បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការរាតត្បាតរបស់ដង្កូវហ្វូងប្រភេទ Spodoptera frugiperda ឬ Fall Armyworm (FAW) ដែលជាសត្វល្អិតចង្រៃកម្រិតពិភពលោក និងវាយតម្លៃហានិភ័យនៃការបំផ្លាញរបស់វាមកលើដំណាំសេដ្ឋកិច្ចផ្សេងៗក្នុងប្រទេសថៃ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានអនុវត្តតាមរយៈការចុះអង្កេតផ្ទាល់នៅតាមចម្ការ និងការធ្វើពិសោធន៍ក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ដើម្បីកំណត់ពីចំណូលចិត្តនៃចំណីរបស់សត្វល្អិតនេះ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Pheromone Trap Field Survey ការអង្កេតតាមចម្ការដោយប្រើអន្ទាក់វីរ៉ូម៉ូន |
អាចគ្របដណ្តប់ផ្ទៃដីធំទូលាយ (៣-១២រ៉ៃ ក្នុងមួយអន្ទាក់) និងមានភាពជាក់លាក់ខ្ពស់ក្នុងការទាក់ទាញមេអំបៅឈ្មោល។ ឧបករណ៍ងាយស្រួលរកទិញ។ | អាចចាប់បានតែមេអំបៅឈ្មោលប៉ុណ្ណោះ ហើយមិនអាចបង្ហាញពីកម្រិតនៃការខូចខាតដំណាំដោយផ្ទាល់នៅក្នុងដំណាក់កាលជាដង្កូវនោះទេ។ | រកឃើញមេអំបៅឈ្មោលពី ១ ដល់ ៦០ ក្បាល/អន្ទាក់/យប់ នៅគ្រប់តំបន់ដាំពោតទាំងអស់នៅក្នុងប្រទេសថៃ។ |
| Laboratory Host Plant Preference Testing ការធ្វើតេស្តចំណូលចិត្តរុក្ខជាតិជាចំណីក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ |
អាចគ្រប់គ្រងបរិស្ថានបានល្អ (សីតុណ្ហភាព និងសំណើមថេរ) ដើម្បីតាមដានវដ្តជីវិត អត្រារស់រានមានជីវិត និងការលូតលាស់របស់ដង្កូវបានយ៉ាងច្បាស់លាស់។ | លក្ខខណ្ឌមន្ទីរពិសោធន៍អាចមិនឆ្លុះបញ្ចាំងទាំងស្រុងពីស្ថានភាពជាក់ស្តែងក្នុងចម្ការ (ឧទាហរណ៍៖ អវត្តមានសត្រូវធម្មជាតិ ឬការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ)។ | រកឃើញដំណាំ ៦ ប្រភេទ (ពោត ស្រូវសាលី សន្ធឹម ខ្ញី សណ្តែកដី ជីររណារ) ដែលអនុញ្ញាតឱ្យដង្កូវអាចរស់រានរហូតដល់បញ្ចប់វដ្តជីវិតចំនួន ២ ជុំយ៉ាងពេញលេញ។ |
| Oviposition Preference Study ការសិក្សាពីចំណូលចិត្តនៃការទម្លាក់ពងរបស់មេអំបៅ |
ជួយកំណត់អត្តសញ្ញាណរុក្ខជាតិដែលអាចជាគោលដៅបន្ទាប់បន្សំសម្រាប់ការទម្លាក់ពង ដែលផ្តល់ព័ត៌មានសំខាន់សម្រាប់ការវាយតម្លៃហានិភ័យរាតត្បាត។ | ការដាក់មេអំបៅឱ្យនៅរួមគ្នាក្នុងទ្រុងអាចបង្ខំឱ្យពួកវាទម្លាក់ពងខុសពីទម្លាប់នៅក្នុងបរិស្ថានធម្មជាតិ។ | មេអំបៅទម្លាក់ពងច្រើនបំផុតនៅលើដើមពោត (១.២៨ កញ្ចុំ) ប៉ុន្តែក៏អាចទម្លាក់ពងនៅលើដំណាំសេដ្ឋកិច្ចចំនួន ១២ ផ្សេងទៀតផងដែរ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារឧបករណ៍ចាប់សត្វល្អិត មន្ទីរពិសោធន៍កសិកម្មដែលមានការគ្រប់គ្រងបរិយាកាស និងការចំណាយពេលវេលាយូរក្នុងការចិញ្ចឹមតាមដានសត្វល្អិត។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសថៃ ដោយប្រមូលទិន្នន័យពីគ្រប់តំបន់ដាំពោត និងធ្វើការពិសោធន៍ក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍នាយកដ្ឋានកសិកម្មថៃនៅទីក្រុងបាងកក។ ដោយសារប្រទេសកម្ពុជាមានព្រំដែនប្រវែងវែងជាប់នឹងប្រទេសថៃ មានអាកាសធាតុស្រដៀងគ្នា និងមានការដាំដុះដំណាំដូចគ្នា (ពោត ដំឡូងមី ស្រូវ) លទ្ធផលនេះមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់ ព្រោះមេអំបៅដង្កូវហ្វូងអាចហោះហើរបានចម្ងាយប្រមាណ ១០០ គីឡូម៉ែត្រក្នុងមួយយប់ ដែលអាចឆ្លងចូលមកកម្ពុជាបានយ៉ាងងាយស្រួល។
