បញ្ហា (The Problem)៖ តើការប្រើប្រាស់សារធាតុគ្រប់គ្រងការលូតលាស់រុក្ខជាតិ (Paclobutrazol) និងជីគីមីមានឥទ្ធិពលយ៉ាងណាទៅលើគុណភាពគ្រាប់ស្រូវ (ប្រូតេអ៊ីន និងអាមីឡូស) និងកាកសំណល់គីមីនៅក្នុងគ្រាប់ស្រូវផ្កាម្លិះ KDML 105?
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងតាមរយៈការពិសោធន៍ផ្ទាល់នៅស្ថានីយ៍ពិសោធន៍ស្រូវ Srisamrong ដោយប្រើប្រាស់ការរចនាប្លុកដោយចៃដន្យ (Randomized Complete Block Design)។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Control (No Fertilizer, No Paclobutrazol) ការមិនប្រើប្រាស់ជី និងសារធាតុ Paclobutrazol (Check) |
ជាវិធីសាស្ត្របែបធម្មជាតិ ដែលមិនតម្រូវឱ្យមានការចំណាយដើមទុនទៅលើការទិញជី ឬសារធាតុគីមីឡើយ។ | ទិន្នផលស្រូវ និងកម្រិតប្រូតេអ៊ីននៅក្នុងគ្រាប់អង្ករមានកម្រិតទាប ធ្វើឱ្យគុណភាពអាហារូបត្ថម្ភមិនសូវល្អ។ | កម្រិតប្រូតេអ៊ីនមធ្យមមានត្រឹមតែ 6.87% ចំណែកឯកម្រិតអាមីឡូសមាន 23.11%។ |
| Chemical Fertilizer Application ការប្រើប្រាស់ជីគីមីតែឯង (កម្រិត 18-6-6 និង 24-6-6 N-P2O5-K2O) |
ជួយបង្កើនបរិមាណប្រូតេអ៊ីននៅក្នុងគ្រាប់អង្ករបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពនៅពេលដែលកម្រិតអាសូត (N) កើនឡើង។ | តម្រូវឱ្យមានការចំណាយថវិកាលើការទិញជីគីមី ហើយការប្រើប្រាស់ជីច្រើនអាចធ្វើឱ្យដើមស្រូវលូតលាស់ខ្ពស់ងាយនឹងដួលរលំ។ | កម្រិតប្រូតេអ៊ីនកើនឡើងដល់ 8.50% (ជី 18-6-6) និង 9.34% (ជី 24-6-6) ខណៈដែលអាមីឡូសថយចុះមកត្រឹម 22.35% និង 22.13%។ |
| Fertilizer + Paclobutrazol Application ការប្រើប្រាស់ជី រួមជាមួយសារធាតុ Paclobutrazol |
អាចជួយគ្រប់គ្រងការលូតលាស់កម្ពស់ដើមស្រូវកុំឱ្យងាយដួលរលំ ដោយមិនបន្សល់កាកសំណល់គីមីដែលបង្កគ្រោះថ្នាក់ក្នុងគ្រាប់អង្ករឡើយ។ | មិនមានឥទ្ធិពលច្បាស់លាស់ក្នុងការបង្កើនគុណភាពអង្ករ (ប្រូតេអ៊ីននិងអាមីឡូស) បន្ថែមពីលើការប្រើជីនោះទេ ហើយកសិករត្រូវចំណាយថវិកាបន្ថែមលើសារធាតុគីមីនេះ។ | មិនមានការរកឃើញកាកសំណល់សារធាតុ Paclobutrazol នៅក្នុងគ្រាប់អង្ករឡើយ ហើយកម្រិតប្រូតេអ៊ីននិងអាមីឡូសមិនមានការប្រែប្រួលខុសគ្នាធៀបនឹងការប្រើជីតែឯងនោះទេ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះតម្រូវឱ្យមានការប្រើប្រាស់ឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍កសិកម្មនិងគីមីកម្រិតខ្ពស់ ដើម្បីធានាបាននូវភាពសុក្រឹតក្នុងការវិភាគរកកម្រិតសារធាតុចិញ្ចឹម និងកាកសំណល់គីមី។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅស្ថានីយ៍ពិសោធន៍ស្រូវ Srisamrong ក្នុងប្រទេសថៃ លើប្រភេទដីល្បាយខ្សាច់ (Sandy clay loam) ជាមួយនឹងពូជស្រូវផ្កាម្លិះ KDML 105។ លទ្ធផលនេះអាចមានគម្លាតខ្លះប្រសិនបើអនុវត្តនៅប្រទេសកម្ពុជាដោយសារភាពខុសគ្នានៃអាកាសធាតុ ប្រភេទដី និងពូជស្រូវក្នុងស្រុក (ដូចជា ផ្ការំដួល ជាដើម)។ យ៉ាងណាមិញ វាបានផ្តល់នូវភស្តុតាងវិទ្យាសាស្ត្រដ៏រឹងមាំមួយបញ្ជាក់ថា ការប្រើប្រាស់សារធាតុទប់ការលូតលាស់ដើម (Paclobutrazol) គឺមិនបន្សល់កាកសំណល់ក្នុងគ្រាប់អង្ករឡើយ។
ការសិក្សានេះមានសារៈសំខាន់ និងអាចយកមកអនុវត្តបាននៅក្នុងវិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា ជាពិសេសសម្រាប់ការដាំដុះស្រូវប្រណីតកុំឱ្យដួលរលំ និងការធានាសុវត្ថិភាពស្បៀង។
ការយល់ដឹងពីឥទ្ធិពលនៃជីគីមីទៅលើការកើនឡើងប្រូតេអ៊ីន និងសុវត្ថិភាពនៃការប្រើប្រាស់ថ្នាំទប់ការលូតលាស់ដើម នឹងជួយកសិករកម្ពុជាបង្កើនទាំងគុណភាពអង្ករ និងពង្រីកសក្តានុពលប្រកួតប្រជែងសម្រាប់ការនាំចេញ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Paclobutrazol (សារធាតុប៉ាក្លូប៊ុយត្រាហ្សូល) | ជាសារធាតុគីមីម្យ៉ាងដែលគេប្រើប្រាស់ជាទូទៅក្នុងកសិកម្មដើម្បីទប់ស្កាត់ការលូតលាស់កម្ពស់ដើមរុក្ខជាតិ (កាត់បន្ថយការផលិតអរម៉ូន Gibberellin) ធ្វើឱ្យដើមស្រូវខ្លីនិងរឹងមាំ ជៀសវាងការដួលរលំ។ | ដូចជាថ្នាំដែលធ្វើឱ្យមនុស្សឈប់លូតកម្ពស់ តែធ្វើឱ្យឆ្អឹងកាន់តែរឹងមាំកុំឱ្យងាយបាក់អញ្ចឹងដែរ។ |
| Amylose (អាមីឡូស) | ជាទម្រង់មួយនៃជាតិម្សៅ (Starch) នៅក្នុងគ្រាប់អង្ករ។ បរិមាណអាមីឡូសកំណត់ពីភាពស្អិត ឬរឹងរបស់បាយក្រោយពេលដាំឆ្អិន។ អង្ករដែលមានអាមីឡូសខ្ពស់ ពេលដាំឆ្អិនបាយនឹងរឹង ឯអង្ករមានអាមីឡូសទាបបាយនឹងទន់ស្អិត (ដូចជាអង្ករផ្កាម្លិះជាដើម)។ | ដូចជាស៊ីម៉ង់ត៍នៅក្នុងល្បាយបេតុង បើមានស៊ីម៉ង់ត៍ច្រើនបេតុងនឹងរឹង បើមានតិចវានឹងស្អិត ឬទន់។ |
