Original Title: Potential utilization of edible insects as nitrogen sources on growth characteristics and bioactive compound production in Isaria tenuipes
Source: doi.org/10.34044/j.anres.2023.57.2.10
Disclaimer: Summary generated by AI based on the provided document. Please refer to the original paper for full scientific accuracy.

សក្តានុពលនៃការប្រើប្រាស់សត្វល្អិតដែលអាចបរិភោគបានជាប្រភពអាសូតលើលក្ខណៈនៃការលូតលាស់ និងការផលិតសមាសធាតុជីវសកម្មនៅក្នុងផ្សិត Isaria tenuipes

ចំណងជើងដើម៖ Potential utilization of edible insects as nitrogen sources on growth characteristics and bioactive compound production in Isaria tenuipes

អ្នកនិពន្ធ៖ Nittaya Pitiwittayakul (Rajamangala University of Technology Isan), Duanpen Wongsorn (Rajamangala University of Technology Isan), Surachai Rattanasuk (Roi Et Rajabhat University)

ឆ្នាំបោះពុម្ព៖ 2023, Agriculture and Natural Resources

វិស័យសិក្សា៖ Biotechnology / Mycology

១. សេចក្តីសង្ខេបប្រតិបត្តិ (Executive Summary)

បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះដោះស្រាយពីតម្រូវការក្នុងការស្វែងរកប្រភពអាសូត (Nitrogen sources) ដ៏ប្រសើរបំផុត ដើម្បីជំរុញការលូតលាស់ និងការផលិតសមាសធាតុជីវសកម្មសម្រាប់ធ្វើជាឱសថរបស់ផ្សិត Isaria tenuipes។

វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានវាយតម្លៃសត្វល្អិតដែលអាចបរិភោគបានចំនួន ៧ ប្រភេទ ដោយប្រើប្រាស់ពួកវាជាប្រភពអាសូតសម្រាប់ការបណ្តុះផ្សិត។

លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖

២. ការវិភាគលើប្រសិទ្ធភាព និងដែនកំណត់ (Performance & Constraints)

វិធីសាស្ត្រ (Method) គុណសម្បត្តិ (Pros) គុណវិបត្តិ (Cons) លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result)
Control (Brown Rice Medium without insects)
មជ្ឈដ្ឋានអង្ករសម្រូបធម្មតា (មិនលាយសត្វល្អិត)		 មានតម្លៃថោក និងងាយស្រួលរៀបចំដោយមិនត្រូវការវត្ថុធាតុដើមស្មុគស្មាញច្រើន។ ផ្តល់ទិន្នផលក្បាលផ្សិត (Fruiting body) និងបរិមាណសមាសធាតុជីវសកម្មទាបជាងបើធៀបនឹងការបន្ថែមសត្វល្អិត។ Cordycepin: 216.68 mg/100g | Adenosine: 37.78 mg/100g | Biological Efficiency: 10.64%
Eri Silkworm Supplementation
ការបន្ថែមដង្កូវនាង Eri (Samia ricini)		 ជំរុញការលូតលាស់សរសៃផ្សិតបានលឿនបំផុត ព្រមទាំងផ្តល់ទិន្នផលក្បាលផ្សិត និងបរិមាណជីវសកម្មខ្ពស់បំផុតដោយសារវាមានផ្ទុកជាតិប្រូតេអ៊ីនរហូតដល់ 75%។ ទាមទារឱ្យមានការចិញ្ចឹម ឬផ្គត់ផ្គង់ពូជដង្កូវនាង Eri ជាក់លាក់ដែលអាចមានតម្លៃខ្ពស់ជាងសត្វល្អិតដទៃនៅតំបន់ខ្លះ។ Cordycepin: 244.01 mg/100g | Adenosine: 57.74 mg/100g | Biological Efficiency: 28.31%
Silkworm Supplementation
ការបន្ថែមដង្កូវនាងធម្មតា (Bombyx mori)		 ជួយដល់ការលូតលាស់សរសៃផ្សិត និងមានប្រសិទ្ធភាពជីវសាស្ត្រខ្ពស់ប្រហាក់ប្រហែលនឹងដង្កូវនាង Eri ដែរ។ បរិមាណផលិត Cordycepin មានកម្រិតទាបជាងកម្រិតស្តង់ដារ (Control) បន្តិច ទោះបីជាមាន Adenosine ខ្ពស់ក៏ដោយ។ Cordycepin: 213.68 mg/100g | Adenosine: 53.37 mg/100g | Biological Efficiency: 24.62%

ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារនូវឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍ជីវសាស្ត្រកម្រិតមធ្យម វត្ថុធាតុដើមកសិកម្មក្នុងស្រុក និងឧបករណ៍វិភាគគីមីកម្រិតខ្ពស់សម្រាប់ការទាញយកសារធាតុឱសថ។

៣. ការពិនិត្យសម្រាប់បរិបទកម្ពុជា/អាស៊ីអាគ្នេយ៍

ភាពលំអៀងនៃទិន្នន័យ (Data Bias)៖

ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តនៅខេត្ត Nakhon Ratchasima ប្រទេសថៃ ដោយប្រើប្រាស់សត្វល្អិតក្នុងស្រុក និងពូជផ្សិតកសិដ្ឋានថៃ។ កត្តានេះពិតជាមានអំណោយផល និងមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ព្រោះប្រទេសទាំងពីរមានអាកាសធាតុ ជីវចម្រុះសត្វល្អិតស្រដៀងគ្នា និងមានវប្បធម៌នៃការបរិភោគសត្វល្អិតដូចគ្នា ដែលធ្វើឱ្យលទ្ធផលនេះងាយស្រួលយកមកអនុវត្តផ្ទាល់។

លទ្ធភាពនៃការអនុវត្ត (Applicability)៖

វិធីសាស្ត្រនៃការប្រើប្រាស់សត្វល្អិតកសិកម្មសម្រាប់បណ្តុះផ្សិតឱសថនេះ មានសក្តានុពល និងភាពជាក់ស្តែងខ្ពស់ណាស់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា។

ការប្រើប្រាស់សត្វល្អិតដែលងាយស្រួលរកក្នុងស្រុកជាប្រភពអាសូត មិនត្រឹមតែកាត់បន្ថយចំណាយលើសារធាតុគីមីប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងជួយបង្កើតផលិតផលឱសថធម្មជាតិ (Cordycepin) ដែលមានតម្លៃសេដ្ឋកិច្ចខ្ពស់ ជំរុញនវានុវត្តន៍ក្នុងវិស័យកសិ-ឧស្សាហកម្មកម្ពុជា។

៤. ផែនការសកម្មភាពសម្រាប់និស្សិត (Actionable Roadmap)

ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖

  1. សិក្សា និងប្រមូលពូជផ្សិត (Strain Acquisition): ស្វែងរក និងរក្សាទុកពូជផ្សិត Isaria tenuipes ពីមន្ទីរពិសោធន៍ ឬកសិដ្ឋានពូជផ្សិត ហើយបណ្តុះវាជាមុននៅលើមជ្ឈដ្ឋាន Potato Dextrose Agar (PDA) នៅសីតុណ្ហភាព 4 °C សម្រាប់ការប្រើប្រាស់បន្ត។
  2. រៀបចំប្រភពអាសូតពីសត្វល្អិត (Preparation of Edible Insects): ប្រមូលទិញ ឬចិញ្ចឹមដង្កូវនាង Eri silkworm រួចយកទៅស្ងោរក្នុងទឹក (ឧទាហរណ៍ 10g ក្នុងទឹក 100mL នៅ 95 °C រយៈពេល 20 នាទី) បន្ទាប់មកកិន និងចម្រោះយកទឹកស៊ុបសត្វល្អិត ដើម្បីប្រើជាប្រភព Nitrogen Source។
  3. ការបណ្តុះក្បាលផ្សិតលើអង្ករសម្រូប (Solid-State Fermentation): លាយទឹកសត្វល្អិតដែលចម្រោះរួចជាមួយអង្ករសម្រូប ដាំឱ្យឆ្អិនកម្ចាត់មេរោគដោយប្រើ Autoclave។ បន្ទាប់មកចាក់មេរោគផ្សិតចូល រួចរក្សាទុកក្នុងទូកម្តៅ (Incubator) ក្រោមលក្ខខណ្ឌងងឹត-ភ្លឺឆ្លាស់គ្នា នៅសីតុណ្ហភាពប្រមាណ 18 °C រយៈពេល 60 ថ្ងៃ។
  4. ការទាញយកសមាសធាតុជីវសកម្ម (Extraction Process): ប្រមូលក្បាលផ្សិតដែលលូតលាស់ពេញលេញ យកទៅសម្ងួតនៅក្នុងទូអាំង (Hot-air oven) នៅ 50 °C រួចកិនជាម្សៅ។ បន្ទាប់មក ប្រើប្រាស់ម៉ាស៊ីន Sonication bath ជាមួយនឹងទឹកបរិសុទ្ធដើម្បីទាញយកសារធាតុ Cordycepin និង Adenosine។
  5. ការវិភាគបរិមាណសារធាតុ (Quantitative Analysis): ប្រើប្រាស់ម៉ាស៊ីន HPLC (High-Performance Liquid Chromatography) ដែលបំពាក់ដោយ Diode Array Detector (DAD) នៅកម្រិតរលក 260 nm ដើម្បីវាស់វែងកំហាប់សារធាតុឱសថ និងវាយតម្លៃប្រសិទ្ធភាពនៃរូបមន្តនីមួយៗ។

៥. វាក្យសព្ទបច្ចេកទេស (Technical Glossary)

