បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមនៅក្នុងប្រព័ន្ធផលិតកម្ម ការចាត់ចែង ការកែច្នៃ និងការប្រើប្រាស់ទឹកដោះគោតាមបែបប្រពៃណីរបស់កសិករខ្នាតតូចនៅក្នុងស្រុក South Ari និង Malle ប្រទេសអេត្យូពី ដោយផ្តោតលើបញ្ហាកង្វះចំណីសត្វ និងការអនុវត្តអនាម័យ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រចម្រុះដោយធ្វើការស្ទង់មតិ និងសម្ភាសន៍ផ្ទាល់ជាមួយនឹងគ្រួសារកសិករដែលចិញ្ចឹមគោយកទឹកដោះ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Traditional Clay Pot Churning ការកែច្នៃទឹកដោះគោដោយប្រើក្អមដីឥដ្ឋប្រពៃណី |
ងាយស្រួលរកក្នុងស្រុក និងជួយរក្សាសីតុណ្ហភាពទឹកដោះគោបានល្អសម្រាប់ធ្វើការផ្អាប់ (Fermentation)។ | ពិបាកលាងសម្អាតឱ្យបានស្អាតល្អ ដែលបន្សល់ទុកនូវសំណល់ទឹកដោះគោចាស់ និងបង្កជាហានិភ័យនៃការចម្លងមេរោគ។ | កសិករប្រមាណ ៨២% នៅស្រុក South Ari ប្រើប្រាស់វិធីនេះ ហើយប្រើពេលកូរជាមធ្យម ៦៣.៤ នាទី។ |
| Calabash/Gourd Container Churning ការកែច្នៃទឹកដោះគោដោយប្រើធុងធ្វើពីឃ្លោក (Calabash) |
ជាវត្ថុធាតុដើមធម្មជាតិ ស្រាល ងាយស្រួលរកក្នុងមូលដ្ឋាន និងមិនចំណាយប្រាក់ទិញ។ | ផ្ទៃខាងក្នុងទន់និងពិបាកលាងសម្អាតខ្លាំង ដែលធ្វើឱ្យបាក់តេរីងាយកកើត និងប៉ះពាល់ដល់អនាម័យទឹកដោះគោយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ | កសិករ ១០០% នៅស្រុក Malle ប្រើប្រាស់ឧបករណ៍នេះទាំងស្រុងសម្រាប់ការកែច្នៃ។ |
| Plastic Containers for Handling/Storage ការប្រើប្រាស់ធុងជ័រសម្រាប់ការរក្សាទុកនិងកែច្នៃ |
ស្រាល ងាយស្រួលក្នុងការដឹកជញ្ជូន មិនងាយបែក និងអាចប្រើប្រាស់បានយូរ។ | ផ្ទៃជ័រងាយជាប់ក្លិននិងសំណល់ទឹកដោះគោ ដែលអាចក្លាយជាប្រភពនៃការចម្លងមេរោគ ប្រសិនបើមិនលាងសម្អាតតាមស្តង់ដារ។ | មានកសិករត្រឹមតែ ១៦% ប៉ុណ្ណោះនៅស្រុក South Ari ដែលប្រើប្រាស់ធុងជ័រសម្រាប់ការកូរទឹកដោះគោ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានិងការវាយតម្លៃប្រព័ន្ធផលិតកម្មកសិកម្មនេះ ទាមទារការចុះប្រមូលទិន្នន័យផ្ទាល់នៅតាមសហគមន៍ និងការប្រើប្រាស់កម្មវិធីវិភាគស្ថិតិ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងផ្តាច់មុខនៅក្នុងតំបន់ជនបទនៃស្រុក South Ari និង Malle នៃប្រទេសអេត្យូពី ដោយផ្តោតលើកសិករខ្នាតតូចដែលចិញ្ចឹមគោតាមបែបប្រពៃណី និងអាស្រ័យលើអាកាសធាតុ។ ទិន្នន័យនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីវប្បធម៌ និងអាកាសធាតុជាក់លាក់របស់តំបន់អាហ្វ្រិក ដែលអាចមានភាពខុសប្លែកខ្លះពីបរិបទកសិកម្មនៅកម្ពុជា។ យ៉ាងណាក្តី បញ្ហាប្រឈមដូចជាកង្វះចំណីសត្វ និងកង្វះអនាម័យក្នុងការកែច្នៃទឹកដោះ គឺស្រដៀងគ្នាទៅនឹងស្ថានភាពកសិករខ្នាតតូចនៅកម្ពុជា។
ការស្រាវជ្រាវនេះមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងសំខាន់សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍវិស័យគោយកទឹកដោះនៅប្រទេសកម្ពុជា ជាពិសេសការលើកកម្ពស់អនាម័យនិងការគ្រប់គ្រងចំណីសត្វ។
ជារួម ការយល់ដឹងពីការអនុវត្តតាមបែបប្រពៃណី និងបញ្ហាប្រឈមរបស់កសិករ គឺជាជំហានដំបូងដ៏ចាំបាច់ដើម្បីឈានទៅរកការធ្វើទំនើបកម្មខ្សែសង្វាក់ផលិតកម្មទឹកដោះគោនៅកម្ពុជាឱ្យមានសុវត្ថិភាពនិងប្រសិទ្ធភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Fermentation (ការផ្អាប់ / ការធ្វើឱ្យជូរ) | ដំណើរការជីវសាស្ត្រដែលបាក់តេរីបំប្លែងជាតិស្ករនៅក្នុងទឹកដោះគោឱ្យទៅជាអាស៊ីតឡាក់ទិក ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានថ្ងៃ ដែលធ្វើឱ្យទឹកដោះគោឡើងខាប់និងមានរសជាតិជូរ (ប្រែក្លាយជាទឹកដោះគោជូរ ឬ Ergo)។ | ដូចជាការទុកទឹកត្នោតផ្អែមឱ្យជូរយូរថ្ងៃរហូតក្លាយជាទឹកខ្មេះ ឬស្រា ដោយសារមេរោគល្អៗក្នុងបរិយាកាសចូលទៅបំប្លែងវា។ |
| Churning (ការកូរ ឬក្រឡុកទឹកដោះគោ) | ដំណើរការនៃការកូរ ឬក្រឡុកទឹកដោះគោដែលបានផ្អាប់យូរយ៉ាងខ្លាំងក្លាដោយប្រើដៃ ដើម្បីបំបែកជាតិខ្លាញ់ចេញពីទឹកដោះ រហូតកកិតចូលគ្នាបង្កើតបានជាដុំប៊ឺរឹង។ | ដូចជាការក្រឡុកដបដែលមានលាយទឹកនិងប្រេងចូលគ្នាឱ្យខ្លាំងៗ រហូតទាល់តែខ្លាញ់ញែកចេញមកក្រៅដាច់ដោយឡែកពីទឹក។ |
| Calabash (ឃ្លោក / សំបកឃ្លោក) | សំបកផ្លែឃ្លោកដែលកសិករអំបូរ Malle យកមកហាលឱ្យស្ងួត រួចខួងយកសាច់ខាងក្នុងចេញ ដើម្បីកែច្នៃធ្វើជាធុងសម្រាប់ផ្ទុក និងក្រឡុកទឹកដោះគោតាមបែបប្រពៃណី ទោះបីជាវាពិបាកលាងសម្អាតក៏ដោយ។ | ដូចជាការយកសំបកដូងទុំដែលស្ងួតមកធ្វើជាត្រឡោកសម្រាប់ដួសទឹក ឬធ្វើជាកែវផឹកទឹកពីសម័យបុរាណ។ |
