បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហាការកើនឡើងនៃថ្លៃដើមផលិតកម្មពោតចំណីសត្វ ដោយសារតម្លៃគ្រាប់ពូជពាណិជ្ជកម្មខ្ពស់នៅតំបន់ភាគខាងជើងប្រទេសថៃ។ គោលបំណងគឺដើម្បីស្វែងរកពូជពោតដែលផ្តល់ទិន្នផលល្អ និងមានតម្លៃទាបសមស្របសម្រាប់កសិករ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានអនុវត្តតាមរយៈការធ្វើតេស្តប្រៀបធៀបផ្ទាល់នៅលើដីចម្ការរបស់កសិករចំនួន ១០ នាក់ លើផ្ទៃដីសរុប ២០ រ៉ៃ ក្នុងរយៈពេលពីរឆ្នាំ (២០១៦-២០១៧)។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Maize Nakhon Sawan 3 (NS 3) Variety ពូជពោតចំណីសត្វ Nakhon Sawan 3 (ពូជណែនាំដោយរដ្ឋ) |
ធន់នឹងភាពរាំងស្ងួត ធន់នឹងជំងឺផ្សិត និងច្រែះ ដើមរឹងមាំមិនងាយដួលរលំ(ស័ក្តិសមសម្រាប់ដីជម្រាល) ងាយស្រួលបំបែកដោយដៃ និងថ្លៃដើមពូជទាប។ កសិករអាចរក្សាទុកគ្រាប់ពូជសម្រាប់ដាំរដូវក្រោយបាន។ | ទំហំគ្រាប់មានទំហំតូចជាងពូជពាណិជ្ជកម្មបន្តិច ហើយទិន្នផលអាចទាបជាងពូជកូនកាត់ពាណិជ្ជកម្មបន្តិចបន្តួចនៅក្នងឆ្នាំខ្លះ។ | ឆ្នាំ២០១៦ ទទួលបានទិន្នផល ១.០៤១ គ.ក/រ៉ៃ (BCR=១,៦៣)។ ឆ្នាំ២០១៧ ទទួលបានទិន្នផល ១.០៦៩ គ.ក/រ៉ៃ (BCR=១,៨១) និងជួយកាត់បន្ថយថ្លៃដើមពូជបាន ៣៥,៩%។ |
| Commercial Maize Varieties (Hybrids) ពូជពោតពាណិជ្ជកម្ម (ពូជកូនកាត់ដែលកសិករប្រើប្រាស់ស្រាប់) |
មានលក្ខណៈលូតលាស់ស្មើគ្នាល្អ ផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់ ទំហំគ្រាប់ធំ និងមានគុណភាពស្តង់ដារទីផ្សារ។ | ថ្លៃដើមគ្រាប់ពូជខ្ពស់ ហើយមិនអាចរក្សាទុកគ្រាប់ពូជសម្រាប់ដាំបន្តនៅរដូវក្រោយបានទេ ព្រោះជាពូជកូនកាត់។ | ឆ្នាំ២០១៦ ទទួលបានទិន្នផល ៨៧៣ គ.ក/រ៉ៃ (BCR=១,៣០)។ ឆ្នាំ២០១៧ ទទួលបានទិន្នផល ១.០៨៩ គ.ក/រ៉ៃ (BCR=១,៧៨)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការចំណាយចម្បងក្នុងការអនុវត្តការដាំដុះនេះគឺផ្តោតលើថ្លៃដើមគ្រាប់ពូជ ដែលពូជ Nakhon Sawan 3 ជួយកាត់បន្ថយចំណាយបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងខេត្ត Nan និង Chiang Mai ភាគខាងជើងប្រទេសថៃ ដែលមានដីជម្រាលភ្នំ និងពឹងផ្អែកលើទឹកភ្លៀង ជាមួយកសិករគោលដៅត្រឹមតែ ១០ នាក់ និងទំហំដី ២០រ៉ៃ។ ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់កម្ពុជា ព្រោះតំបន់ខ្ពង់រាប និងជួរភ្នំនៅកម្ពុជាមានលក្ខណៈអាកាសធាតុ ក៏ដូចជាកសិកម្មពឹងផ្អែកលើទឹកភ្លៀងស្រដៀងគ្នា ដែលទាមទារពូជធន់នឹងភាពរាំងស្ងួត។
ពូជពោតចំណីសត្វ និងវិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃគម្លាតទិន្នផលនេះមានអត្ថប្រយោជន៍ខ្លាំងសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍវិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា ជាពិសេសក្នុងការលើកកម្ពស់ជីវភាពកសិករតូចតាច។
