Original Title: Effect of Fat Type and Calcium Level Supplementary on Growth Performance, Fat Digestibility, and Ca and P Absorption and Balance in Growing-Finishing Pigs
Source: li01.tci-thaijo.org
Disclaimer: Summary generated by AI based on the provided document. Please refer to the original paper for full scientific accuracy.

ឥទ្ធិពលនៃប្រភេទខ្លាញ់ និងកម្រិតកាល់ស្យូមបំប៉នទៅលើការលូតលាស់ ការរំលាយខ្លាញ់ និងការស្រូបយកកាល់ស្យូម និងផូស្វ័រ ព្រមទាំងតុល្យភាពនៅក្នុងជ្រូកសាច់កំពុងលូតលាស់

ចំណងជើងដើម៖ Effect of Fat Type and Calcium Level Supplementary on Growth Performance, Fat Digestibility, and Ca and P Absorption and Balance in Growing-Finishing Pigs

អ្នកនិពន្ធ៖ Jamlong Mitchaothai (Department of Clinic for swine, Faculty of Veterinary Medicine, Mahanakorn University of Technology, Thailand), Chalermpon Yuangklang (Sakon Nakhon Agricultural Research and Training Center, Rajamangala University of Technology – Isan, Thailand), Suntorn Wittayakun (Sakon Nakhon Agricultural Research and Training Center, Rajamangala University of Technology – Isan, Thailand), Krisit Vasupen (Sakon Nakhon Agricultural Research and Training Center, Rajamangala University of Technology – Isan, Thailand), Sasiphan Wongsuthavas (Sakon Nakhon Agricultural Research and Training Center, Rajamangala University of Technology – Isan, Thailand), Paiwan Srinanuan (Sakon Nakhon Agricultural Research and Training Center, Rajamangala University of Technology – Isan, Thailand), Anton C. Beynen (Department of Nutrition, Faculty of Veterinary Medicine, Utrecht University, the Netherlands)

ឆ្នាំបោះពុម្ព៖ 2006 Kasetsart J. (Nat. Sci.)

វិស័យសិក្សា៖ Animal Nutrition

១. សេចក្តីសង្ខេបប្រតិបត្តិ (Executive Summary)

បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះមានគោលបំណងស៊ើបអង្កេតពីឥទ្ធិពលនៃប្រភេទខ្លាញ់ខុសគ្នា (ខ្លាញ់គោ និងប្រេងផ្កាឈូករ័ត្ន) និងកម្រិតកាល់ស្យូម (ខ្ពស់ និងទាប) ទៅលើការលូតលាស់ ការរំលាយអាហារ និងការស្រូបយកកាល់ស្យូម-ផូស្វ័រនៅក្នុងជ្រូកសាច់កំពុងលូតលាស់។

វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការពិសោធន៍ត្រូវបានអនុវត្តលើជ្រូកឈ្មោលក្រៀវចំនួន ៤ ក្បាល តាមរយៈការរចនាបែប 4 × 4 Latin square ដោយប្រមូល និងវិភាគទិន្នន័យពីលាមក និងទឹកនោម។

ការប្រៀបធៀបរបបអាហារដែលប្រើខ្លាញ់គោ (Beef tallow) និងប្រេងផ្កាឈូករ័ត្ន (Sunflower oil)
ការកំណត់កម្រិតកាល់ស្យូមក្នុងរបបអាហារ (Dietary calcium levels: high and low)
ការប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រប្រមូលទិន្នន័យសរុប (Total collection method) សម្រាប់វាស់ស្ទង់ការរំលាយអាហារពីលាមក និងទឹកនោមរយៈពេល ៥ ថ្ងៃចុងក្រោយនៃជុំនីមួយៗ

លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖

ការប្រើប្រាស់កម្រិតកាល់ស្យូម និងប្រភេទខ្លាញ់មិនមានឥទ្ធិពលខុសគ្នាលើការឡើងទម្ងន់ប្រចាំថ្ងៃ (ADG) និងការស៊ីចំណីប្រចាំថ្ងៃ (ADFI) របស់ជ្រូកនោះទេ។
ការបន្ថែមជាតិកាល់ស្យូមកម្រិតខ្ពស់ជួយបង្កើនអត្រាស្រូបយក និងតុល្យភាពកាល់ស្យូមយ៉ាងមានន័យ (p<0.05) ដោយមិនមានឥទ្ធិពលលើការស្រូបយកផូស្វ័រឡើយ។
របបអាហារដែលបន្ថែមប្រេងផ្កាឈូករ័ត្នរួមជាមួយនឹងកាល់ស្យូមកម្រិតខ្ពស់ ផ្តល់នូវអត្រានៃការរំលាយខ្លាញ់ និងប្រូតេអ៊ីនខ្ពស់ជាងគេបំផុតក្នុងការសិក្សានេះ។

