បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះស្វែងរកលក្ខខណ្ឌមជ្ឈដ្ឋានល្អបំផុតសម្រាប់ការកកើតអំប្រ៊ីយ៉ូ (Embryogenesis) និងការលូតលាស់ជាកូនរុក្ខជាតិឡើងវិញ ពីការបណ្ដុះជាលិកាស្លឹកកញ្ចុំដំបូងរបស់សណ្តែកសៀង (Glycine max) ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានយកស្លឹកកញ្ចុំដំបូងរបស់សណ្តែកសៀងដែលមានទំហំខុសៗគ្នា ទៅបណ្ដុះក្នុងមជ្ឈដ្ឋានដែលមានសារធាតុចិញ្ចឹម និងអរម៉ូនលូតលាស់ក្នុងកម្រិតខុសៗគ្នា។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Modified MS Medium + 7.5-10.0 mg/L NAA + 15 g/L Sucrose មជ្ឈដ្ឋាន MS កែច្នៃបន្ថែម NAA (៧,៥-១០,០ ម.ក/លីត្រ) និងស៊ុយក្រូស (១៥ ក្រាម/លីត្រ) |
ជំរុញការកកើតអំប្រ៊ីយ៉ូ (Embryoid) បានល្អបំផុត និងមានទំហំធំល្អ។ វាមានភាពស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់ស្លឹកកញ្ចុំដែលមានទំហំចន្លោះពី ៣ ទៅ ៥ មីលីម៉ែត្រ។ | ទាមទារការគ្រប់គ្រងកំហាប់អរម៉ូន និងទំហំស្លឹកកញ្ចុំឱ្យបានច្បាស់លាស់។ ប្រសិនបើកំហាប់ប្រែប្រួល វានឹងកាត់បន្ថយប្រសិទ្ធភាពនៃការបណ្ដុះ។ | បង្កើតអំប្រ៊ីយ៉ូបានចំនួនច្រើនបំផុត ជាពិសេសលើសណ្តែកសៀងពូជ SJ4 (ទទួលបាន ១៣៥ អំប្រ៊ីយ៉ូ ពី ១៨៨ ស្លឹកកញ្ចុំ)។ |
| Modified MS Medium + High NAA (>10 mg/L) or High Sucrose (>15 g/L) មជ្ឈដ្ឋាន MS កែច្នៃបន្ថែម NAA កំហាប់ខ្ពស់ (>១០ ម.ក/លីត្រ) ឬស៊ុយក្រូសកំហាប់ខ្ពស់ (>១៥ ក្រាម/លីត្រ) |
អាចជំរុញការបង្កើតជាកោសិកាពក (Callus formation) ក្នុងកម្រិតមធ្យមទៅល្អខ្លាំង ដែលស័ក្តិសមសម្រាប់គោលបំណងស្រាវជ្រាវផ្សេង។ | ធ្វើឱ្យអត្រាកកើតអំប្រ៊ីយ៉ូធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំង និងបណ្តាលឱ្យកោសិកាប្រែពណ៌ត្នោតមិនអាចលូតលាស់ជាកូនរុក្ខជាតិបាន។ កំហាប់ស្ករខ្ពស់ពេកបង្កឱ្យមានបាតុភូត Plasmolysis។ | ចំនួនអំប្រ៊ីយ៉ូថយចុះយ៉ាងគំហុក (ឧទាហរណ៍ ការប្រើ NAA កំហាប់ 15 mg/L ទទួលបានអំប្រ៊ីយ៉ូត្រឹមតែ ៣ ប៉ុណ្ណោះ)។ |
| MS Medium + Casein Hydrolysate (200-1000 mg/L) មជ្ឈដ្ឋាន MS បន្ថែមអាស៊ីតអាមីណេ (Casein Hydrolysate ២០០-១០០០ ម.ក/លីត្រ) |