ការជ្រើសរើសពូជដែលផ្តល់ទិន្នផលសមស្រប និងមានថ្លៃដើមទាប ព្រមទាំងអាចរក្សាទុកពូជបានដោយខ្លួនឯង គឺជាយុទ្ធសាស្ត្រដ៏ប្រសើរបំផុតសម្រាប់ធានាស្ថិរភាពចំណូល និងនិរន្តរភាពសម្រាប់កសិករកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Benefit Cost Ratio (BCR) (អនុបាតអត្ថប្រយោជន៍ធៀបនឹងការចំណាយ) | វាជារង្វាស់សេដ្ឋកិច្ចដែលប្រើសម្រាប់កំណត់ថាតើគម្រោង ឬការដាំដុះមួយទទួលបានផលចំណេញកម្រិតណា ដោយធៀបរវាងប្រាក់ចំណូលសរុប (អត្ថប្រយោជន៍) និងការចំណាយលើថ្លៃដើមសរុប។ ប្រសិនបើ BCR ធំជាង ១ មានន័យថាការវិនិយោគនោះទទួលបានប្រាក់ចំណេញ។ | ដូចជាការគិតលេខមើលថា បើយើងចំណាយទិញកូនជ្រូក១០ម៉ឺនរៀល តើយើងលក់វិញបានប៉ុន្មាន បើលក់បាន១៥ម៉ឺនរៀល នោះមានន័យថាវាចំណេញ។ |
| Yield Gap Analysis (ការវិភាគគម្លាតទិន្នផល) | គឺជាវិធីសាស្ត្រក្នុងការប្រៀបធៀបទិន្នផលជាក់ស្តែងដែលកសិករទទួលបាននៅលើចម្ការ ទៅនឹងទិន្នផលសក្តានុពលខ្ពស់បំផុត (ឬទិន្នផលនៃពូជមួយទៀត) ដើម្បីរកមើលថាតើមានការខ្វះខាតប៉ុន្មាន និងកំណត់ពីមូលហេតុដែលអាចធ្វើឱ្យទិន្នផលធ្លាក់ចុះ។ | ដូចជាការប្រៀបធៀបពិន្ទុប្រឡងរបស់អ្នក (ឧទាហរណ៍ បាន ៧០/១០០) ទៅនឹងពិន្ទុពេញ ១០០ ដើម្បីរកមើលថាតើអ្នកខ្វះខាតចំណុចណាខ្លះទើបមិនបានពិន្ទុពេញ។ |
| Randomized Complete Block (RCB) (ប្លង់ពិសោធន៍ប្លុកចៃដន្យពេញលេញ) | គឺជាវិធីសាស្ត្ររៀបចំប្លង់ពិសោធន៍ក្នុងវិស័យកសិកម្ម ដោយបែងចែកដីជាប្លុក ឬផ្នែកៗ ដែលមានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នា ហើយបន្ទាប់មកដាក់កម្មវត្ថុពិសោធន៍ (ឧទាហរណ៍ ពូជពោតផ្សេងៗគ្នា) ទៅក្នុងប្លុកនីមួយៗដោយចៃដន្យ ដើម្បីធានាថាភាពខុសគ្នានៃគុណភាពដីមិនប៉ះពាល់ដល់លទ្ធផល។ | ដូចជាការបែងចែកសិស្សពូកែ និងសិស្សខ្សោយឱ្យនៅលាយឡំគ្នាក្នុងក្រុមនីមួយៗដោយការចាប់ឆ្នោត ដើម្បីធានាថាការប្រកួតប្រជែងរវាងក្រុមគឺមានភាពយុត្តិធម៌។ |
| Commercial variety / Hybrid (ពូជពាណិជ្ជកម្ម ឬ ពូជកូនកាត់) | ជាពូជដែលត្រូវបានបង្កាត់ឡើងដោយក្រុមហ៊ុនដើម្បីផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់ មានលក្ខណៈឯកសណ្ឋានល្អ និងធន់នឹងជំងឺ ប៉ុន្តែគ្រាប់របស់វាមិនអាចរក្សាទុកយកទៅដាំបន្តនៅរដូវក្រោយបានទេ ព្រោះទិន្នផល និងគុណភាពនឹងធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំង។ តម្រូវឱ្យទិញពូជថ្មីរាល់រដូវ។ | ដូចជារថយន្តទំនើបដែលរត់លឿន តែត្រូវការសាំងពិសេស និងគ្រឿងបន្លាស់ថ្លៃៗ ហើយអ្នកមិនអាចចម្លងគ្រឿងបន្លាស់វាទៅធ្វើជារថយន្តថ្មីដោយខ្លួនឯងបានទេ។ |
| Open-pollinated variety (ពូជបង្កាត់ដោយចំហ ឬ ពូជធម្មតា) | គឺជាប្រភេទពូជដំណាំ (ដូចជាពូជ Nakhon Sawan 3 ក្នុងអត្ថបទ) ដែលកើតចេញពីការបង្កាត់ដោយធម្មជាតិ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យកសិករអាចជ្រើសរើស និងរក្សាទុកគ្រាប់ពូជពីការប្រមូលផល សម្រាប់យកទៅដាំនៅរដូវកាលបន្ទាប់ ដោយមិនធ្វើឱ្យធ្លាក់ទិន្នផលខ្លាំង ជួយសន្សំសំចៃថ្លៃដើមទិញពូជ។ | ដូចជារូបមន្តធ្វើម្ហូបតពីដូនតា ដែលអ្នកអាចយកទៅធ្វើហូបខ្លួនឯងម្តងហើយម្តងទៀតដោយនៅតែមានរសជាតិឆ្ងាញ់ដដែល មិនបាច់ចំណាយលុយទិញរូបមន្តថ្មីរាល់ដងឡើយ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
