បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហាទាក់ទងនឹងការគ្រប់គ្រងស្មៅចង្រៃនៅក្នុងស្រែដោយមិនចាំបាច់ប្រើប្រាស់ថ្នាំសម្លាប់ស្មៅ និងស្វែងរកជម្រើសជំនួសការដុតចំបើងចោលតាមរយៈការអនុវត្តកសិកម្មបែបមិនភ្ជួររាស់ដី។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានរៀបចំឡើងតាមទម្រង់សាកល្បងចែកឡូតិ៍ (Split plot design) ចំនួន ៤ ជាន់ដដែលៗ នៅមជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវស្រូវបទុមធានីនៃប្រទេសថៃ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Zero Tillage with Optimal Rice Straw (2,000 kg/rai ) + 20 Days Flooding ការមិនភ្ជួររាស់ ដោយប្រើចំបើង ២.០០០ គីឡូក្រាម/រ៉ៃ និងពន្លិចទឹករយៈពេល ២០ថ្ងៃ |
ទទួលបានទិន្នផលខ្ពស់បំផុត និងគ្រប់គ្រងស្មៅបានល្អឥតខ្ចោះ។ ជួយកាត់បន្ថយការដុតចំបើងចោល និងបង្កើនសារធាតុសរីរាង្គក្នុងដីបន្ទាប់ពីចំបើងរលួយ។ | ទាមទារការថ្លឹងថ្លែងបរិមាណចំបើងឱ្យបានត្រឹមត្រូវ និងត្រូវការប្រព័ន្ធធារាសាស្ត្រដែលអាចរក្សាការរំដោះទឹក និងពន្លិចទឹកបានល្អ។ | ទិន្នផលស្រូវខ្ពស់បំផុត (៥៧៤,៣ គ.ក្រ/រ៉ៃ) ចំនួនដើមច្រើន និងគ្មានវត្តមានស្មៅចង្រៃនៅ ៣០ ថ្ងៃក្រោយសាបព្រោះ។ |
| Zero Tillage without Rice Straw (0 kg/rai ) + Flooding ការមិនភ្ជួររាស់ ដោយមិនប្រើចំបើង (០ គីឡូក្រាម/រ៉ៃ) និងមានការពន្លិចទឹក |
ងាយស្រួលក្នុងការអនុវត្តដោយមិនចាំបាច់ចំណាយកម្លាំងពលកម្មប្រមូល ឬរៀបចំគ្របចំបើង។ ការពន្លិចទឹកនៅតែអាចជួយទប់ស្កាត់ស្មៅចង្រៃបានខ្លះ។ | ដើមស្រូវលូតលាស់ទាបជាងមុនបន្តិច និងផ្តល់ទិន្នផលទាបជាងការគ្របចំបើង។ មិនទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍ពីការកែលម្អគុណភាពដីដោយសារធាតុសរីរាង្គ។ | ទិន្នផលទាបជាង (៥៣២,៩ គីឡូក្រាម/រ៉ៃ) និងកម្ពស់ដើមស្រូវទាបបំផុត (៣៧,១ ស.ម)។ |
| High Rice Straw Rate (2,500 kg/rai ) + Flooding ការប្រើប្រាស់ចំបើងក្នុងអត្រាខ្ពស់ពេក (២.៥០០ គីឡូក្រាម/រ៉ៃ) បូកនឹងការពន្លិចទឹក |
