បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហាវិសមភាពយេនឌ័រនៅក្នុងវិស័យវារីវប្បកម្ម ដោយផ្តោតលើលទ្ធភាពក្នុងការប្រើប្រាស់ធនធានផលិតកម្ម តួនាទី និងភាពខុសគ្នានៃប្រាក់ចំណេញរវាងបុរស ស្ត្រី និងយុវជននៅប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានប្រើប្រាស់នីតិវិធីនៃការជ្រើសរើសគំរូជាពីរដំណាក់កាល ដើម្បីប្រមូលទិន្នន័យពីកសិករចិញ្ចឹមត្រីចំនួន ១២០ នាក់ និងវិភាគដោយប្រើប្រាស់ស្ថិតិពណ៌នា និងបច្ចេកទេសថវិកា។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Budgetary Technique (Profitability Indices) បច្ចេកទេសថវិកា (សូចនាករប្រាក់ចំណេញ) |
ងាយស្រួលក្នុងការវាស់វែងប្រសិទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ចជាក់ស្តែងតាមរយៈការគណនាប្រាក់ចំណូលសុទ្ធ និងអត្រាចំណេញ (ROI) នៃការវិនិយោគ។ | មិនបានឆ្លុះបញ្ចាំងពេញលេញអំពីតម្លៃនៃកម្លាំងពលកម្មគ្រួសារដែលមិនទទួលបានប្រាក់ឈ្នួល ជាពិសេសកម្លាំងពលកម្មរបស់ស្ត្រីនៅក្នុងសកម្មភាពបិទបាំងមួយចំនួន។ | បុរសទទួលបានប្រាក់ចំណូលសុទ្ធ ₦6,233,509 ជាមួយ ROI 71.81% ខណៈស្ត្រីទទួលបានត្រឹម ₦1,073,576 ជាមួយ ROI 51.05%។ យុវជនមាន ROI ខ្ពស់បំផុតរហូតដល់ 109.27%។ |
| Gender Gap Ratio Analysis ការវិភាគសមាមាត្រគម្លាតយេនឌ័រ |
ធ្វើឱ្យទិន្នន័យស្ថិតិមានភាពរសើបផ្នែកយេនឌ័រ និងបង្ហាញឱ្យឃើញយ៉ាងច្បាស់អំពីវិសមភាពអំណាចសេដ្ឋកិច្ចរវាងបុរស ស្ត្រី និងយុវជន។ | ពឹងផ្អែកខ្លាំងលើភាពត្រឹមត្រូវនៃទិន្នន័យដែលប្រមូលបាន ហើយមិនអាចពន្យល់ពីមូលហេតុស៊ីជម្រៅនៃវប្បធម៌ដែលបង្កឱ្យមានគម្លាតនេះទេ។ | សមាមាត្រគម្លាតប្រាក់ចំណូលរវាងបុរស និងស្ត្រីគឺ 0.21 ដែលបង្ហាញពីវិសមភាពយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរនៅក្នុងការបែងចែកផលប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ច។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះផ្អែកលើការស្រាវជ្រាវបែបស្ទង់មតិនៅទីវាល (Field Survey) ដែលទាមទារធនធានចុះមូលដ្ឋាន និងកម្មវិធីវិភាគទិន្នន័យទូទៅ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅតំបន់អាងទន្លេ Kainji ប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា ដែលរងឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងពីប្រព័ន្ធជំនឿសាសនា និងវប្បធម៌ប្រពៃណីអាហ្រ្វិក (ឧទាហរណ៍ ការរឹតត្បិតស្ត្រីមិនឱ្យធ្វើការងារធ្ងន់ និងការបែងចែកដីធ្លីតាមសាច់ញាតិបុរស)។ ការយល់ដឹងពីបរិបទនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់កម្ពុជា ព្រោះទោះបីជាស្ត្រីខ្មែរមានសេរីភាពច្រើនជាងក្នុងសង្គម ប៉ុន្តែបញ្ហាលទ្ធភាពទទួលបានទុន កម្មសិទ្ធិដីធ្លី និងការបែងចែកការងារកសិកម្មនៅតែមានរូបភាពស្រដៀងគ្នាខ្លះៗនៅក្នុងសហគមន៍ជនបទ។
វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃគម្លាតយេនឌ័រ និងការវិភាគសេដ្ឋកិច្ចនេះ គឺមានភាពពាក់ព័ន្ធ និងអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងល្អសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍវិស័យវារីវប្បកម្មនៅកម្ពុជា។