២. ការវិភាគលើប្រសិទ្ធភាព និងដែនកំណត់ (Performance & Constraints)

វិធីសាស្ត្រ (Method)	គុណសម្បត្តិ (Pros)	គុណវិបត្តិ (Cons)	លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result)
Beef Tallow + Low Calcium (BT Low Ca) របបអាហារមានខ្លាញ់គោ និងកាល់ស្យូមទាប	ងាយស្រួលរកប្រភពខ្លាញ់សត្វ និងសន្សំសំចៃការចំណាយលើការបន្ថែមជាតិកាល់ស្យូម។	មានអត្រាបំប្លែងចំណី (FCR) ខ្ពស់ជាងគេបំផុត ដែលមានន័យថាជ្រូកស៊ីចំណីច្រើនតែឡើងគីឡូតិច។	អត្រាបំប្លែងចំណី (FCR) ខ្ពស់ដល់ ៣.០៦ និងអត្រារំលាយខ្លាញ់ ៧៧.៣៨%។
Beef Tallow + High Calcium (BT High Ca) របបអាហារមានខ្លាញ់គោ និងកាល់ស្យូមខ្ពស់	ជួយបង្កើនការស្រូបយក និងតុល្យភាពកាល់ស្យូមនៅក្នុងខ្លួនជ្រូកបានល្អជាងកម្រិតទាប។	ទាមទារការចំណាយបន្ថែមលើកាល់ស្យូម តែមិនផ្តល់ភាពខុសគ្នាជាដុំកំភួនលើការលូតលាស់សរុប។	អត្រាបំប្លែងចំណី (FCR) ២.៨៦ និងអត្រារំលាយខ្លាញ់ ៧៩.០៦%។
Sunflower Oil + Low Calcium (SFO Low Ca) របបអាហារមានប្រេងផ្កាឈូករ័ត្ន និងកាល់ស្យូមទាប	មានអត្រាបំប្លែងចំណី (FCR) ល្អបំផុត និងផ្តល់កម្រិតកាល់ស្យូមគ្រប់គ្រាន់តាមតម្រូវការជ្រូកសាច់ដោយមិនខ្ជះខ្ជាយ។	តម្លៃនៃប្រេងរុក្ខជាតិ (ប្រេងផ្កាឈូករ័ត្ន) អាចមានតម្លៃថ្លៃជាងខ្លាញ់សត្វបន្តិចនៅលើទីផ្សារ។	អត្រាបំប្លែងចំណី (FCR) ល្អបំផុត ២.៦៥ និងអត្រារំលាយខ្លាញ់ ៨០.០៩%។
Sunflower Oil + High Calcium (SFO High Ca) របបអាហារមានប្រេងផ្កាឈូករ័ត្ន និងកាល់ស្យូមខ្ពស់	ផ្តល់នូវអត្រានៃការរំលាយខ្លាញ់ និងប្រូតេអ៊ីនខ្ពស់ជាងគេបំផុត ព្រមទាំងមានតុល្យភាពកាល់ស្យូមល្អ។	ការបន្ថែមជាតិកាល់ស្យូមខ្ពស់មិនមានឥទ្ធិពលលើការស្រូបយកផូស្វ័រទេ ហើយអាចជាការចំណាយលើសតម្រូវការ។	អត្រានៃការរំលាយខ្លាញ់ខ្ពស់ជាងគេ ៨១.៥១% និងតុល្យភាពកាល់ស្យូម ២៧.០១ ក្រាម/ថ្ងៃ។

ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារធនធានសត្វ សម្ភារៈពិសោធន៍ និងឧបករណ៍វិភាគគីមីចំណីអាហារដែលអាចមានការចំណាយមធ្យមទៅខ្ពស់។

