បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះដោះស្រាយបញ្ហាកំណើនស្មៅចង្រៃនៅក្នុងចម្ការអំពៅ និងស្វែងរកវិធីសាស្រ្តកសិកម្មបែបធម្មជាតិដើម្បីទប់ស្កាត់ស្មៅ និងបង្កើនទិន្នផលអំពៅដោយមិនពឹងផ្អែកតែលើសារធាតុគីមី។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តនៅតាមចម្ការកសិករក្នុងខេត្ត Suphan Buri និង Nakhon-Pathom ប្រទេសថៃ ចន្លោះឆ្នាំ ១៩៨២ ដល់ ១៩៨៧ ដោយប្រើប្រាស់ការរចនាប្លង់ពិសោធន៍ដើម្បីប្រៀបធៀបបច្ចេកទេសដាំដុះ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Sugarcane Monoculture (Unweeded vs Chemical Weeding) ការដាំអំពៅទោល (មិនមានការកម្ចាត់ស្មៅ ធៀបនឹងការប្រើប្រាស់គីមី) |
ងាយស្រួលក្នុងការគ្រប់គ្រង និងអាចប្រើប្រាស់គ្រឿងចក្របានពេញលេញ។ មិនស្មុគស្មាញក្នុងការប្រមូលផល។ | មានការលូតលាស់ស្មៅចង្រៃច្រើន ត្រូវការចំណាយខ្ពស់លើថ្នាំសម្លាប់ស្មៅ ឬកម្លាំងពលកម្មដកស្មៅ ហើយមិនមានចំណូលបន្ថែម។ | ផ្តល់ទិន្នផលអំពៅទាបជាងការដាំលាយ និងមានទម្ងន់ស្ងួតរបស់ស្មៅច្រើនជាង ជាពិសេសបើមិនបានកម្ចាត់ស្មៅក្នុងរយៈពេលពីរខែដំបូង។ |
| Sugarcane intercropped with peanut ការដាំអំពៅលាយជាមួយសណ្តែកដីចន្លោះរង |
ជួយគ្របដណ្តប់ដីកាត់បន្ថយការដុះស្មៅចង្រៃ ផ្តល់ទិន្នផលសណ្តែកដីបន្ថែម និងជួយបង្កើនទិន្នផលអំពៅ។ | ទាមទារការរៀបចំដី និងកម្លាំងពលកម្មបន្ថែមសម្រាប់ការដាំដុះ និងការប្រមូលផលសណ្តែកដី។ | កាត់បន្ថយស្មៅចង្រៃបាន ៣១,១% និងបង្កើនទិន្នផលអំពៅបាន ១១,៥% ព្រមទាំងទទួលបានទិន្នផលសណ្តែកដីចន្លោះពី ១៥៦៨ ដល់ ២៨១៨ គីឡូក្រាមក្នុងមួយហិកតា។ |
| Trash Mulch in Ratoon Cane ការគ្របគល់ដោយស្លឹកអំពៅស្ងួតសម្រាប់អំពៅសល់គល់ |
ជួយរក្សាសំណើមដី ទប់ស្កាត់ការដុះស្មៅ កាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់ថ្នាំគីមី និងចៀសវាងការដុតបំផ្លាញស្លឹកដែលធ្វើឱ្យខូចបរិស្ថាន។ | ត្រូវការកម្លាំងពលកម្មដើម្បីរៀបចំកាត់ និងរាយស្លឹកអំពៅតាមចន្លោះរងឱ្យបានត្រឹមត្រូវ។ | បង្កើនទិន្នផលអំពៅសល់គល់ ៤៨,៤% ជាមធ្យម (ទទួលបានទិន្នផល ៤០,៤ ដល់ ៤៦,៣ តោន/ហិកតា) និងកាត់បន្ថយទម្ងន់ស្ងួតរបស់ស្មៅបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះពឹងផ្អែកលើធនធានកសិកម្មជាក់ស្តែងដូចជា ពូជដំណាំ ជី និងកម្លាំងពលកម្ម ដែលជាទូទៅអាចរកបានយ៉ាងងាយស្រួលសម្រាប់កសិករ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅចម្ការកសិករក្នុងខេត្ត Suphan Buri និង Nakhon-Pathom ប្រទេសថៃ ពីឆ្នាំ ១៩៨២-១៩៨៧។ ដោយសារលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ និងប្រភេទដីមានភាពស្រដៀងគ្នាច្រើនទៅនឹងប្រទេសកម្ពុជា លទ្ធផលនៃការសិក្សានេះអាចយកមកអនុវត្តបានដោយផ្ទាល់ ប៉ុន្តែទំហំនៃទិន្នផលអាចប្រែប្រួលទៅតាមពូជអំពៅក្នុងស្រុក និងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុបច្ចុប្បន្ន។
វិធីសាស្រ្តនៃការដាំដំណាំចន្លោះរង និងការគ្របគល់នេះ គឺមានអត្ថប្រយោជន៍ និងសក្តិសមយ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការអនុវត្តក្នុងវិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា។
សរុបមក បច្ចេកទេសកសិកម្មបែបអេកូឡូស៊ីទាំងនេះ មិនត្រឹមតែជួយសន្សំសំចៃការចំណាយប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងជួយបង្កើនប្រាក់ចំណេញ និងថែរក្សាគុណភាពដីបានយ៉ាងល្អប្រសើរសម្រាប់កសិករកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Intercropped (ការដាំដំណាំចន្លោះរង) | ជាវិធីសាស្រ្តកសិកម្មដែលគេដាំដំណាំពីរ ឬច្រើនប្រភេទក្នុងពេលតែមួយនៅលើដីតែមួយ។ ក្នុងការសិក្សានេះ គឺការដាំសណ្តែកដីនៅចន្លោះរងអំពៅ ដើម្បីទាញយកប្រយោជន៍ពីផ្ទៃដីទំនេរ ទប់ស្កាត់ពន្លឺកុំឱ្យជះដល់ដី និងកាត់បន្ថយការដុះស្មៅចង្រៃ។ | ដូចជាការជួលបន្ទប់ទទេនៅក្នុងផ្ទះរបស់អ្នកឱ្យអ្នកផ្សេងស្នាក់នៅ ដើម្បីបានចំណូលបន្ថែម និងជួយមើលថែផ្ទះកុំឱ្យមានចោរចូល (ស្មៅចង្រៃ)។ |
| Trash Mulch (ការគ្របគល់ដោយកាកសំណល់រុក្ខជាតិ) | ការប្រើប្រាស់ស្លឹក ឬកាកសំណល់រុក្ខជាតិ (ដូចជាស្លឹកអំពៅស្ងួត) មកគ្របពីលើដីតាមចន្លោះរងដំណាំ ដើម្បីរក្សាសំណើម កាត់បន្ថយកម្តៅដី និងរារាំងពន្លឺព្រះអាទិត្យមិនឱ្យជះដល់គ្រាប់ស្មៅ ដែលធ្វើឱ្យស្មៅមិនអាចដុះពន្លកបាន។ | ដូចជាការស្លៀកសម្លៀកបំពាក់ក្រាស់ៗ ឬពាក់មួកការពារកម្តៅថ្ងៃឱ្យដី ដើម្បីកុំឱ្យទឹកឆាប់រំហួត និងការពារកុំឱ្យគ្រាប់ស្មៅត្រូវពន្លឺដុះឡើងមកបាន។ |
| Ratoon cane (អំពៅសល់គល់) | ជាដំណាក់កាលលូតលាស់របស់អំពៅបន្ទាប់ពីការប្រមូលផលលើកទីមួយ ដែលដើមថ្មីដុះចេញពីគល់ចាស់ដែលនៅសល់ក្នុងដី ដោយមិនចាំបាច់ដាំកូន ឬកាត់កង់អំពៅដាំជាថ្មីម្តងទៀតឡើយ។ | ដូចជាដើមចេកដែលយើងកាត់ដើមធំយកទៅប្រើប្រាស់ ហើយមានកូនចេកតូចៗដុះចេញពីគល់ចាស់ដដែលដោយមិនបាច់ដាំថ្មី។ |
| Plant cane (អំពៅដាំថ្មី) | ជាវដ្តនៃការដាំអំពៅលើកដំបូងបំផុត ដែលគេប្រើប្រាស់កង់អំពៅ ឬកូនអំពៅយកមកដាំផ្ទាល់ទៅក្នុងដីថ្មីៗ ដែលទាមទារការរៀបចំដី ការបន្ធូរដី និងមើលថែទាំដិតដល់ជាងអំពៅសល់គល់។ | ដូចជាការចាប់ផ្តើមសាងសង់ផ្ទះថ្មីពីគ្រឹះដំបូង ដែលត្រូវការពេលវេលា កម្លាំង និងការរៀបចំច្រើនជាងការជួសជុលផ្ទះចាស់។ |
| Monoculture (ការដាំដំណាំទោល) | ជាប្រព័ន្ធកសិកម្មដែលគេដាំតែដំណាំមួយប្រភេទគត់នៅលើផ្ទៃដីដ៏ធំក្នុងរដូវកាលមួយ។ ការដាំបែបនេះងាយស្រួលគ្រប់គ្រង និងប្រមូលផល តែបន្សល់ទុកដីទំនេរច្រើនដែលធ្វើឱ្យងាយរងការរាតត្បាតពីស្មៅចង្រៃ។ | ដូចជាការបើកហាងលក់តែទំនិញមួយមុខគត់ បើអតិថិជនមិនត្រូវការទំនិញនោះ ឬមានបញ្ហាអ្វីមួយ ហាងនឹងបាត់បង់ចំណូលទាំងស្រុង។ |
| Preemergence herbicide (ថ្នាំសម្លាប់ស្មៅមុនពេលដុះ) | ជាប្រភេទថ្នាំគីមីកសិកម្មដែលគេបាញ់ទៅលើដីមុនពេលគ្រាប់ស្មៅដុះពន្លក ដើម្បីទប់ស្កាត់អង់ស៊ីម ឬដំណើរការលូតលាស់របស់គ្រាប់ស្មៅតាំងពីវានៅកប់ក្នុងដី (ឧទាហរណ៍ថ្នាំ Alachlor ដែលប្រើក្នុងការសិក្សានេះ)។ | ដូចជាការចាក់វ៉ាក់សាំងការពារជំងឺទុកជាមុន មិនមែនចាំទាល់តែឈឺ (ស្មៅដុះហើយ) ទើបលេបថ្នាំព្យាបាលនោះទេ។ |
| Weed competition (ការប្រកួតប្រជែងរបស់ស្មៅចង្រៃ) | គឺជាបាតុភូតដែលស្មៅចង្រៃដុះលូតលាស់លឿន ហើយដណ្តើមយកពន្លឺព្រះអាទិត្យ ទឹក និងសារធាតុចិញ្ចឹមពីដី ធ្វើឱ្យដំណាំគោល (ដូចជាអំពៅ ឬសណ្តែកដី) ខ្វះជីវជាតិ ចុះខ្សោយ និងធ្លាក់ចុះទិន្នផល។ | ដូចជាក្មេងកំហូចដែលដណ្តើមអាហារ និងកន្លែងអង្គុយពីក្មេងស្លូតបូត ធ្វើឱ្យក្មេងស្លូតបូតស្គមស្គាំង និងរៀនមិនបានល្អ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
