បញ្ហា (The Problem)៖ ខេត្ត Chachoengsao កំពុងប្រឈមនឹងបញ្ហាបំពុលបរិស្ថានធ្ងន់ធ្ងរ (បំពុលទឹក និងសំណល់រឹង) ដែលបណ្តាលមកពីការបង្ហូរចោលកាកសំណល់ដោយគ្មានការគ្រប់គ្រងពីវិស័យកសិ-ឧស្សាហកម្ម ជាពិសេសរោងម៉ាស៊ីនកិនស្រូវ និងកសិដ្ឋានចិញ្ចឹមសត្វ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ការវិភាគលំហូរសម្ភារៈ និងការស្ទង់មតិផ្ទាល់ ដើម្បីវាយតម្លៃពីសក្តានុពលនៃការបង្កើតបណ្តាញអេកូឡូស៊ីឧស្សាហកម្មប្រកបដោយចីរភាព។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Conventional Linear Production / End-of-Pipe Treatment ការផលិតបែបលីនេអ៊ែរ និងការប្រព្រឹត្តិកម្មចុងបំពង់ |
ងាយស្រួលអនុវត្តសម្រាប់សហគ្រាសនីមួយៗ ដោយមិនទាមទារការសម្របសម្រួលបណ្តាញស្មុគស្មាញ ឬការវិនិយោគរួម។ | បាត់បង់ធនធានសក្តានុពល បង្កការបំពុលបរិស្ថានធ្ងន់ធ្ងរ (ទឹកនិងខ្យល់) និងមានការចំណាយលើការកម្ចាត់កាកសំណល់ខ្ពស់។ | បន្ទុកនៃការបំពុលសារធាតុសរីរាង្គក្នុងទឹក (BOD) ខ្ពស់ និងការបញ្ចេញឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ពីការដុតចោលសំណល់កសិកម្មដោយចំហ។ |
| Agro Eco-Industrial Network (AEIN) / Industrial Symbiosis បណ្តាញឧស្សាហកម្មកសិ-អេកូឡូស៊ី / ស៊ីម្ប៊ីអូសកម្មឧស្សាហកម្ម |
បំប្លែងកាកសំណល់ទៅជាថាមពល (អគ្គិសនី និងឧស្ម័នជីវៈ) កាត់បន្ថយការចំណាយលើប្រតិបត្តិការ និងបន្ថយបន្ទុកបំពុលបរិស្ថាន។ | ទាមទារទុនវិនិយោគដំបូងខ្ពស់ (High capital investment) ការគាំទ្របច្ចេកទេស និងយន្តការសម្របសម្រួលគោលនយោបាយរវាងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ។ | បង្កើតអគ្គិសនីបាន ៦៤២ GW/ឆ្នាំ ឧស្ម័នជីវៈ ១២លានម៉ែត្រគូប/ឆ្នាំ និងកាត់បន្ថយ BOD ចាក់ចូលបរិស្ថានបាន ៨២០០តោន/ឆ្នាំ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការផ្លាស់ប្តូរទៅកាន់ប្រព័ន្ធបណ្តាញឧស្សាហកម្មអេកូឡូស៊ី ទាមទារការវិនិយោគទុនខ្ពស់លើបច្ចេកវិទ្យា ជំនាញបច្ចេកទេស និងការគាំទ្រផ្នែកគោលនយោបាយពីរដ្ឋាភិបាល។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងខេត្ត Chachoengsao ប្រទេសថៃ ដែលជាតំបន់ជាយក្រុង និងមានសកម្មភាពកសិ-ឧស្សាហកម្មចម្រុះ។ ទិន្នន័យនេះផ្តោតសំខាន់លើរោងម៉ាស៊ីនកិនស្រូវ និងកសិដ្ឋានចិញ្ចឹមសត្វ។ វាមានសារៈសំខាន់សម្រាប់កម្ពុជា ដោយសារយើងមានលក្ខណៈភូមិសាស្ត្រ និងរចនាសម្ព័ន្ធវិស័យកសិកម្មស្រដៀងគ្នានឹងតំបន់នេះខ្លាំងមែនទែន។
គំរូនៃបណ្តាញឧស្សាហកម្មកសិ-អេកូឡូស៊ីនេះ មានសក្តានុពលខ្ពស់ និងសក្តិសមបំផុតក្នុងការយកមកអនុវត្តនៅប្រទេសកម្ពុជា ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាកាកសំណល់កសិកម្ម និងកង្វះខាតថាមពល។