Hardware: ទ្រុងធ្វើមេតាបូលីសសម្រាប់ប្រមូលលាមក និងទឹកនោមដាច់ដោយឡែក (Metabolism cages) និងទូសម្ងួតនៅសីតុណ្ហភាព ៦០ អង្សាសេ (Drying oven)។
Animals: ជ្រូកឈ្មោលក្រៀវចំនួន ៤ ក្បាល (ពូជកូនកាត់ Landrace × Large White × Duroc) មានទម្ងន់មធ្យម ៥៥ គីឡូក្រាម។
Reagents & Lab: សារធាតុគីមី និងឧបករណ៍សម្រាប់វិភាគសារធាតុចិញ្ចឹមតាមស្តង់ដារ AOAC (សម្រាប់តេស្តប្រូតេអ៊ីន ខ្លាញ់ ផេះ កាល់ស្យូម និងផូស្វ័រ)។
Expertise: ចំណេះដឹងផ្នែកអាហារូបត្ថម្ភសត្វ និងជំនាញក្នុងការរៀបចំការពិសោធន៍តាមទម្រង់ 4 × 4 Latin square design។

៣. ការពិនិត្យសម្រាប់បរិបទកម្ពុជា/អាស៊ីអាគ្នេយ៍

ភាពលំអៀងនៃទិន្នន័យ (Data Bias)៖

ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសថៃ លើពូជជ្រូកកូនកាត់ដែលនិយមចិញ្ចឹមនៅតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដែលមានលក្ខណៈអាកាសធាតុ និងការចិញ្ចឹមស្រដៀងនឹងប្រទេសកម្ពុជា។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ចំនួនជ្រូកដែលប្រើប្រាស់មានត្រឹមតែ ៤ ក្បាលប៉ុណ្ណោះ (តាមទម្រង់ Latin square) ដែលជាទំហំសំណាកតូចមួយ ដូច្នេះកសិករគប្បីសាកល្បងលើកសិដ្ឋានទ្រង់ទ្រាយធំបន្តិចមុននឹងសន្និដ្ឋានប្រើប្រាស់ទាំងស្រុង។

លទ្ធភាពនៃការអនុវត្ត (Applicability)៖

លទ្ធផលនៃការសិក្សានេះមានអត្ថប្រយោជន៍ខ្ពស់សម្រាប់ការផលិតចំណីជ្រូក និងការចិញ្ចឹមជ្រូកសាច់ប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ចនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។

កសិដ្ឋានចិញ្ចឹមជ្រូកពាណិជ្ជកម្ម (Commercial Pig Farms in Kampong Speu, Takeo): អាចប្រើប្រាស់ប្រេងរុក្ខជាតិជំនួសខ្លាញ់សត្វក្នុងចំណីជ្រូកសាច់ ដើម្បីទទួលបានអត្រាបំប្លែងចំណី (FCR) ល្អប្រសើរ កាត់បន្ថយការខ្ជះខ្ជាយចំណី និងជំរុញការលូតលាស់សត្វ។
រោងចក្រផលិតចំណីសត្វ (Animal Feed Mills): អាចកែសម្រួលរូបមន្តចំណីដោយរក្សាកម្រិតកាល់ស្យូមត្រឹមតម្រូវការអប្បបរមា (ប្រមាណ ១-១.៣%) ដើម្បីកាត់បន្ថយថ្លៃដើម និងបន្ថែមប្រេងរុក្ខជាតិដើម្បីបង្កើនថាមពលនិងការរំលាយ។
ការស្រាវជ្រាវកសិកម្មនៅសកលវិទ្យាល័យ (Agricultural Research at Universities e.g., RUA): និស្សិតអាចយកគំរូនៃការរចនាទម្រង់ស្រាវជ្រាវបែបមេតាបូលីស (Latin square) នេះ ទៅអនុវត្តក្នុងការតេស្តរូបមន្តចំណីក្នុងស្រុកផ្សេងៗទៀតដោយប្រើប្រាស់ចំនួនជ្រូកតិចតួចសន្សំសំចៃថវិកា។

ការផ្លាស់ប្តូរមកប្រើប្រាស់ប្រេងរុក្ខជាតិជាមួយនឹងកម្រិតកាល់ស្យូមត្រឹមអប្បបរមា អាចជួយកសិករកម្ពុជាសន្សំសំចៃថ្លៃដើមចំណី និងទទួលបានប្រសិទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ចខ្ពស់ក្នុងការចិញ្ចឹមជ្រូកសាច់។