| Supplementary feed (ចំណីបំប៉នបន្ថែម) | ចំណីអាហារបន្ថែម (ដូចជាស្លឹកចេក ស្លឹកកាហ្វេ ឬកាកសំណល់កសិកម្ម) ដែលកសិករផ្តល់ឱ្យសត្វពាហនៈស៊ីនៅរដូវប្រាំង ឬពេលខ្វះខាតស្មៅធម្មជាតិ ដើម្បីរក្សាសុខភាពនិងបរិមាណផលិតផលទឹកដោះ។ | ដូចជាការញ៉ាំវីតាមីន ឬអាហារបំប៉នបន្ថែមពីលើបាយនិងម្ហូបប្រចាំថ្ងៃ ពេលរាងកាយយើងខ្វះជាតិកាល់ស្យូម។ |
| Adulteration (ការលួចបន្លំគុណភាព) | ការលួចបន្ថែមសារធាតុផ្សេងៗ (ដូចជាការលាយទឹកចូលក្នុងទឹកដោះគោ ឬលាយផ្លែចេកចូលក្នុងប៊ឺ) ដើម្បីបង្កើនទម្ងន់ឬបរិមាណសម្រាប់យកទៅលក់យកប្រាក់ចំណេញដោយទុច្ចរិត ដែលធ្វើឱ្យបាត់បង់គុណភាពដើម។ | ដូចជាអ្នកលក់ស្រាលួចលាយទឹកបន្លំអ្នកទិញ ដើម្បីឱ្យបានបរិមាណច្រើននិងចំណេញប្រាក់ច្រើនជាងមុន។ |
| Whey (ទឹកដោះគោរាវដែលសល់ / ទឹកសេរ៉ូម) | សារធាតុរាវដែលសល់ចុងក្រោយគេបង្អស់ បន្ទាប់ពីកសិករបានចម្រាញ់យកជាតិខ្លាញ់និងប្រូតេអ៊ីនធ្វើជាឈីសរួចរាល់ ដែលជាទូទៅគេយកវាទៅឱ្យសត្វផឹក កែច្នៃជាចំណីសត្វ ឬប្រើជាអាហារ។ | ដូចជាទឹកកាកសំណល់ដែលនៅសល់ក្រោយពេលយើងពូតយកខ្ទិះដូងខាប់ៗអស់ហើយ។ |
| Cross-breed (ពូជបង្កាត់) | សត្វគោដែលកើតចេញពីការបង្កាត់រវាងពូជក្នុងស្រុក (ដែលធន់នឹងអាកាសធាតុក្តៅនិងជំងឺ) និងពូជបរទេស ឬពូជប្រសើរជាងមុន (ដែលផ្តល់បរិមាណទឹកដោះច្រើន) ដើម្បីទទួលបានលក្ខណៈពិសេសពីពូជទាំងពីរ។ | ដូចជាការយកគ្រាប់ពូជស្វាយកែវរមៀតស្រុកយើង ទៅបង្កាត់ជាមួយស្វាយពូជតៃវ៉ាន់ ដើម្បីឱ្យបានផ្លែធំហើយមានរសជាតិឆ្ងាញ់។ |
| Systematic random sampling (ការជ្រើសរើសគំរូដោយចៃដន្យជាប្រព័ន្ធ) | វិធីសាស្ត្រស្ថិតិដែលអ្នកស្រាវជ្រាវប្រើដើម្បីជ្រើសរើសកសិករចំនួន ១៩៦ គ្រួសារ ដោយរៀបចំបញ្ជីឈ្មោះទាំងអស់ រួចជ្រើសរើសយកតាមចន្លោះថេរមួយ ដើម្បីធានាភាពយុត្តិធម៌និងភាពត្រឹមត្រូវនៃទិន្នន័យ។ | ដូចជាការរាប់សិស្សដែលឈរជួរគ្នា ហើយរើសយកតែសិស្សណាដែលរាប់ចំលេខ៣ លេខ៦ និងលេខ៩ ជាបន្តបន្ទាប់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