| Gas Liquid Chromatograph (ម៉ាស៊ីនក្រូម៉ាតូក្រាហ្វឧស្ម័ននិងរាវ) | ជាឧបករណ៍វិភាគគីមីកម្រិតខ្ពស់ដែលប្រើប្រាស់សម្រាប់បំបែក និងវាស់ស្ទង់សមាសធាតុគីមីដែលមានបរិមាណតិចតួចបំផុតនៅក្នុងសំណាក (ដូចជាការរកកាកសំណល់ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតក្នុងគ្រាប់អង្ករ)។ | ដូចជាម៉ាស៊ីនស្កេនដែលអាចរើសយកគ្រាប់ខ្សាច់តូចៗចេញពីគំនរគ្រាប់សណ្តែករាប់លានគ្រាប់ ដើម្បីរាប់ចំនួនគ្រាប់ខ្សាច់នោះ។ |
| Kjeldahl Apparatus (ឧបករណ៍ខ្យែលដាល់) | ជាប្រព័ន្ធឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍សម្រាប់កំណត់បរិមាណអាសូត (Nitrogen) នៅក្នុងសំណាកសរីរាង្គ ដែលទិន្នន័យនេះត្រូវបានយកទៅគណនាបន្តដើម្បីរកបរិមាណប្រូតេអ៊ីនសរុបនៅក្នុងគ្រាប់អង្ករ។ | ដូចជាការថ្លឹងទម្ងន់ជាតិស្ករនៅក្នុងនំ ដើម្បីដឹងថានំនោះមានកម្រិតភាពផ្អែមប៉ុណ្ណា។ |
| Plant growth regulator (សារធាតុគ្រប់គ្រងការលូតលាស់រុក្ខជាតិ) | ជាសមាសធាតុគីមី (អរម៉ូនសិប្បនិម្មិត ឬធម្មជាតិ) ដែលជះឥទ្ធិពលទៅលើការលូតលាស់ ការចេញផ្កា និងការបញ្ចេញផ្លែរបស់រុក្ខជាតិ ដោយអាចជំរុញ ឬទប់ស្កាត់ដំណើរការទាំងនេះ។ | ដូចជាភ្លើងស្តុបចរាចរណ៍ដែលបញ្ជាឱ្យរុក្ខជាតិលូតលាស់លឿន យឺត ឬឈប់លូតលាស់ត្រឹមណាមួយ។ |
| Lodging (ការដួលរលំដើមដំណាំ) | គឺជាបាតុភូតដែលដើមរុក្ខជាតិ (ដូចជាស្រូវ) បាក់ ឬដួលរាបទៅនឹងដី ដោយសារឥទ្ធិពលខ្យល់ ភ្លៀង ឬដោយសារដើមវាលូតលាស់ខ្ពស់ពេកហើយទ្រទម្ងន់កួរស្រូវមិនរួច។ វាធ្វើឱ្យខូចខាតទិន្នផលនិងពិបាកប្រមូលផល។ | ដូចជាអាគារដែលសាងសង់ខ្ពស់ពេកតែខ្វះគ្រឹះរឹងមាំ ងាយនឹងរលំនៅពេលមានខ្យល់ព្យុះបោកបក់។ |
| Phloem (ផ្លូវអាហារ ឬផ្លូអែម) | ជាប្រព័ន្ធជាលិកាសរសៃរបស់រុក្ខជាតិដែលមានតួនាទីដឹកនាំសារធាតុចិញ្ចឹម (ជាពិសេសជាតិស្ករដែលបានពីការរស្មីសំយោគ) ពីស្លឹកទៅកាន់ផ្នែកផ្សេងៗទៀតនៃរុក្ខជាតិ ដូចជាឫស ឬគ្រាប់។ | ដូចជាសរសៃឈាមនៅក្នុងខ្លួនមនុស្ស ដែលដឹកនាំសារធាតុចិញ្ចឹមពីពោះវៀនទៅចិញ្ចឹមគ្រប់សរីរាង្គទាំងអស់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
