បញ្ហា (The Problem)៖ ការរិចរិលដីគឺជាការគំរាមកំហែងយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់ផលិតភាពកសិកម្មនៅក្នុងប្រទេសវៀតណាម ប៉ុន្តែអត្រានៃការអនុវត្តការគ្រប់គ្រងដីប្រកបដោយនិរន្តរភាព (Sustainable Land Management - SLM) នៅមានកម្រិតទាបនៅឡើយ។ ការសិក្សានេះស៊ើបអង្កេតពីកត្តាសេដ្ឋកិច្ចសង្គម និងស្ថាប័នជាក់លាក់ដែលជំរុញ ឬរារាំងការសម្រេចចិត្តរបស់កសិករក្នុងការអនុវត្ត SLM។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានប្រើប្រាស់ក្របខ័ណ្ឌអត្ថប្រយោជន៍ចៃដន្យ (Random utility framework) និងការធ្វើម៉ូដែលតំរែតំរង់ដើម្បីវិភាគទិន្នន័យពីតំបន់ភូមិសាស្ត្រចម្រុះចំនួន៣។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Logistic Regression (Logit Model) ម៉ូដែលតំរែតំរង់ឡូជីខល (Logistic Regression) |
អាចវាយតម្លៃឥទ្ធិពលនៃអថេរច្រើនក្នុងពេលតែមួយ និងទស្សន៍ទាយប្រូបាប៊ីលីតេនៃការសម្រេចចិត្តរបស់កសិករ (អនុវត្ត ឬមិនអនុវត្ត)។ | មានដែនកំណត់ដោយសារការសន្មត់ថាមានទំនាក់ទំនងលីនេអ៊ែរ (Linearity) រវាងអថេរឯករាជ្យ និងអថេរអាស្រ័យ។ | បានរកឃើញថាប្រាក់ចំណូល ឥណទាន និងសេវាផ្សព្វផ្សាយកសិកម្មមានឥទ្ធិពលវិជ្ជមានខ្លាំង ខណៈចំនួនក្បាលដីច្រើនមានឥទ្ធិពលអវិជ្ជមានដល់ការអនុវត្ត SLM។ |
| Comparative Analysis (T-test & Descriptive Statistics) ការវិភាគប្រៀបធៀប និងស្ថិតិពណ៌នា (T-test & Descriptive Statistics) |
ងាយស្រួលយល់ និងអាចបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ពីភាពខុសគ្នានៃតម្លៃមធ្យមនៃក្រុមនីមួយៗ (ឧទាហរណ៍៖ ការប្រៀបធៀបប្រាក់ចំណូល)។ | មិនអាចវិភាគពីឥទ្ធិពលចម្រុះនៃកត្តាផ្សេងៗជាច្រើនក្នុងពេលតែមួយ ដើម្បីរកកត្តាជំរុញចម្បងបានទេ។ | បង្ហាញថាគ្រួសារដែលអនុវត្ត SLM មានប្រាក់ចំណូលមធ្យមខ្ពស់ជាងគ្រួសារមិនអនុវត្ត (៦២.៤ លានដុង ធៀបនឹង ៥២.០ លានដុង ក្នុងមួយឆ្នាំ)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះពឹងផ្អែកលើការប្រមូលទិន្នន័យបឋមតាមរយៈការស្ទង់មតិផ្ទាល់នៅតាមទីវាល និងកម្មវិធីកុំព្យូទ័រសម្រាប់វិភាគទិន្នន័យស្ថិតិ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសវៀតណាម ដោយជ្រើសរើសយកតំបន់ភ្នំ (Da Bac) តំបន់ឆ្នេរ (Hai Lang) និងតំបន់ដីសណ្ដទន្លេមេគង្គ (Co Do) ផ្តោតលើកសិករចំនួន ៨២៦ គ្រួសារ ដែលភាគច្រើនមេគ្រួសារជាបុរស (៨១%)។ ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដោយសារប្រទេសយើងមានប្រព័ន្ធកសិកម្ម លក្ខណៈភូមិសាស្ត្រចម្រុះ និងបញ្ហាប្រឈមនៃការរិចរិលដីស្រដៀងគ្នានឹងតំបន់ទាំងនេះ។
ការរកឃើញនៅក្នុងការសិក្សានេះមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការរៀបចំគោលនយោបាយកសិកម្មនៅកម្ពុជា។
សរុបមក ការគាំទ្រផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ និងការពង្រឹងសេវាផ្សព្វផ្សាយកសិកម្មដល់មូលដ្ឋាន គឺជាកូនសោរដ៏សំខាន់ដើម្បីជំរុញឱ្យកសិករកម្ពុជាអាចប្រែក្លាយទៅរកការគ្រប់គ្រងដីប្រកបដោយនិរន្តរភាពបានជោគជ័យ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Sustainable land management (ការគ្រប់គ្រងដីប្រកបដោយនិរន្តរភាព) | ការអនុវត្តបច្ចេកទេសកសិកម្មដែលជួយរក្សា និងកែលម្អគុណភាពដី ទឹក និងជីវចម្រុះ ដើម្បីធានាបាននូវទិន្នផលយូរអង្វែងដោយមិនបំផ្លាញបរិស្ថានជុំវិញ។ វាដើរតួនាទីកាត់បន្ថយការរិចរិលដី និងរក្សាផលិតភាពដីកសិកម្ម។ | ដូចជាការថែទាំម៉ាស៊ីនរថយន្តដោយប្តូរប្រេងម៉ាស៊ីនឱ្យបានទៀងទាត់ ដើម្បីឱ្យវាអាចដំណើរការបានយូរអង្វែង មិនមែនគ្រាន់តែជាន់ហ្គែរយកល្បឿនហើយទុកឱ្យវាខូចនោះទេ។ |
