បញ្ហា (The Problem)៖ ការដោះស្រាយបញ្ហាកង្វះអាហារូបត្ថម្ភចំពោះកុមារតូចៗ ទាមទារឱ្យមានអាហារបំប៉នដែលមានតម្លៃសមរម្យ និងមានជីវជាតិខ្ពស់ ដែលអាចផលិតបានដោយប្រើប្រាស់វត្ថុធាតុដើមក្នុងស្រុកដើម្បីកាត់បន្ថយការនាំចូល។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានបង្កើតរូបមន្តអាហារបំប៉នដោយប្រើប្រាស់កម្មវិធីកុំព្យូទ័រ ដំណើរការផលិតតាមរយៈការកិនសង្កត់និងដុតនំ ព្រមទាំងវាយតម្លៃគុណភាពអាហារូបត្ថម្ភ ញ្ញាណ និងការរក្សាទុក។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Tin Can and Aluminum Foil Bag Packaging ការវេចខ្ចប់ដោយកំប៉ុងប៉ាហាំង និងថង់អាលុយមីញ៉ូមហ្វូល |
មានសមត្ថភាពខ្ពស់ក្នុងការការពារសំណើម និងខ្យល់ ដែលជួយរក្សាភាពស្រួយ និងក្លិនឈ្ងុយបានយូរ។ | មានតម្លៃដើមផលិតខ្ពស់ជាងបន្តិចបើប្រៀបធៀបទៅនឹងការប្រើប្រាស់ថង់ប្លាស្ទិកធម្មតា។ | អាចរក្សាគុណភាពអារម្មណ៍ (Sensory qualities) បានល្អបំផុតក្នុងអំឡុងពេលរក្សាទុក ៣ខែ នៅសីតុណ្ហភាពបន្ទប់ (៣០°C)។ |
| Polyethylene (PE) and Polypropylene (PP) Bag Packaging ការវេចខ្ចប់ដោយថង់ប្លាស្ទិកប្រភេទ PE និង PP |
មានតម្លៃថោក និងងាយស្រួលរកនៅលើទីផ្សារសម្រាប់ការផលិតក្នុងកម្រិតសហគមន៍។ | មិនអាចការពារសំណើមនិងខ្យល់បានល្អ ដែលបណ្តាលឱ្យផលិតផលឆាប់បាត់បង់ភាពស្រួយនិងក្លិនឈ្ងុយ។ | គុណភាពនៃភាពស្រួយនិងក្លិនធ្លាក់ចុះយ៉ាងច្បាស់បន្ទាប់ពីការរក្សាទុកបានមួយរយៈ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះផ្តោតលើការប្រើប្រាស់ធនធានវត្ថុធាតុដើមក្នុងស្រុក និងឧបករណ៍កែច្នៃដែលមានតម្លៃទាប ដើម្បីកាត់បន្ថយថ្លៃដើមផលិតកម្មឱ្យនៅត្រឹមប្រមាណ ២.៥ បាត ក្នុង១០០ក្រាម។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសថៃ (សាកលវិទ្យាល័យ Kasetsart) ក្នុងឆ្នាំ ១៩៨៩ ដោយផ្អែកលើវត្ថុធាតុដើម និងអ្នកចូលរួមធ្វើតេស្តរសជាតិជនជាតិថៃចំនួន ១៤២ នាក់។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ទោះបីជាវប្បធម៌ម្ហូបអាហារមានភាពស្រដៀងគ្នាក៏ដោយ ប៉ុន្តែចំណូលចិត្តរសជាតិ និងលក្ខណៈនៃវត្ថុធាតុដើមកសិកម្មអាចមានការប្រែប្រួល ដែលទាមទារឱ្យមានការសាកល្បងនិងកែតម្រូវឡើងវិញ។
វិធីសាស្ត្រនៃការអភិវឌ្ឍអាហារបំប៉ននេះគឺមានសក្តានុពល និងសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាកង្វះអាហារូបត្ថម្ភដោយមិនពឹងផ្អែកលើការនាំចូល។
ជារួម ការទាញយកវិធីសាស្ត្រនេះមកអនុវត្តនឹងជួយកម្ពុជាបង្កើតផលិតផលអាហារបំប៉នក្នុងស្រុកប្រកបដោយនិរន្តរភាព និងលើកកម្ពស់សុខភាពសាធារណៈបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Linear programming (កម្មវិធីលីនេអ៊ែរ) | វិធីសាស្ត្រគណិតវិទ្យាដែលប្រើក្នុងកុំព្យូទ័រសម្រាប់ស្វែងរកលទ្ធផលល្អបំផុត (ឧទាហរណ៍ តម្លៃដើមទាបបំផុត) ដោយផ្អែកលើលក្ខខណ្ឌកំណត់ច្បាស់លាស់ (ឧទាហរណ៍ ស្តង់ដារអាហារូបត្ថម្ភដែលត្រូវការចាំបាច់)។ នៅក្នុងការសិក្សានេះ វាត្រូវបានប្រើដើម្បីគណនារកបរិមាណវត្ថុធាតុដើមលាយបញ្ចូលគ្នាឱ្យបានរូបមន្តអាហារល្អបំផុតក្នុងតម្លៃថោក។ | ដូចជាការគិតលេខរកវិធីទិញគ្រឿងទេសនៅផ្សារឱ្យបានរបស់មានជីវជាតិច្រើនមុខបំផុត ដោយចំណាយលុយតិចបំផុតតាមដែលអាចធ្វើទៅបាន។ |
| Water activity (សកម្មភាពទឹក) | រង្វាស់នៃបរិមាណទឹកសេរីដែលមាននៅក្នុងផលិតផលអាហារ ដែលអាចឱ្យពពួកអតិសុខុមប្រាណ (ដូចជាផ្សិត និងបាក់តេរី) ប្រើប្រាស់សម្រាប់ការលូតលាស់បាន។ តម្លៃកាលណាទាប អាហារនោះកាន់តែអាចរក្សាទុកបានយូរដោយមិនងាយខូចតម្រូវការក្នុងការប្រើប្រាស់សារធាតុថែរក្សាអាហារ (Preservatives)។ | ដូចជាភាពសើមនៅលើអេប៉ុង បើអេប៉ុងស្ងួតល្អ ផ្សិតមិនអាចដុះបានទេ។ |
| Essential amino acids (អាស៊ីតអាមីណូចាំបាច់) | សារធាតុចិញ្ចឹមដែលជាបំណែកតូចៗនៃប្រូតេអ៊ីន ដែលរាងកាយមនុស្សមិនអាចផលិតដោយខ្លួនឯងបាន និងតម្រូវឱ្យទទួលបានជាចាំបាច់តាមរយៈការបរិភោគអាហារ ដើម្បីជួយដល់ការលូតលាស់និងជួសជុលកោសិកាក្នុងរាងកាយ។ | ដូចជាឥដ្ឋប្រភេទពិសេសដែលជាងសំណង់មិនអាចផលិតខ្លួនឯងបាន ត្រូវតែទិញពីក្រៅដើម្បីយកមកសង់ផ្ទះ (រាងកាយ) ឱ្យរឹងមាំ។ |
| Sensory evaluation (ការវាយតម្លៃសតិអារម្មណ៍) | វិធីសាស្ត្រវិទ្យាសាស្ត្រដែលប្រើប្រាស់ញ្ញាណទាំង៥របស់មនុស្ស (ការមើលឃើញ ក្លិន រសជាតិ ការស្ទាប និងការស្តាប់) ដើម្បីវាស់ស្ទង់ វិភាគ និងបកស្រាយពីលក្ខណៈរបស់ផលិតផលអាហារថាតើអតិថិជននឹងទទួលយកវាឬអត់។ | ដូចជាការធ្វើជាចៅក្រមភ្លក់ម្ហូបក្នុងកម្មវិធីប្រឡងធ្វើម្ហូប ដើម្បីដាក់ពិន្ទុលើពណ៌ ក្លិន រសជាតិ និងភាពស្រួយរបស់អាហារ។ |
| Extruding (ការកិនសង្កត់បញ្ចេញរាង) | ដំណើរការកែច្នៃអាហារដោយសង្កត់វត្ថុធាតុដើមដែលលាយរួច (ម្សៅ ឬសាច់) ឱ្យឆ្លងកាត់រន្ធតូចៗក្រោមសម្ពាធ ដើម្បីបង្កើតជាទម្រង់ សរសៃ ឬបន្ទះ មុននឹងយកទៅចម្អិន ឬដុតនំបន្ត។ | ដូចជាការច្របាច់ម្សៅនំបញ្ចុកចេញពីរន្ធកន្ត្រងឱ្យធ្លាក់មកជាសរសៃៗ ឬការច្របាច់ក្រែមតែងមុខនំខេក។ |
| Coliform and E. coli (កូលីហ្វម និង អ៊ីកូលី) | ប្រភេទក្រុមបាក់តេរីដែលជាទូទៅរស់នៅក្នុងពោះវៀនសត្វនិងមនុស្ស។ ការរកឃើញវត្តមានបាក់តេរីទាំងនេះនៅក្នុងអាហារ គឺជាសូចនាករដែលបញ្ជាក់ថាអាហារនោះមានការកខ្វក់ពីលាមកក្នុងដំណើរការផលិត និងអាចបង្កឱ្យមានជំងឺរាករូសធ្ងន់ធ្ងរ។ | ដូចជាសញ្ញាអាសន្នបញ្ជាក់ថាទឹក ឬអាហារនោះមិនស្អាត ធ្លាប់ប្រឡាក់ប្រឡូសនឹងមេរោគចេញពីបន្ទប់ទឹក។ |
| Hedonic scores (ពិន្ទុចំណូលចិត្ត) | ប្រព័ន្ធរង្វាស់ប្រៀបធៀបដែលគេប្រើញឹកញាប់ក្នុងវិទ្យាសាស្ត្រអាហារ ដើម្បីវាស់កម្រិតអារម្មណ៍នៃការចូលចិត្ត ឬការមិនចូលចិត្តរបស់អ្នកបរិភោគចំពោះផលិតផលណាមួយ ដោយរាប់ចាប់ពី "ចូលចិត្តខ្លាំងបំផុត" រហូតដល់ "មិនចូលចិត្តខ្លាំងបំផុត"។ | ដូចជាការចុចប៊ូតុងមុខញញឹម មុខស្មើ ឬមុខក្រៀម ដើម្បីវាយតម្លៃការពេញចិត្តលើសេវាកម្មនៅធនាគារ ឬភោជនីយដ្ឋាន។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
