដែលកោសិការបស់ផ្សិតលូតលាស់ជាសរសៃឆ្មារៗពណ៌ស (Mycelium) រាលដាលពេញមជ្ឈដ្ឋានបណ្តុះ (ដូចជាកម្ទេចឈើ) ដើម្បីស្រូបយកសារធាតុចិញ្ចឹមមុនពេលបង្កើតជាតួផ្សិត។ | ដូចជាការចាក់ឫសរបស់រុក្ខជាតិទៅក្នុងដី ដើម្បីស្រូបទឹក និងជីជាតិ មុនពេលវាដុះចេញជាដើម និងផ្លែ។ |
| Fruiting bodies (ក្បាលផ្សិត ឬតួផ្សិត) | ផ្នែកនៃផ្សិតដែលដុះចេញមកក្រៅ (មានទម្រង់ជាដើម និងមួក) ដែលជាលទ្ធផលចុងក្រោយនៃការលូតលាស់ ហើយជាផ្នែកដែលគេប្រមូលផលយកទៅបរិភោគ។ | ដូចជាផ្លែឈើដែលដុះចេញពីដើមឈើ ដែលយើងអាចបេះយកទៅញ៉ាំបាន។ |
| Pararubber sawdust media (មជ្ឈដ្ឋានបណ្តុះពីកម្ទេចឈើកៅស៊ូ) | ល្បាយនៃកម្ទេចឈើដែលទទួលបានពីការអារឈើកៅស៊ូ លាយជាមួយសារធាតុផ្សេងៗ (ដូចជាកន្ទក់ និងកំបោរ) ដែលត្រូវបានគេយកមកប្រើប្រាស់ធ្វើជាវត្ថុធាតុដើម ឬប្រភពអាហារដ៏សំខាន់សម្រាប់បណ្តុះផ្សិត។ | ដូចជាដីដែលមានជីជាតិដែលគេរៀបចំសម្រាប់ដាំបន្លែ។ |
| Incubation (ការបណ្តុះ ឬការផ្អាប់) | ការរក្សាទុកថង់បណ្តុះផ្សិតនៅក្នុងបន្ទប់ងងឹត ឬរោងដែលមានសីតុណ្ហភាព និងសំណើមសមស្រប ដើម្បីទុកពេលឱ្យសរសៃផ្សិតលូតលាស់រាលដាលពេញថង់ មុនពេលយកទៅបើកមាត់ថង់ឱ្យដុះជាផ្សិត។ | ដូចជាការទុករយៈពេលឱ្យមេនំប៉័ងឡើងប៉ោងពេញទំហឹង មុននឹងយកវាទៅដុតក្នុងឡ។ |
| Randomized Complete Block (ការរចនាប្លុកពេញលេញបែបចៃដន្យ) | វិធីសាស្ត្រនៃការរចនាការពិសោធន៍កសិកម្ម ដោយបែងចែកតំបន់ពិសោធន៍ជាប្លុកៗ ហើយនៅក្នុងប្លុកនីមួយៗមានការរៀបចំវត្ថុពិសោធន៍ (ដូចជាពូជផ្សិត) ដោយចៃដន្យ ដើម្បីកាត់បន្ថយឥទ្ធិពលរំខានពីបរិស្ថានខាងក្រៅ និងធ្វើឱ្យការប្រៀបធៀបកាន់តែសុក្រឹត។ | ដូចជាការបែងចែកសិស្សជាក្រុមៗដោយមានសិស្សពូកែ និងខ្សោយចម្រុះគ្នា ដើម្បីប្រកួតប្រជែងដោយយុត្តិធម៌ មិនឱ្យមានក្រុមណាមួយមានប្រៀបជាងដោយសារកត្តាខាងក្រៅ។ |
| Duncan’s Multiple Range Test (ការធ្វើតេស្តជួរច្រើនរបស់ Duncan) | វិធីសាស្ត្រស្ថិតិដែលប្រើសម្រាប់ប្រៀបធៀបមធ្យមភាគនៃលទ្ធផលពិសោធន៍ច្រើនក្រុម (ឧទាហរណ៍ ពូជផ្សិតទាំង ១០) ដើម្បីរកមើលថាតើក្រុមណាខ្លះមានភាពខុសគ្នាជាដាច់ខាត (Significantly different) ពីគ្នា។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់បន្ទាត់ដើម្បីវាស់កម្ពស់សិស្ស១០នាក់ រួចចាត់ថ្នាក់ថាអ្នកណាខ្ពស់ជាងគេពិតប្រាកដ ឬអ្នកណាមានកម្ពស់ប្រហាក់ប្រហែលគ្នាដែលអាចចាត់ចូលក្រុមតែមួយបាន។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