ពាក្យបច្ចេកទេស ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition)
Entomopathogenic fungus (ផ្សិតសម្លាប់សត្វល្អិត) ប្រភេទផ្សិតដែលអាចចម្លងមេរោគ លូតលាស់ និងសម្លាប់សត្វល្អិត ដោយប្រើប្រាស់សរីរាង្គ និងសារធាតុចិញ្ចឹមរបស់សត្វល្អិតទាំងនោះជាប្រភពអាហារដើម្បីលូតលាស់បន្តពូជ។ ដូចជាពពួកប៉ារ៉ាស៊ីត ឬអេលៀន (Alien) ដែលចូលទៅពងកូនក្នុងខ្លួនសត្វល្អិត រួចបឺតស្រូបយកសារធាតុចិញ្ចឹមរហូតដល់សត្វល្អិតនោះស្លាប់ ទើបដុះចេញមកក្រៅវិញ។
Cordycepin (កូឌីសេពីន) ជាសមាសធាតុជីវសកម្ម (Bioactive compound) ដ៏សំខាន់ម្យ៉ាងដែលផលិតដោយពពួកផ្សិតឱសថដូចជា Cordyceps និង Isaria ដែលត្រូវបានរកឃើញថាមានលក្ខណៈសម្បត្តិជាឱសថ ដូចជាប្រឆាំងនឹងដុំសាច់មហារីក ប្រឆាំងការរលាក និងពង្រឹងប្រព័ន្ធភាពស៊ាំ។ ដូចជាវីតាមីន ឬថ្នាំប៉ូវពិសេសម្យ៉ាងដែលមានបង្កប់នៅក្នុងផ្សិត ដែលជួយការពាររាងកាយយើងពីជំងឺផ្សេងៗ។
Adenosine (អាដេណូស៊ីន) ជាសមាសធាតុគីមីសរីរាង្គដែលដើរតួជាមូលដ្ឋានគ្រឹះក្នុងការបង្កើត Cordycepin និងមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងក្នុងការផ្ទេរថាមពលនៅខាងក្នុងកោសិការបស់មនុស្ស និងសត្វ។ ដូចជាឥដ្ឋមូលដ្ឋានសម្រាប់យកទៅសាងសង់ជាផ្ទះ (Cordycepin) និងជាប្រភពថាមពល (ថ្មពិល) សម្រាប់ឱ្យកោសិការស់រានមានជីវិត។
Fruiting body (ក្បាលផ្សិត ឬសាច់ផ្សិត) ផ្នែកនៃផ្សិតដែលដុះលូតលាស់ចេញមកក្រៅជាទម្រង់រឹង (អាចមើលឃើញដោយភ្នែកទទេ) ដែលមានតួនាទីផលិតស្ពែរ (Spores) សម្រាប់ការបន្តពូជ និងជាកន្លែងផ្ទុកសារធាតុឱសថច្រើនជាងគេបំផុត។ ដូចជាផ្លែឈើដែលដុះចេញពីដើមឈើ (សរសៃផ្សិត) ដែលយើងអាចបេះយកមកបរិភោគ ឬធ្វើជាថ្នាំបាន។
Mycelial growth (ការលូតលាស់សរសៃផ្សិត) ការលាតសន្ធឹងនៃបណ្តាញសរសៃតូចៗ (Mycelium) របស់ផ្សិតទៅក្នុងមជ្ឈដ្ឋានបណ្តុះ (ដូចជាអង្ករ ឬសត្វល្អិត) ដើម្បីបញ្ចេញអង់ស៊ីមបំបែក និងស្រូបយកសារធាតុចិញ្ចឹមមុននឹងវាអាចបង្កើតជាក្បាលផ្សិតបាន។ ដូចជាឫសដើមឈើដែលចាក់ស្រោចស្រពចូលទៅក្នុងដីដើម្បីស្រូបយកទឹក និងជី មុនពេលដើមឈើអាចបញ្ចេញផ្លែផ្កាបាន។
Biological efficiency (ប្រសិទ្ធភាពជីវសាស្ត្រ) រង្វាស់ដែលគណនាជាភាគរយ ដើម្បីបង្ហាញពីសមត្ថភាពរបស់ផ្សិតក្នុងការបំប្លែងវត្ថុធាតុដើម (មជ្ឈដ្ឋានបណ្តុះ) ឱ្យទៅជាទិន្នផលក្បាលផ្សិត ដែលគេគិតដោយយកទម្ងន់ស្ងួតនៃក្បាលផ្សិត ចែកនឹងទម្ងន់ស្ងួតនៃវត្ថុធាតុដើមសរុប រួចគុណនឹង ១០០។ ដូចជាការវាស់វែងថាតើម៉ាស៊ីនមួយស៊ីសាំងប៉ុន្មានលីត្រ ដើម្បីអាចផលិតជាថាមពលអគ្គិសនីបានប៉ុន្មានគីឡូវ៉ាត់ (បើស៊ីតិចហើយបញ្ចេញបានច្រើន គឺមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់)។
High-performance liquid chromatography (ក្រូម៉ាតូក្រាហ្វីអង្គធាតុរាវកម្រិតខ្ពស់ ឬ HPLC) បច្ចេកទេសវិភាគនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ដែលគេប្រើដើម្បីបំបែក កំណត់អត្តសញ្ញាណ និងវាស់បរិមាណសមាសធាតុគីមីនីមួយៗ (ដូចជាបរិមាណ Cordycepin ធៀបនឹង Adenosine) ដែលលាយឡំគ្នានៅក្នុងសូលុយស្យុងរាវ។ ដូចជាម៉ាស៊ីនរាប់លុយ និងបែងចែកប្រភេទក្រដាសប្រាក់ដោយស្វ័យប្រវត្តិ ដែលអាចប្រាប់យើងច្បាស់ថាមានក្រដាស ១០០ ដុល្លារប៉ុន្មានសន្លឹក និង ១០ ដុល្លារប៉ុន្មានសន្លឹកនៅក្នុងគំនរលុយដែលលាយឡំគ្នា។

៦. ប្រធានបទពាក់ព័ន្ធ (Further Reading)

អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖

ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