| Logistic regression (ម៉ូដែលតំរែតំរង់ឡូជីខល) | វិធីសាស្ត្រស្ថិតិដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ដើម្បីវាស់ស្ទង់ និងទស្សន៍ទាយប្រូបាប៊ីលីតេនៃលទ្ធផលដែលមានជម្រើសតែពីរ (ឧទាហរណ៍៖ អនុវត្ត ឬមិនអនុវត្ត) ដោយផ្អែកលើការទាញឥទ្ធិពលពីអថេរឯករាជ្យផ្សេងៗ (ដូចជាប្រាក់ចំណូល និងអាយុ)។ | ដូចជាការថ្លឹងថ្លែងពីកត្តាផ្សេងៗ (ដូចជាមេឃស្រទុំ មានខ្យល់) ដើម្បីទស្សន៍ទាយថាមាន ឬមិនមានភ្លៀងធ្លាក់។ |
| Random utility model (ម៉ូដែលអត្ថប្រយោជន៍ចៃដន្យ) | ទ្រឹស្តីសេដ្ឋកិច្ចដែលយកមកប្រើសម្រាប់ពន្យល់ពីការសម្រេចចិត្ត ដោយសន្មតថាមនុស្សនឹងជ្រើសរើសជម្រើសណាដែលផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍ខ្ពស់បំផុតដល់ពួកគេ ទោះបីជាមានកត្តាមួយចំនួនដែលអ្នកស្រាវជ្រាវមិនអាចវាស់វែងបានក៏ដោយ។ | ដូចជាការសម្រេចចិត្តទិញទូរស័ព្ទមួយ ដោយថ្លឹងថ្លែងរវាងតម្លៃនិងគុណភាព រួមទាំងចំណូលចិត្តផ្ទាល់ខ្លួនដែលអ្នកដទៃមើលមិនឃើញ។ |
| Agroforestry (កសិ-រុក្ខកម្ម) | ប្រព័ន្ធនៃការដាំដុះដែលអនុវត្តដោយការរួមបញ្ចូលការដាំដើមឈើធំៗ (ឈើព្រៃ ឬឈើហូបផ្លែ) ជាមួយដំណាំកសិកម្មរួមផ្សំ ឬការចិញ្ចឹមសត្វនៅលើផ្ទៃដីតែមួយ ដើម្បីបង្កើតតុល្យភាពអេកូឡូស៊ី និងទាញយកប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ច។ | ដូចជាការបង្កើតសហគមន៍មួយដែលមនុស្សចាស់ (ដើមឈើធំផ្តល់ម្លប់និងរក្សាដី) និងក្មេង (ដំណាំផ្តល់ចំណូលរហ័ស) រស់នៅពឹងពាក់គ្នាក្នុងផ្ទះតែមួយ។ |
| Monoculture (ការដាំដុះដំណាំទោល) | ការដាំដុះដំណាំតែមួយប្រភេទសុទ្ធនៅលើផ្ទៃដីធំទូលាយនិងជាប់ៗគ្នាពីមួយរដូវទៅមួយរដូវ ដែលការអនុវត្តបែបនេះច្រើនតែជឺតយកសារធាតុចិញ្ចឹមពីដី និងបង្កឱ្យមានការរិចរិលដីយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ | ដូចជាការញ៉ាំតែសាច់ដដែលៗរាល់ថ្ងៃ ដោយមិនញ៉ាំបន្លែ ដែលធ្វើឱ្យរាងកាយឆាប់ខ្វះវីតាមីនចម្រុះ។ |
| Crop rotation (ការផ្លាស់ប្តូរវេនដំណាំ) | យុទ្ធសាស្ត្រក្នុងការដាំដុះដំណាំខុសៗគ្នាឆ្លាស់គ្នានៅលើផ្ទៃដីតែមួយពីមួយរដូវទៅមួយរដូវ ដើម្បីអនុញ្ញាតឱ្យដីស្តារជីជាតិឡើងវិញ ជាពិសេសនៅពេលមានការប្រើប្រាស់ដំណាំសណ្តែកដើម្បីបន្ថែមអាសូតទៅក្នុងដី។ | ដូចជាការផ្លាស់ប្តូរវេនគ្នាយាមកាម ដើម្បីកុំឱ្យអ្នកយាមម្នាក់ហត់នឿយខ្លាំងពេក។ |
| Multicollinearity (ពហុខូលីនេអ៊ែរ) | បញ្ហានៅក្នុងម៉ូដែលវិភាគស្ថិតិ នៅពេលដែលអថេរឯករាជ្យ (កត្តាជះឥទ្ធិពល) ចាប់ពីពីរឡើងទៅ មានទំនាក់ទំនងគ្នាខ្លាំងពេក ដែលធ្វើឱ្យមានភាពលំអៀង និងពិបាកក្នុងការកំណត់ថាអថេរមួយណាពិតជាមានឥទ្ធិពលជាក់លាក់ទៅលើលទ្ធផល។ | ដូចជាការស្មានថាអ្នកណាជាអ្នករុញរទេះលឿនជាងគេ ខណៈដែលមានមនុស្សពីរនាក់កំពុងចាប់កាន់រុញរទេះនោះជាមួយគ្នាក្នុងពេលតែមួយ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