៤. ផែនការសកម្មភាពសម្រាប់និស្សិត (Actionable Roadmap)

ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖

ស្វែងយល់ពីតម្រូវការចំណី និងវាយតម្លៃប្រភពខ្លាញ់: សិក្សាពីតម្រូវការជីវជាតិរបស់ជ្រូកសាច់តាមស្តង់ដារ និងប្រៀបធៀបតម្លៃនៃប្រភពខ្លាញ់សត្វធៀបនឹងប្រេងរុក្ខជាតិ (ដូចជាប្រេងសណ្តែកសៀង) ដែលមានលក់លើទីផ្សារកម្ពុជា។ អាចប្រើប្រាស់កម្មវិធី Excel ឬ WinFeed Software សម្រាប់ជួយគណនារូបមន្តចំណី។
រៀបចំការពិសោធន៍ខ្នាតតូចតាមកសិដ្ឋាន: ចាប់ផ្តើមរចនាការពិសោធន៍ដោយប្រើប្រាស់ទម្រង់ Latin Square Design លើជ្រូកចំនួនតិចនៅកសិដ្ឋាន ដើម្បីតេស្តរូបមន្តចំណីថ្មីដែលប្រើប្រេងរុក្ខជាតិនិងមានកម្រិតកាល់ស្យូមទាប (អប្បបរមា)។
ប្រមូលទិន្នន័យ និងវាស់ស្ទង់ការលូតលាស់: កត់ត្រាការស៊ីចំណីប្រចាំថ្ងៃ ដោយថ្លឹងចំណីផ្តល់ឲ្យ និងចំណីសល់ ដើម្បីរក Average Daily Feed Intake (ADFI) និងថ្លឹងទម្ងន់ជ្រូកដើម្បីគណនាអត្រាកំណើនប្រចាំថ្ងៃ (ADG) រួចទាញរក FCR។
វិភាគមន្ទីរពិសោធន៍លើសំណាក: សហការជាមួយមន្ទីរពិសោធន៍នៅសាកលវិទ្យាល័យ (ឧទាហរណ៍ វិទ្យាស្ថានជាតិស្រាវជ្រាវសុខភាពសត្វ និងផលិតកម្មសត្វ) ដើម្បីធ្វើការវិភាគ Proximate Analysis លើសំណាកចំណី និងលាមក ដើម្បីវាស់ស្ទង់អត្រានៃភាពងាយរំលាយ (Digestibility)។
វាយតម្លៃប្រសិទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ច: ប្រើប្រាស់កម្មវិធី Cost-Benefit Analysis ដើម្បីគណនាប្រៀបធៀបថ្លៃដើមចំណីសរុប និងប្រាក់ចំណេញពីការលក់សាច់ជ្រូក។ ប្រសិនបើរូបមន្តថ្មីផ្តល់ផលចំណេញខ្ពស់ អាចរៀបចំសិក្ខាសាលាដើម្បីចែករំលែកបច្ចេកទេសទៅកាន់សហគមន៍កសិករ។

៥. វាក្យសព្ទបច្ចេកទេស (Technical Glossary)