ការអនុវត្តការវិភាគយេនឌ័របែបនេះនឹងជួយដល់អ្នកធ្វើគោលនយោបាយកម្ពុជាក្នុងការរចនាកម្មវិធីគាំទ្រដែលចំគោលដៅ ជួយពង្រឹងសិទ្ធិអំណាចស្ត្រី និងបង្កើនប្រាក់ចំណេញរួមនៅក្នុងសហគមន៍កសិកម្មប្រកបដោយបរិយាបន្ន។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Value chain analysis (ការវិភាគខ្សែច្រវាក់តម្លៃ) | ការសិក្សាពីគ្រប់ដំណាក់កាលនៃការផលិត ចាប់ពីការទិញវត្ថុធាតុដើម ការចិញ្ចឹម ការកែច្នៃ រហូតដល់ការលក់នៅលើទីផ្សារ ដើម្បីស្វែងយល់ពីការរួមចំណែក ថ្លៃដើម និងអត្ថប្រយោជន៍ដែលតួអង្គនីមួយៗ (បុរស ស្ត្រី យុវជន) ទទួលបានពីសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចនោះ។ | ដូចជាការតាមដានដំណើររឿងរបស់ត្រីមួយក្បាល តាំងពីនៅជាកូនត្រីក្នុងស្រះ រហូតដល់ក្លាយជាម្ហូបនៅលើតុ ដើម្បីមើលថាអ្នកណាខ្លះបញ្ចេញកម្លាំង និងបានលុយប៉ុន្មានពីវា។ |
| Return on Investment / ROI (អត្រាចំណេញលើការវិនិយោគ) | ជារង្វាស់ហិរញ្ញវត្ថុដែលបង្ហាញពីភាគរយនៃប្រាក់ចំណេញសុទ្ធដែលទទួលបានធៀបនឹងដើមទុនសរុបដែលបានចំណាយទៅលើការវិនិយោគណាមួយ (គណនាដោយប្រាក់ចំណូលសុទ្ធចែកនឹងការចំណាយសរុប គុណនឹង ១០០)។ | ដូចជាការដែលយើងចង់ដឹងថា បើយើង bỏទុន ១០០ រៀល យើងនឹងចំណេញបានប៉ុន្មានរៀលមកវិញ។ |
| Absolute Gender Gap (គម្លាតយេនឌ័រដាច់ខាត) | ការវាស់វែងពីភាពខុសគ្នាសរុបជាតួលេខជាក់ស្តែង (ឧទាហរណ៍ ចំនួនទឹកប្រាក់សុទ្ធ ឬទំហំទ្រព្យសកម្ម) រវាងអ្វីដែលបុរសមាន ឬទទួលបាន និងអ្វីដែលស្ត្រីមាន ឬទទួលបាន ដោយមិនគិតជាភាគរយឡើយ។ | ដូចជាការយកប្រាក់ខែរបស់បុរសដកនឹងប្រាក់ខែរបស់ស្ត្រី ដើម្បីមើលថាតើបុរសបានលុយច្រើនជាងស្ត្រីប៉ុន្មានរៀលពិតប្រាកដ។ |
| Relative Gender Gap (គម្លាតយេនឌ័រធៀប) | ការបង្ហាញពីភាពខុសគ្នារវាងបុរសនិងស្ត្រីជាទម្រង់ភាគរយ ដើម្បីងាយស្រួលប្រៀបធៀបទំហំនៃវិសមភាព ទោះបីជាតួលេខសរុបមានទំហំធំឬតូចក៏ដោយ។ | ដូចជាការនិយាយថា បុរសទទួលបានប្រាក់ចំណូលច្រើនជាងស្ត្រី ៥០% ជំនួសឱ្យការនិយាយជាចំនួនទឹកប្រាក់ជាក់ស្តែង។ |
| Budgetary technique (បច្ចេកទេសថវិកា) | វិធីសាស្ត្រគណនេយ្យដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ដើម្បីប៉ាន់ស្មាន និងកត់ត្រាការចំណាយសរុប (ទាំងចំណាយអចិន្ត្រៃយ៍ និងចំណាយប្រែប្រួល) និងប្រាក់ចំណូលសរុប ដើម្បីរកឱ្យឃើញពីប្រាក់ចំណេញសុទ្ធនៃអាជីវកម្មកសិកម្ម។ | ដូចជាការធ្វើបញ្ជីចំណូល-ចំណាយប្រចាំខែរបស់គ្រួសារ ដើម្បីដឹងថាសល់លុយសន្សំប៉ុន្មានបន្ទាប់ពីទិញម្ហូបនិងបង់ថ្លៃទឹកភ្លើងរួច។ |
| Net Profit Margin (គែមប្រាក់ចំណេញសុទ្ធ) | សូចនាករដែលវាស់វែងថាតើប្រាក់ចំណេញសុទ្ធមានទំហំប៉ុន្មានភាគរយនៃប្រាក់ចំណូលសរុប (គណនាដោយប្រាក់ចំណេញសុទ្ធចែកនឹងប្រាក់ចំណូល គុណនឹង ១០០) ដើម្បីបង្ហាញពីភាពជោគជ័យនៃការលក់។ | ដូចជាពេលយើងលក់អីវ៉ាន់បាន ១០០ រៀល ហើយទូទាត់ថ្លៃដើមនិងថ្លៃពលកម្មអស់ ៦០ រៀល នោះយើងសល់ចំណេញ ៤០ រៀល (ស្មើនឹង ៤០%) ចូលហោប៉ៅ។ |
| Purdar system (ប្រព័ន្ធពើដា / ការដាក់កំហិតស្ត្រី) | ជាប្រពៃណី ឬជំនឿសាសនានៅតំបន់មួយចំនួន (ដូចជានៅភាគខាងជើងនីហ្សេរីយ៉ា) ដែលរឹតត្បិតស្ត្រីមិនឱ្យចេញក្រៅផ្ទះ ឬត្រូវបិទបាំងរាងកាយជិត ដើម្បីញែកស្ត្រីចេញពីការប្រាស្រ័យទាក់ទងដោយសេរីក្នុងសង្គម ដែលធ្វើឱ្យពួកគេពិបាកចូលរួមក្នុងសកម្មភាពកសិកម្មដោយផ្ទាល់។ | ដូចជាច្បាប់ទម្លាប់ពីសម័យបុរាណដែលតម្រូវឱ្យកូនស្រីរស់នៅតែក្នុងម្លប់ មិនឱ្យចេញទៅធ្វើការងារខាងក្រៅប្រឡូកជាមួយមនុស្សប្រុស។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