ផ្តល់ការគ្រប់គ្រងស្មៅចង្រៃបានយ៉ាងល្អបំផុតដោយសារការបិទបាំងពន្លឺព្រះអាទិត្យ និងរក្សាសំណើមដីបានខ្ពស់។ | កម្រាស់ចំបើងដែលក្រាស់ពេកធ្វើឱ្យគ្រាប់ពូជស្រូវដែលសាបព្រោះមិនអាចប៉ះផ្ទៃដីបានល្អ បណ្តាលឱ្យកូនស្រូវងាប់ និងកាត់បន្ថយចំនួនដើម។ | ទិន្នផលធ្លាក់ចុះមកត្រឹម ៥៦៣,២ គីឡូក្រាម/រ៉ៃ បើទោះបីជាដើមស្រូវមានកម្ពស់ខ្ពស់ក៏ដោយ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រនេះតម្រូវឱ្យមានប្រភពទឹកគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ការធារទឹកពន្លិច និងការទុកដាក់ចំបើងឱ្យបានត្រឹមត្រូវ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅមជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវស្រូវបទុមធានី ប្រទេសថៃ ដែលមានលក្ខខណ្ឌដី និងអាកាសធាតុស្រដៀងគ្នានឹងតំបន់វាលទំនាបកណ្តាលនៃប្រទេសកម្ពុជា។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ លទ្ធផលនេះត្រូវបានសាកល្បងតែលើពូជស្រូវមួយប្រភេទគត់ (SP 90) និងទាមទារប្រព័ន្ធធារាសាស្ត្រដែលអាចបញ្ជាទឹកបានល្អ ដែលនេះអាចជាបញ្ហាប្រឈមសម្រាប់តំបន់ស្រែប្រាំងកម្ពុជាមួយចំនួនធំដែលពឹងផ្អែកលើទឹកភ្លៀង។
វិធីសាស្ត្រគ្របចំបើង និងពន្លិចទឹកដោយមិនភ្ជួររាស់នេះ មានសក្តានុពលខ្ពស់ក្នុងការយកមកអនុវត្តនៅប្រទេសកម្ពុជា ដើម្បីកាត់បន្ថយការដុតចំបើងចោលដែលបង្កការបំពុលបរិស្ថាន។
ជារួម បច្ចេកទេសនេះអាចជួយផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់កសិករកម្ពុជាពីការដុតចំបើង មកជាការប្រើប្រាស់វាឱ្យមានប្រយោជន៍ និងកាត់បន្ថយថ្លៃដើមផលិតកម្ម តែត្រូវពង្រឹងលទ្ធភាពនៃការគ្រប់គ្រងទឹកជាមុនសិន។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Zero Tillage Condition (លក្ខខណ្ឌមិនភ្ជួររាស់ដី) | ជាវិធីសាស្ត្រដាំដុះដំណាំដោយមិនមានការភ្ជួររាស់ ឬត្រឡប់ដីជាមុន ដែលជួយរក្សាសំណើម កាត់បន្ថយការសឹករេចរឹលដី និងសន្សំសំចៃកម្លាំងពលកម្ម។ ក្នុងបរិបទនេះ គឺការសាបព្រោះស្រូវពីលើចំបើងផ្ទាល់តែម្តង។ | ដូចជាការសង់ផ្ទះដោយមិនបាច់ជីកដីធ្វើគ្រឹះថ្មី តែពឹងផ្អែកលើផ្ទៃដីចាស់ដែលមានស្រាប់ដើម្បីចំណេញពេលវេលា និងថវិកា។ |