ពាក្យបច្ចេកទេស	ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation)	និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition)
4 × 4 Latin square (ការរចនាបែប 4 × 4 Latin square)	គឺជាវិធីសាស្ត្ររៀបចំការពិសោធន៍មួយប្រភេទ ដែលសត្វពិសោធន៍នីមួយៗ (ជ្រូក៤ក្បាល) ត្រូវឆ្លងកាត់ការព្យាបាល ឬរបបអាហារទាំង៤ប្រភេទប្តូរវេនគ្នា ដើម្បីកាត់បន្ថយភាពលម្អៀងនៃលទ្ធផលដែលបណ្តាលមកពីភាពខុសគ្នានៃសរីរាង្គរបស់សត្វនីមួយៗ។	ដូចជាការឲ្យសិស្ស៤នាក់ប្តូរវេនគ្នាសាកល្បងញ៉ាំម្ហូប៤មុខខុសៗគ្នានៅ៤ថ្ងៃផ្សេងគ្នា ដើម្បីរកថាមហូបមួយណាឆ្ងាញ់ជាងគេដោយយុត្តិធម៌បំផុត។
Apparent fat digestibility (អត្រានៃការរំលាយខ្លាញ់ដែលមើលឃើញ)	គឺជាភាគរយនៃបរិមាណជាតិខ្លាញ់ដែលសត្វស៊ីចូល ហើយត្រូវបានបំប្លែងនិងស្រូបយកដោយរាងកាយ ដោយគេគណនាតាមរយៈការយកបរិមាណខ្លាញ់សរុបក្នុងចំណី ដកនឹងបរិមាណខ្លាញ់ដែលធ្លាក់មកវិញតាមលាមក។	ដូចជាការចាក់ទឹក១០លីត្រចូលក្នុងធុងចម្រោះ ហើយឃើញមានទឹកហូរចេញមកក្រៅវិញ២លីត្រ នោះមានន័យថាទឹក៨លីត្រត្រូវបានស្រូបយកនិងរក្សាទុក។
FCR (feed:gain) (អត្រាបំប្លែងចំណី)	គឺជារង្វាស់ដែលបង្ហាញពីបរិមាណចំណី (គិតជាគីឡូក្រាម) ដែលសត្វត្រូវស៊ីដើម្បីឲ្យវាឡើងទម្ងន់បាន ១គីឡូក្រាម។ តម្លៃ FCR កាន់តែតូច មានន័យថាសត្វស៊ីចំណីតិចតែឡើងគីឡូច្រើន ដែលជួយកសិករសន្សំសំចៃចំណាយបានច្រើន។	ដូចជាការវាស់កម្រិតស៊ីសាំងរបស់ម៉ូតូ បើចាក់សាំង១លីត្រជិះបានឆ្ងាយជាង មានន័យថាម៉ូតូនោះស៊ីសាំងតិចនិងមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់។
Insoluble calcium phosphate sediment (កករកាល់ស្យូមផូស្វាតមិនរលាយ)	គឺជាសមាសធាតុរឹងដែលកើតឡើងនៅពេលកាល់ស្យូមកម្រិតខ្ពស់និងផូស្វ័រចាប់ផ្តើមផ្សំគ្នានៅក្នុងពោះវៀន ហើយវាមិនអាចរលាយចូលទៅក្នុងឈាមបានទេ។ កករនេះអាចចាប់យកទឹកប្រមាត់ធ្វើឲ្យអសកម្ម ដែលបណ្តាលឲ្យការរំលាយខ្លាញ់ធ្លាក់ចុះ។	ដូចជាការយកម្សៅទៅលាយក្នុងទឹកក្តៅខ្លាំងពេកហើយវាកកជាដុំៗមិនរលាយចូលទឹក ដែលធ្វើឲ្យរាងកាយមិនអាចបឺតស្រូបយកទៅប្រើប្រាស់បាន។
Bile acids (ទឹកប្រមាត់)	គឺជាសារធាតុរាវបញ្ចេញដោយថ្លើម និងស្តុកទុកក្នុងថង់ប្រមាត់ ដែលមានតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការបំបែកដុំខ្លាញ់ធំៗនៅក្នុងអាហារឲ្យទៅជាគ្រាប់តូចៗ (Emulsification) ដើម្បីងាយស្រួលអង់ស៊ីមធ្វើការរំលាយ និងស្រូបយកចូលទៅក្នុងពោះវៀន។	ដូចជាការប្រើសាប៊ូដើម្បីលាងជម្រះនិងបំបែកខ្លាញ់កខ្វក់ចេញពីចានសម្ល ដើម្បីឲ្យវាងាយស្រួលលាងសម្អាតជាងមុន។
ad libitum (ការផ្តល់ចំណីដោយសេរី)	គឺជាការផ្តល់ចំណី ឬទឹកដល់សត្វចិញ្ចឹមដោយមិនមានការកំណត់បរិមាណ ឬពេលវេលាជាក់លាក់ ពោលគឺអនុញ្ញាតឲ្យសត្វអាចស៊ី ឬផឹកបានគ្រប់ពេលតាមតម្រូវការនិងចំណង់របស់វា។	ដូចជាការញ៉ាំអាហារប៊ូហ្វេ (Buffet) ដែលអ្នកអាចញ៉ាំតាមចិត្តចង់បានគ្រប់ពេលដោយគ្មានអ្នកកំណត់ ឬហាមឃាត់បរិមាណឡើយ។

៦. ប្រធានបទពាក់ព័ន្ធ (Further Reading)

អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖

ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