វិធីសាស្ត្រ និងលទ្ធផលនៃការស្រាវជ្រាវនេះមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំង និងអាចយកមកអនុវត្តផ្ទាល់នៅប្រទេសកម្ពុជា ដើម្បីរៀបចំប្រព័ន្ធការពារ និងទប់ស្កាត់ការរាតត្បាត។
ការយកលទ្ធផលស្រាវជ្រាវនេះមកអនុវត្ត អាចជួយឱ្យអ្នកពាក់ព័ន្ធក្នុងវិស័យកសិកម្មកម្ពុជាបង្កើតប្រព័ន្ធព្រមានជាមុន ដែលជួយកាត់បន្ថយការខាតបង់សេដ្ឋកិច្ចបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Spodoptera frugiperda (ដង្កូវហ្វូង Fall Armyworm) | ជាប្រភេទសត្វល្អិតចង្រៃកម្រិតពិភពលោក (មេអំបៅយប់) ដែលក្នុងដំណាក់កាលជាដង្កូវ វាស៊ីបំផ្លាញស្លឹក និងដើមដំណាំកសិកម្មយ៉ាងសាហាវ ជាពិសេសដំណាំពោត ដោយវាអាចហោះហើរចល័តបានចម្ងាយឆ្ងាយរហូតដល់ ១០០គីឡូម៉ែត្រក្នុងមួយយប់។ | ដូចជាម៉ាស៊ីនកាត់ស្មៅមានជីវិតដែលស៊ីត្របាក់រុក្ខជាតិជាហ្វូងៗ ហើយអាចបំផ្លាញចម្ការទាំងមូលឱ្យវិនាសក្នុងពេលដ៏ខ្លី។ |
| Pheromone Traps (អន្ទាក់វីរ៉ូម៉ូន) | ជាឧបករណ៍តាមដានសត្វល្អិតដែលប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីសិប្បនិម្មិត មានក្លិនដូចអ័រម៉ូនផ្លូវភេទរបស់មេអំបៅញី ដើម្បីទាក់ទាញ និងចាប់មេអំបៅឈ្មោល ជួយឱ្យកសិករដឹងពីកម្រិតនៃការរាតត្បាតនៅក្នុងចម្ការ។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់ទឹកអប់ដែលមានក្លិនទាក់ទាញខ្លាំង ដើម្បីបញ្ឆោតបុរសៗឱ្យដើរចូលទៅក្នុងបន្ទប់អន្ទាក់មួយដែលមិនអាចចេញមកវិញបាន។ |
| Host Plant Preference (ចំណូលចិត្តរុក្ខជាតិជាចំណី / ជម្រក) | គឺជាកម្រិតនៃការជ្រើសរើសរបស់សត្វល្អិតទៅលើប្រភេទរុក្ខជាតិណាមួយដើម្បីយកមកធ្វើជាចំណី និងកន្លែងទម្លាក់ពង ដែលកំណត់ថាតើរុក្ខជាតិមួយណាអាចផ្តល់ជីវជាតិឱ្យវាលូតលាស់បានល្អបំផុត (ឧទាហរណ៍៖ ដង្កូវហ្វូងចូលចិត្តពោតជាងគេ)។ | ដូចជាចំណូលចិត្តរបស់មនុស្សដែលចូលចិត្តញ៉ាំបាយសាច់ជ្រូកជាងនំប៉័ងអញ្ចឹងដែរ សត្វល្អិតក៏រើសមុខម្ហូប (រុក្ខជាតិ) ដែលវាចូលចិត្តបំផុតដើម្បីរស់រានមានជីវិត។ |
| Oviposition (ការទម្លាក់ពង) | ជាដំណើរការដែលសត្វល្អិតញីបញ្ចេញ និងទម្លាក់ពងរបស់វានៅលើផ្ទៃនៃស្លឹក ឬដើមរុក្ខជាតិដែលវាគិតថាមានសុវត្ថិភាពខ្ពស់ និងមានចំណីគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់កូនដង្កូវតូចៗនៅពេលដែលវាញាស់ចេញមក។ | ដូចជាម្តាយសត្វស្លាប ដែលស្វែងរកទីតាំងសាងសង់សំបុកនៅលើដើមឈើណាដែលរឹងមាំ និងសម្បូរចំណីជុំវិញនោះសម្រាប់កូនតូចៗ។ |
| Noctuidae (អំបូរមេអំបៅយប់) | ជាអំបូរមេអំបៅមួយប្រភេទដែលសកម្មតែនៅពេលយប់ ហើយដំណាក់កាលជាដង្កូវរបស់ពួកវាភាគច្រើនគឺជាសត្វល្អិតចង្រៃ ដែលស៊ីបំផ្លាញដំណាំកសិកម្មយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ | ដូចជាក្រុមចោរដែលចេញធ្វើសកម្មភាពលួចស៊ីដំណាំអ្នកស្រុកនៅពេលយប់ ហើយលាក់ខ្លួនសម្ងំនៅពេលថ្ងៃពន្លឺព្រះអាទិត្យ។ |
| Specific Survey (ការអង្កេតបែបជាក់លាក់) | ជាវិធីសាស្ត្រអង្កេតក្នុងវិស័យកសិកម្ម ដែលផ្តោតការស្វែងរកតែលើប្រភេទសត្វល្អិតចង្រៃ ឬជំងឺតែមួយមុខគត់នៅក្នុងតំបន់ណាមួយ ដើម្បវាយតម្លៃហានិភ័យ និងរៀបចំវិធានការទប់ស្កាត់ជាបន្ទាន់។ | ដូចជាការដែលប៉ូលីសចុះឆែកឆេររកតែជនសង្ស័យម្នាក់គត់ក្នុងចំណោមមនុស្សរាប់ពាន់នាក់នៅក្នុងភូមិមួយ ដើម្បីចាប់ខ្លួនឱ្យបានលឿន។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
