បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការគ្រប់គ្រងសត្វល្អិតចង្រៃនៅក្នុងការដាំដុះស្រូវជប៉ុន (Japonica rice) ក្នុងបរិបទប្រទេសថៃ ដោយសិក្សាពីលទ្ធភាពនៃការកាត់បន្ថយ ឬមិនប្រើប្រាស់ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតតាមរយៈការអនុវត្តការគ្រប់គ្រងតាមបែបជីវសាស្រ្តធម្មជាតិ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តនៅក្នុងរដូវប្រាំងឆ្នាំ ១៩៩៦ និង ១៩៩៧ លើពូជស្រូវជប៉ុនចំនួន ៤ ប្រភេទ នៅស្ថានីយ៍ពិសោធន៍ដោយមិនប្រើប្រាស់ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិត។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Biological Control (No Insecticide Application) ការគ្រប់គ្រងតាមបែបជីវសាស្ត្រ (មិនប្រើប្រាស់ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិត) |
ជួយរក្សាតុល្យភាពប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី បង្កើនចំនួនសត្រូវធម្មជាតិ (ជាពិសេសសត្វពីងពាង) និងកាត់បន្ថយចំណាយលើធាតុចូលកសិកម្ម។ | ទាមទារឱ្យមានការតាមដានជាប្រចាំនូវចំនួនសត្វល្អិត និងពឹងផ្អែកខ្លាំងលើការកសាងបរិស្ថានអំណោយផលសម្រាប់សត្រូវធម្មជាតិ។ | មិនមានការខាតបង់ទិន្នផលសេដ្ឋកិច្ចឡើយ ដោយទិន្នផលស្រូវទទួលបានចន្លោះពី ៨៣៤ ទៅ ៩៧៩ គីឡូក្រាមក្នុងមួយរ៉ៃ ខ្ពស់ជាងកម្រិតមធ្យម។ |
| Conventional Chemical Control (Baseline) ការប្រើប្រាស់ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតគីមី (វិធីសាស្ត្រទូទៅ) |
អាចកម្ចាត់សត្វល្អិតចង្រៃបានលឿន និងទាន់ពេលវេលានៅពេលមានការផ្ទុះឡើងខ្លាំងលើសកម្រិតសេដ្ឋកិច្ច។ | បំផ្លាញសត្រូវធម្មជាតិ (សត្វល្អិតមានប្រយោជន៍) ប៉ះពាល់ដល់សុខភាពអ្នកប្រើប្រាស់ បរិស្ថាន និងបង្កើនថ្លៃដើមផលិត។ | ការសិក្សាបានបញ្ជាក់ថា វិធីសាស្ត្រនេះមិនមានភាពចាំបាច់ទាល់តែសោះ ក្នុងលក្ខខណ្ឌដែលសត្រូវធម្មជាតិមានវត្តមានគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការគ្រប់គ្រងសត្វល្អិត។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តការស្រាវជ្រាវនេះ ទាមទារធនធានឧបករណ៍ប្រមូលសំណាកជាក់លាក់ និងអ្នកជំនាញដើម្បីកំណត់អត្តសញ្ញាណសត្វល្អិត។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅស្ថានីយ៍ពិសោធន៍ស្រូវជ័យណាត ប្រទេសថៃ ក្នុងរដូវប្រាំងឆ្នាំ ១៩៩៦ និង ១៩៩៧ លើពូជស្រូវជប៉ុន។ ទិន្នន័យនេះផ្តោតតែលើរដូវប្រាំង និងលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុនៅតំបន់នោះ ដែលអាចមានភាពខុសប្លែកពីតំបន់ផ្សេង។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការយល់ដឹងពីចំណុចនេះមានសារៈសំខាន់ ព្រោះទោះបីជាកម្ពុជាមានអាកាសធាតុស្រដៀងគ្នាក៏ដោយ ប៉ុន្តែប្រភេទដី និងពូជស្រូវក្នុងស្រុកដែលប្រជាជននិយមដាំអាចមានការឆ្លើយតបខុសគ្នា ដែលទាមទារឱ្យមានការសាកល្បងបន្ថែមនៅក្នុងបរិបទជាក់ស្តែង។
វិធីសាស្ត្រគ្រប់គ្រងសត្វល្អិតតាមបែបជីវសាស្ត្រនេះ ពិតជាមានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់ការអនុវត្តនៅប្រទេសកម្ពុជា ជាពិសេសក្នុងបរិបទនៃការជំរុញកសិកម្មសរីរាង្គ។