អាចផ្តល់ប្រភពអាសូតបន្ថែមសម្រាប់ការលូតលាស់កោសិការុក្ខជាតិក្នុងលក្ខខណ្ឌស្រាវជ្រាវមួយចំនួន។ | មិនមានឥទ្ធិពលវិជ្ជមានច្បាស់លាស់ក្នុងការកកើតអំប្រ៊ីយ៉ូសម្រាប់សណ្តែកសៀងនោះទេ ថែមទាំងធ្វើឱ្យអំប្រ៊ីយ៉ូមានទំហំតូច និងពន្យឺតការលូតលាស់។ | មិនបង្ហាញពីការកើនឡើងនៃអត្រាបង្កើតអំប្រ៊ីយ៉ូទេ បើធៀបនឹងមជ្ឈដ្ឋានដែលមិនបានបន្ថែម Casein Hydrolysate។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារមន្ទីរពិសោធន៍បណ្ដុះជាលិការុក្ខជាតិ (Plant Tissue Culture Lab) ដែលមានបំពាក់ឧបករណ៍ និងសារធាតុគីមីស្តង់ដារសម្រាប់ធ្វើប្រតិបត្តិការក្នុងលក្ខខណ្ឌគ្មានមេរោគ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅសាកលវិទ្យាល័យ Kasetsart ប្រទេសថៃ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៩០ ដោយផ្អែកលើពូជសណ្តែកសៀងជាក់លាក់ចំនួន ៤ ពូជ (SJ4, SJ5, NW1, MTD22)។ ទោះបីជាទិន្នន័យនេះមានអាយុកាលចាស់ និងផ្អែកលើពូជរបស់ប្រទេសថៃក៏ដោយ ប៉ុន្តែវាមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ព្រោះប្រទេសទាំងពីរមានអាកាសធាតុស្រដៀងគ្នា ហើយបច្ចេកទេសនេះអាចធ្វើជាមូលដ្ឋានក្នុងការកែលម្អពូជសណ្តែកសៀងក្នុងស្រុកកម្ពុជាបាន។
វិធីសាស្ត្របណ្ដុះជាលិកានេះមានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់វិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា ក្នុងការបង្កើតពូជរុក្ខជាតិថ្មីៗ និងការផលិតកូនរុក្ខជាតិដែលគ្មានជំងឺ។
សរុបមក ការអនុវត្តបច្ចេកទេសនេះអាចជួយជំរុញការស្រាវជ្រាវ និងការអភិវឌ្ឍពូជសណ្តែកសៀងនៅកម្ពុជាឱ្យមានភាពប្រកួតប្រជែងខ្ពស់ និងឆ្លើយតបទៅនឹងតម្រូវការទីផ្សារ និងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Embryogenesis (ការកកើតអំប្រ៊ីយ៉ូ) | ដំណើរការដែលកោសិការុក្ខជាតិ (ដូចជាស្លឹកកញ្ចុំ) ត្រូវបានជំរុញឱ្យលូតលាស់ទៅជាអំប្រ៊ីយ៉ូ (Embryoid) នៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ ដែលអាចលូតលាស់បន្តជាកូនរុក្ខជាតិថ្មីបាន ដោយមិនបាច់ឆ្លងកាត់ការបង្កាត់ពូជតាមធម្មជាតិ។ | វាប្រៀបដូចជាការយកបំណែកតូចមួយនៃរុក្ខជាតិទៅ 'ក្លូន' ឱ្យក្លាយជាគ្រាប់ពូជសិប្បនិម្មិតដែលអាចដុះជាដើមថ្មី។ |
| Cotyledon (ស្លឹកកញ្ចុំដំបូង) | ជាផ្នែកមួយនៃអំប្រ៊ីយ៉ូនៅក្នុងគ្រាប់ពូជ ដែលមានតួនាទីស្តុកទុកអាហារសម្រាប់ចិញ្ចឹមកូនរុក្ខជាតិនៅពេលវាចាប់ផ្តើមដុះពន្លកដំបូង។ ក្នុងការស្រាវជ្រាវនេះ គេយកវាមកធ្វើជាជាលិកាគោលសម្រាប់បណ្ដុះដើម្បីបង្កើតកូនរុក្ខជាតិថ្មី។ | ដូចជាថង់អាហារបម្រុងដែលភ្ជាប់មកជាមួយទារក (កូនរុក្ខជាតិ) ដើម្បីជួយឱ្យវាមានកម្លាំងលូតលាស់នៅថ្ងៃដំបូង។ |