ការអនុវត្តគំរូនេះអាចជួយកម្ពុជាកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើការនាំចូលថាមពល បង្កើនតម្លៃបន្ថែមដល់កសិផល និងកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់បរិស្ថានប្រកបដោយនិរន្តរភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Industrial Ecology | ជាទស្សនាទានដែលចាត់ទុកប្រព័ន្ធឧស្សាហកម្មដូចជាប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីក្នុងធម្មជាតិ ដោយតម្រូវឱ្យរោងចក្រប្រើប្រាស់ធនធាននិងថាមពលរួមគ្នា ហើយយកកាកសំណល់ពីរោងចក្រមួយទៅធ្វើជាវត្ថុធាតុដើមសម្រាប់រោងចក្រមួយទៀតដើម្បីកាត់បន្ថយការបំពុល។ | ដូចជាការរស់នៅពឹងពាក់គ្នាក្នុងព្រៃ ដែលស្លឹកឈើជ្រុះក្លាយជាជីសម្រាប់រុក្ខជាតិផ្សេងទៀត រោងចក្រក៏ត្រូវចេះយកសំណល់គ្នាទៅវិញទៅមកមកប្រើប្រាស់ដែរ។ |
| Eco-Industrial Network (EIN) | បណ្តាញនៃក្រុមហ៊ុនឬរោងចក្រដែលសហការគ្នានៅក្នុងតំបន់ភូមិសាស្ត្រណាមួយ ដើម្បីផ្លាស់ប្តូរកាកសំណល់ ថាមពល ឬទឹក ក្នុងគោលបំណងកាត់បន្ថយចំណាយផលិតកម្ម និងការពារបរិស្ថានក្នុងសហគមន៍។ | ដូចជាអ្នកជិតខាងគ្នាដែលចេះចែករំលែករបស់របរដែលខ្លួនលែងប្រើឱ្យទៅអ្នកដែលត្រូវការ ដើម្បីកុំឱ្យខ្ជះខ្ជាយនិងបោះចោលពាសវាលពាសកាល។ |
| Material Flow Analysis | ជាវិធីសាស្ត្រគណនាបរិមាណវត្ថុធាតុដើមដែលចូលក្នុងរោងចក្រ និងបរិមាណផលិតផលនិងកាកសំណល់ដែលចេញមកវិញ ដើម្បីស្វែងរកចំណុចខ្ជះខ្ជាយនិងវាយតម្លៃថាតើសំណល់ណាខ្លះអាចយកទៅកែច្នៃឡើងវិញបាន។ | ដូចជាការធ្វើបញ្ជីចំណូលចំណាយប្រាក់ប្រចាំខែ ប៉ុន្តែនៅទីនេះគឺការតាមដានរាល់វត្ថុធាតុទាំងអស់តាំងពីពេលចូលរោងចក្ររហូតដល់ចេញមកវិញ។ |
| Anaerobic Digestion | ជាដំណើរការប្រើប្រាស់បាក់តេរីដើម្បីបំបែកសារធាតុសរីរាង្គ (ដូចជាលាមកជ្រូក ឬទឹកកខ្វក់) នៅក្នុងមជ្ឈដ្ឋានដែលបិទជិតគ្មានអុកស៊ីហ្សែន ដែលដំណើរការនេះបង្កើតបានជាឧស្ម័នជីវៈ (Biogas) សម្រាប់ផលិតអគ្គិសនី។ | ដូចជាការផ្អាប់ទឹកត្រីឬប្រហុកនៅក្នុងពាងបិទជិត ដែលការផ្អាប់កាកសំណល់នេះអាចបង្កើតជាឧស្ម័នសម្រាប់ដាំស្ល ឬបញ្ឆេះម៉ាស៊ីនបាន។ |
| Biochemical Oxygen Demand (BOD) | ជារង្វាស់នៃបរិមាណអុកស៊ីហ្សែនដែលបាក់តេរីត្រូវការដើម្បីបំបែកសារធាតុសរីរាង្គក្នុងទឹក។ តម្លៃ BOD កាន់តែខ្ពស់ មានន័យថាទឹកកាន់តែកខ្វក់ និងធ្វើឱ្យទាញយកអុកស៊ីហ្សែនអស់ពីក្នុងទឹក ដែលអាចសម្លាប់ជីវិតមច្ឆាជាតិ។ | ដូចជានៅក្នុងបន្ទប់ដែលចង្អៀតហើយមានមនុស្សដកដង្ហើមច្រើនធ្វើឱ្យខ្វះខ្យល់ ទឹកដែលមាន BOD ខ្ពស់គឺជិតអស់ខ្យល់អុកស៊ីហ្សែនសម្រាប់ត្រីដកដង្ហើមហើយ។ |
| Biomass Power Generation | ជាបច្ចេកវិទ្យាក្នុងការផលិតថាមពលអគ្គិសនីដោយការដុតកាកសំណល់កសិកម្ម (ដូចជាអង្កាម ឫសំណល់ឈើ) ក្នុងឡចំហាយកម្តៅខ្ពស់ ដើម្បីរុញទួរប៊ីនបញ្ចេញចរន្តអគ្គិសនីបញ្ជូនទៅបណ្តាញ។ | ដូចជាការដុតអុសដាំទឹកឱ្យពុះ រួចយកចំហាយទឹកដែលរុញច្រាននោះទៅបង្វិលម៉ាស៊ីនភ្លើង ដើម្បីបានភ្លើងអគ្គិសនីប្រើប្រាស់។ |
| Industrial Symbiosis | ជាទំនាក់ទំនងដែលរោងចក្រពីរឬច្រើន ចែករំលែកអត្ថប្រយោជន៍ឱ្យគ្នាទៅវិញទៅមក តាមរយៈការយកកាកសំណល់ (ទឹក ថាមពល សម្ភារៈ) របស់រោងចក្រមួយ ទៅធ្វើជាធនធានចាំបាច់សម្រាប់រោងចក្រមួយទៀតដោយផ្ទាល់។ | ដូចជាទំនាក់ទំនងរវាងសត្វក្របីនិងសត្វក្អែក ដែលក្អែកស៊ីសត្វល្អិតលើខ្នងក្របីជាអាហារ ចំណែកក្របីបានរួចផុតពីការរំខានពីរុយនិងសត្វល្អិត។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