| Split plot design (ប្លង់ពិសោធន៍បែបបំបែកឡូតិ៍) | ជាទម្រង់នៃការរៀបចំការពិសោធន៍ក្នុងវិស័យកសិកម្ម ដែលកត្តាធំមួយ (ឧទាហរណ៍៖ រយៈពេលពន្លិចទឹក) ត្រូវបានដាក់ក្នុងឡូតិ៍មេ (Main plot) ហើយកត្តាតូចមួយទៀត (ឧទាហរណ៍៖ កម្រិតបរិមាណចំបើង) ត្រូវបានដាក់ក្នុងឡូតិ៍រង (Subplot) នៅក្នុងឡូតិ៍ធំនោះ ដើម្បីងាយស្រួលប្រៀបធៀបអន្តរកម្មរវាងកត្តាទាំងពីរ។ | ដូចជាការបែងចែកថ្នាក់រៀនធំមួយទៅតាមកម្រិតថ្នាក់ (ឡូតិ៍ធំ) រួចបែងចែកសិស្សក្នុងថ្នាក់នោះជាក្រុមតូចៗតាមមុខវិជ្ជា (ឡូតិ៍រង) ដើម្បីងាយស្រួលវាយតម្លៃ។ |
| Pre-germinated dircet-seeded rice (ស្រូវសាបព្រោះផ្ទាល់ដែលបណ្តុះពន្លកស្រាប់) | ជាវិធីសាស្ត្រយកគ្រាប់ពូជស្រូវទៅត្រាំទឹកឱ្យដុះពន្លកបន្តិចសិន ទើបយកទៅសាបព្រោះផ្ទាល់ក្នុងស្រែ ជៀសវាងការស្ទូង។ វិធីនេះជួយឱ្យកូនស្រូវដុះលឿន និងអាចប្រកួតប្រជែងដណ្តើមពន្លឺ និងអាហារជាមួយស្មៅចង្រៃបានល្អ។ | ដូចជាការបញ្ឆេះម៉ាស៊ីនរថយន្តទុកជាមុន ពេលសញ្ញាប្រកួតលោតឡើងគឺអាចចេញដំណើរបានលឿនជាងអ្នកអត់ទាន់បញ្ឆេះ។ |
| Ammonification (ដំណើរការបំប្លែងទៅជាអាម៉ូញាក់) | ជាដំណើរការជីវសាស្ត្រដែលបាក់តេរី ឬអតិសុខុមប្រាណក្នុងដីបំប្លែងសារធាតុសរីរាង្គ (ដូចជាចំបើងងាប់ដែលរលួយកប់ក្នុងទឹក) ទៅជាអាម៉ូញាក់ (NH4+) ដែលជារូបភាពនៃធាតុអាសូតដែលឫសរុក្ខជាតិអាចស្រូបយកទៅចិញ្ចឹមដើមបានយ៉ាងងាយស្រួល។ | ដូចជាការកិនបំបែកអាហាររឹងៗឱ្យទៅជាទឹកក្រឡុក ដើម្បីឱ្យរាងកាយងាយស្រួលស្រូបយកជីវជាតិយកទៅប្រើប្រាស់បានភ្លាមៗ។ |
| Fimbristylis mileacea (ស្មៅក្បាលរុយ / ស្មៅកក់) | ជាប្រភេទស្មៅចង្រៃម៉្យាងដែលធន់ទ្រាំ និងតែងតែដុះនៅក្នុងលក្ខខណ្ឌដីសើម ឬដីលិចទឹក។ វាដុះប្រជែងយកជីជាតិ និងពន្លឺពីដំណាំស្រូវ ដែលតម្រូវឱ្យមានការគ្រប់គ្រងទឹកពន្លិចឱ្យបានត្រឹមត្រូវដើម្បីទប់ស្កាត់ការលូតលាស់របស់វា។ | ដូចជាភ្ញៀវមិនបានអញ្ជើញដែលមកដណ្តើមអាហារម្ចាស់ផ្ទះស៊ី រហូតដល់ម្ចាស់ផ្ទះស្គមស្គាំងគ្មានកម្លាំង។ |
| Panicle (កួរស្រូវ) | ផ្នែកខាងចុងនៃដើមស្រូវដែលជាចង្កោមផ្ទុកទៅដោយផ្កាស្រូវ និងវិវត្តទៅជាគ្រាប់ស្រូវនៅពេលទុំ។ ចំនួនកួរស្រូវកាន់តែច្រើនក្នុងមួយម៉ែត្រការ៉េ បញ្ជាក់ថាទិន្នផលស្រូវនឹងកាន់តែខ្ពស់។ | ដូចជាមែកធាងនៃដើមឈើហូបផ្លែ ដែលមែកផ្លែកាន់តែច្រើន ទិន្នផលប្រមូលបានក៏កាន់តែច្រើនដែរ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
