បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះផ្តោតលើការស្វែងរកពូជដូងកាត់ដែលផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់ និងឆាប់ផ្តល់ផ្លែជាងពូជដូងក្នុងស្រុក (Thai Tall) ដើម្បីផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍ផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចកាន់តែប្រសើរដល់កសិករ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសាកល្បងប្រៀបធៀបត្រូវបានធ្វើឡើងនៅស្ថានីយ៍ស្រាវជ្រាវសាកវប្បកម្ម Sawi ដោយប្រើប្រាស់ពូជដូងកាត់ចំនួន ៤ ប្រភេទនាំចូលពីប្រទេសកូដឌីវ័រ (Ivory Coast) ប្រៀបធៀបជាមួយពូជដូងកម្ពស់ក្នុងស្រុកមួយប្រភេទជាការត្រួតពិនិត្យ (Control)។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Local Thai Tall (Control) ពូជដូងកម្ពស់ក្នុងស្រុកថៃ (ពូជត្រួតពិនិត្យ) |
ជាពូជដែលមានស្រាប់ក្នុងស្រុក ធន់នឹងលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ និងងាយស្រួលរកពូជដាំដុះបន្ត។ | ត្រូវការពេលវេលាយូរទើបចាប់ផ្តើមផ្តល់ផល (៦ ទៅ ៧ ឆ្នាំ) ហើយផ្តល់ទិន្នផលផ្លែ និងសាច់ដូងទាបបំផុត។ | ផ្តល់ទិន្នផលត្រឹមតែ ៤៦,២ គីឡូក្រាមសាច់ដូងហាលស្ងួត/រ៉ៃ និង ៦,១ ផ្លែ/ដើម ប៉ុណ្ណោះ។ |
| P.B. 121 (Sawi Hybrid No. 1) ពូជដូងកាត់ P.B. 121 (Malayan Yellow Dwarf x West African Tall) |
ឆាប់ផ្តល់ផល (ចាប់ផ្តើមផ្លែនៅអាយុ ៤-៥ ឆ្នាំ) ផ្តល់ចំនួនផ្លែច្រើន និងមានភាគរយសាច់ដូងហាលស្ងួត (Copra) ខ្ពស់បំផុត។ | ទាមទារការថែទាំដិតដល់ ការដាក់ជីត្រឹមត្រូវតាមបច្ចេកទេស និងត្រូវចំណាយដើមទុនក្នុងការនាំចូលពូជនៅដំណាក់កាលដំបូង។ | ផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់បំផុតរហូតដល់ ២៨០,៧ គីឡូក្រាមសាច់ដូងហាលស្ងួត/រ៉ៃ និង ៥៧,៨ ផ្លែ/ដើម។ |
| Thai Tall x West African Tall ពូជដូងកាត់ (ពូជកម្ពស់ថៃ x ពូជកម្ពស់អាហ្វ្រិកខាងលិច) |
ផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់លំដាប់ទី២ និងមានការសម្របខ្លួនបានល្អជាមួយនឹងពូជម្ដាយក្នុងស្រុក។ | ដើមមានកម្ពស់លូតលាស់លឿន ដែលអាចពិបាកក្នុងការប្រមូលផលនាពេលអនាគត និងផ្តល់ទិន្នផលទាបជាង P.B. 121។ | ផ្តល់ទិន្នផល ១៩៧,៨ គីឡូក្រាមសាច់ដូងហាលស្ងួត/រ៉ៃ និង ៣១,៧ ផ្លែ/ដើម។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារការវិនិយោគពេលវេលាយូរអង្វែង (យ៉ាងតិច ៧ ឆ្នាំ) និងការចំណាយលើការរៀបចំដីព្រមទាំងការដាក់ជីគីមីតាមស្តង់ដារបច្ចេកទេស។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅស្ថានីយ៍ពិសោធន៍សាកវប្បកម្មសាវី (Sawi Horticultural Experimental Station) ក្នុងខេត្តជុំផន ប្រទេសថៃ ដែលជាតំបន់មានអាកាសធាតុត្រូពិច និងសំណើមខ្ពស់។ លទ្ធផលនេះមានភាពជាក់លាក់ទៅនឹងលក្ខខណ្ឌដី និងអាកាសធាតុនៅតំបន់នោះ ដែលទាមទារឱ្យមានការសាកល្បងបន្ថែមនៅតាមតំបន់ផ្សេងៗនៃប្រទេសកម្ពុជា ដើម្បីធានាថាពូជទាំងនេះពិតជាអាចរក្សាបាននូវទិន្នផលខ្ពស់។
ពូជដូងកាត់ P.B. 121 នេះមានសក្តានុពលយ៉ាងខ្លាំងក្នុងការយកមកអនុវត្ត និងដាំដុះដើម្បីលើកស្ទួយសេដ្ឋកិច្ចកសិកម្មនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។
ការជ្រើសរើសពូជដូងកាត់ដែលឆាប់ផ្តល់ផល និងមានទិន្នផលខ្ពស់ដូចជា P.B. 121 នឹងជួយផ្លាស់ប្តូរមុខមាត់វិស័យកសិកម្មដូងនៅកម្ពុជា តាមរយៈការបង្កើនប្រាក់ចំណូលទ្វេដងសម្រាប់កសិករ និងកាត់បន្ថយពេលវេលារង់ចាំផល។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Hybrid Coconut (ដូងកាត់ពូជ / ដូងកូនកាត់) | ជាពូជដូងដែលបានមកពីការបង្កាត់រវាងពូជពីរផ្សេងគ្នា (ឧទាហរណ៍ ការបង្កាត់រវាងពូជដើមទាប និងពូជដើមខ្ពស់) ដើម្បីទទួលបានលក្ខណៈល្អប្រសើរពីពូជទាំងពីរ ដូចជាលក្ខណៈឆាប់ផ្លែរបស់ពូជដើមទាប និងទំហំផ្លែធំរបស់ពូជដើមខ្ពស់។ | ដូចជាការយកកូនកាត់រវាងសេះ និងលា ដែលបង្កើតបានជាសត្វឡា ដែលមានកម្លាំងខ្លាំង និងធន់ជាងមុន។ |
| Copra (សាច់ដូងហាលស្ងួត) | ជាសាច់ដូងដែលត្រូវបានគេឆ្កៀលចេញពីសំបក ហើយយកទៅហាល ឬសម្ងួតដោយម៉ាស៊ីនឱ្យអស់ជាតិទឹក ដើម្បីប្រើប្រាស់ជាវត្ថុធាតុដើមចម្បងក្នុងការចម្រាញ់យកប្រេងដូង និងផលិតផលកែច្នៃផ្សេងៗ។ គេវាស់វែងទិន្នផលដូងជាទម្ងន់ Copra នេះឯង។ | ដូចជាការធ្វើត្រីងៀត ឬសាច់ក្រក ដែលគេហាលសម្ងួតដើម្បីរក្សាទុកបានយូរ និងងាយស្រួលកែច្នៃបន្ត។ |
| Randomized Complete Block Design (ការរចនាប្លង់សាកល្បងបែបចៃដន្យពេញលេញ) | ជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិសម្រាប់រៀបចំប្លង់សាកល្បងកសិកម្ម ដោយបែងចែកដីជាឡូត៍ៗ (ប្លុក) តាមស្ថានភាពដី ហើយនៅក្នុងប្លុកនីមួយៗ ពូជដូងទាំងអស់ត្រូវបានដាំដោយចៃដន្យ ដើម្បីកាត់បន្ថយឥទ្ធិពលនៃភាពខុសគ្នារបស់គុណភាពដីទៅលើលទ្ធផលទិន្នផល។ | ដូចជាការចាប់ឆ្នោតបែងចែកសិស្សពូកែនិងខ្សោយឱ្យចូលរៀនក្នុងថ្នាក់ផ្សេងៗគ្នាដោយចៃដន្យ ដើម្បីវាយតម្លៃប្រសិទ្ធភាពនៃការបង្រៀនរបស់គ្រូឱ្យបានយុត្តិធម៌ មិនលម្អៀង។ |
| Precocious (ការផ្តល់ផលលឿន / ឆាប់ផ្លែ) | នៅក្នុងវិស័យកសិកម្ម ពាក្យនេះសំដៅលើលក្ខណៈរបស់រុក្ខជាតិដែលចាប់ផ្តើមចេញផ្កា (ចេញចង្កោមផ្លែ) និងផ្តល់ផ្លែក្នុងរយៈពេលខ្លីជាងធម្មតា ក្រោយពេលដាំដុះទីតាំងផ្ទាល់ (ឧទាហរណ៍ ចាប់ផ្តើមផ្លែនៅអាយុ ៤-៥ ឆ្នាំ ជំនួសឱ្យ ៧ ឆ្នាំ)។ | ដូចជាកុមារដែលមានការលូតលាស់រាងកាយ និងមានភាពចាស់ទុំលឿនជាងអាយុពិតរបស់ពួកគេ។ |
| Treatment (កម្មវត្ថុសាកល្បង) | នៅក្នុងការស្រាវជ្រាវនេះ ពាក្យ Treatment សំដៅលើកត្តា ឬប្រភេទពូជជាក់លាក់នីមួយៗ ដែលគេយកមកអនុវត្ត ឬដាំដើម្បីធ្វើការប្រៀបធៀបគ្នា (នៅក្នុងឯកសារនេះមាន ៥ Treatments គឺមានន័យថាគេយកពូជដូង ៥ ប្រភេទខុសគ្នា មកដាំប្រៀបធៀបគ្នា)។ | ដូចជាការសាកល្បងថ្នាំពេទ្យ ៥ ម៉ាកផ្សេងគ្នាទៅលើអ្នកជំងឺ ដើម្បីតាមដានមើលថាថ្នាំមួយណាមានប្រសិទ្ធភាពព្យាបាលជាសះស្បើយជាងគេ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