| MS Medium / Murashige and Skoog (មជ្ឈដ្ឋាន MS) | ជាល្បាយសារធាតុចិញ្ចឹមស្តង់ដារនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ ដែលមានផ្ទុកម៉ាក្រូសារធាតុ មីក្រូសារធាតុ និងវីតាមីនចាំបាច់ ដើម្បីទ្រទ្រង់ការលូតលាស់របស់កោសិការុក្ខជាតិនៅក្នុងដបកែវក្នុងលក្ខខណ្ឌគ្មានមេរោគ។ | វាប្រៀបដូចជាទឹកដោះគោម្សៅដែលមានផ្ទុកជីវជាតិគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ចិញ្ចឹមកោសិការុក្ខជាតិជំនួសឱ្យដី។ |
| NAA / Naphthaleneacetic acid (អរម៉ូន NAA) | ជាប្រភេទអរម៉ូនលូតលាស់សំយោគប្រភេទ Auxin ដែលត្រូវបានគេប្រើប្រាស់ជាទូទៅក្នុងការបណ្ដុះជាលិកា ដើម្បីជំរុញការបែងចែកកោសិកា ការបង្កើតឫស និងការកកើតអំប្រ៊ីយ៉ូ។ | ដូចជាថ្នាំប៉ូវដែលបញ្ជាឱ្យកោសិការុក្ខជាតិប្រញាប់បំបែកខ្លួន និងបង្កើតជាឫសឬអំប្រ៊ីយ៉ូថ្មី។ |
| Callus formation (ការកកើតកោសិកាពក) | ជាបណ្តុំកោសិកាដែលគ្មានទម្រង់ច្បាស់លាស់ និងមិនទាន់មានមុខងារជាក់លាក់ ដែលកកើតឡើងនៅពេលកោសិការុក្ខជាតិរងរបួស ឬត្រូវបានជំរុញដោយអរម៉ូនក្នុងកម្រិតមិនសមស្រប មុននឹងវាអាចវិវឌ្ឍទៅជាសរីរាង្គផ្សេងៗ។ | ដូចជាសន្លាកដំបៅដែលសាច់ដុះឡើងរដិបរដុប មុនពេលវាប្រែក្លាយទៅជាសរីរាង្គថ្មី ឬឫស។ |
| Plasmolysis (បាតុភូតបាត់បង់ជាតិទឹកពីកោសិកា) | បាតុភូតដែលទឹកសាយភាយចេញពីក្នុងកោសិការុក្ខជាតិទៅកាន់មជ្ឈដ្ឋានខាងក្រៅ (ដោយសារខាងក្រៅមានកំហាប់សារធាតុរលាយ ដូចជាស្ករ ខ្ពស់ជាង) ដែលធ្វើឱ្យកោសិកាស្វិត និងអាចងាប់បាន។ | ដូចជាការយកបន្លែស្រស់ទៅត្រាំក្នុងទឹកអំបិលឬទឹកស្ករ ដែលធ្វើឱ្យទឹកចេញពីបន្លែ ហើយបន្លែប្រែជាស្វិត។ |
| Casein hydrolysate (អាស៊ីតអាមីណេ Casein hydrolysate) | ជាល្បាយនៃអាស៊ីតអាមីណេដែលទទួលបានពីការបំបែកប្រូតេអ៊ីនទឹកដោះគោ ដែលជារឿយៗត្រូវបានគេប្រើប្រាស់ជាប្រភពអាសូតសរីរាង្គបន្ថែមនៅក្នុងមជ្ឈដ្ឋានបណ្ដុះជាលិកា ដើម្បីជួយបង្កើនការលូតលាស់។ | ដូចជាការផ្តល់ប្រូតេអ៊ីនបំប៉នសាច់ដុំដល់អ្នកហាត់ប្រាណ ដើម្បីឱ្យកោសិការុក្ខជាតិមានប្រភពអាហារបន្ថែម។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