ជារួម ការកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតគីមី តាមរយៈការរក្សាតុល្យភាពអេកូឡូស៊ី នឹងជួយកាត់បន្ថយថ្លៃដើមផលិត ការពារបរិស្ថាន និងធានានូវនិរន្តរភាពវិស័យស្រូវអង្ករនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Integrated Pest Management (IPM) (ការគ្រប់គ្រងសមាសភាពចង្រៃចម្រុះ) | ជាវិធីសាស្ត្ររួមបញ្ចូលគ្នានូវបច្ចេកទេសជាច្រើន (ជីវសាស្ត្រ កសិកម្ម និងគីមីក្នុងកម្រិតអប្បបរមា) ដើម្បីគ្រប់គ្រងសត្វល្អិតចង្រៃ ដោយរក្សាតុល្យភាពប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី និងកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន។ | ដូចជាការថែរក្សាសុខภาพរាងកាយដោយប្រើការហាត់ប្រាណ របបអាហារ និងអនាម័យ ជាជាងការលេបថ្នាំតែមួយមុខនៅពេលឈឺ។ |
| Biological control (ការគ្រប់គ្រងតាមបែបជីវសាស្ត្រ) | គឺជាការប្រើប្រាស់សត្រូវធម្មជាតិ (ដូចជាសត្វរំពា ឬបរាសិត) ដើម្បីទប់ស្កាត់ និងកាត់បន្ថយចំនួនសត្វល្អិតចង្រៃដែលបំផ្លាញដំណាំ ដោយមិនពឹងផ្អែកលើថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតគីមី។ | ដូចជាការចិញ្ចឹមឆ្មាដើម្បីចាប់កណ្តុរនៅក្នុងផ្ទះ ជាជាងការដាក់ថ្នាំបំពុលកណ្តុរ។ |
| Parasitoids (សត្វល្អិតបរាសិត) | ជាប្រភេទសត្វល្អិត (ភាគច្រើនជាឱម៉ាល់ ឬរុយតូចៗ) ដែលពងដាក់លើ ឬក្នុងខ្លួនសត្វល្អិតចង្រៃផ្សេងទៀត។ ពេលញាស់ កូនរបស់វាស៊ីសាច់សត្វល្អិតនោះជាអាហារ រហូតដល់សត្វល្អិតនោះងាប់។ | ដូចជាភ្នាក់ងារសម្ងាត់ដែលលួចចូលទៅក្នុងមូលដ្ឋានសត្រូវ ហើយបំផ្លាញសត្រូវពីខាងក្នុងរហូតដល់រលាយសាបសូន្យ។ |
| Predators (សត្វរំពា) | សត្វដែលចាប់សត្វដទៃទៀតស៊ីជាអាហារ។ នៅក្នុងស្រែ សត្វរំពាដូចជាសត្វពីងពាង និងកន្តេះឡង់ ដើរតួជាអ្នកតាមប្រមាញ់សត្វល្អិតចង្រៃ (ដូចជាមមាចខៀវ) ដើម្បីរក្សាតុល្យភាពធម្មជាតិ។ | ដូចជាប៉ូលីសដែលដើរល្បាតតាមដងផ្លូវ ដើម្បីចាប់ចោរដែលប៉ុនប៉ងបំផ្លាញទ្រព្យសម្បត្តិប្រជាជន។ |
| D-vac machine (ម៉ាស៊ីនបូម D-vac) | ជាឧបករណ៍ម៉ាស៊ីនបូមខ្យល់ ដែលអ្នកស្រាវជ្រាវកសិកម្មប្រើសម្រាប់បូមប្រមូលសត្វល្អិតពីលើដើមដំណាំចូលទៅក្នុងថង់សំណាញ់ ដើម្បីយកទៅរាប់និងកំណត់អត្តសញ្ញាណនៅមន្ទីរពិសោធន៍។ | ដូចជាម៉ាស៊ីនបូមធូលីដែលយើងប្រើសម្រាប់បូមសំរាម ឬធូលីចេញពីកម្រាលព្រំ ប៉ុន្តែនេះប្រើសម្រាប់បូមប្រមូលសត្វល្អិតនៅលើដើមស្រូវ។ |
| Scavengers (សត្វស៊ីកាកសំណល់) | ជាពពួកសត្វល្អិត ឬអតិសុខុមប្រាណដែលចិញ្ចឹមជីវិតដោយស៊ីរុក្ខជាតិងាប់ សាកសពសត្វ ឬសារធាតុសរីរាង្គពុកផុយ ដែលជួយសម្អាតបរិស្ថាននិងបំប្លែងសារធាតុចិញ្ចឹមទៅក្នុងដីវិញ។ | ដូចជាបុគ្គលិកប្រមូលសំរាម ឬអ្នករើសអេតចាយ ដែលជួយសម្អាតទីក្រុងនិងយកវត្ថុចាស់ៗទៅកែច្នៃប្រើប្រាស់ឡើងវិញ។ |
| Hymenoptera (សត្វល្អិតអំបូរ Hymenoptera) | ជាលំដាប់ថ្នាក់នៃសត្វល្អិតដែលរួមមាន ឃ្មុំ ស្រមោច និងឱម៉ាល់។ ក្នុងការសិក្សានេះ ពួកវាភាគច្រើនដើរតួជាសត្វល្អិតបរាសិត ដែលជួយសម្លាប់សត្វល្អិតចង្រៃក្នុងស្រែ។ | ដូចជាកងទ័ពអាកាសដែលមានសណ្តាប់ធ្នាប់ខ្ពស់ ដែលហោះហើរប្រតិបត្តិការកម្ចាត់សត្រូវតាមដែនអាកាស។ |
| Lycosa pseudoannulata (សត្វពីងពាងឆ្កែព្រៃ ឬ Wolf spider) | ជាប្រភេទសត្វពីងពាងដែលមិនរវៃសំបុក តែវាដើរប្រមាញ់ចំណីដោយផ្ទាល់នៅលើដី និងដើមស្រូវ។ វាជាសត្រូវធម្មជាតិដ៏សំខាន់ក្នុងការចាប់ស៊ីមមាចខៀវ និងមមាចត្នោតនៅក្នុងស្រែ។ | ដូចជាសត្វខ្លា ឬឆ្កែព្រៃដែលពូកែរត់ដេញចាប់ចំណីដោយផ្ទាល់ ដោយមិនបាច់រង់ចាំឱ្យចំណីរត់ចូលអន្ទាក់នោះទេ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
