បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះមានគោលបំណងកំណត់អត្រាប្រេវ៉ាឡង់ និងប្រភេទប៉ារ៉ាស៊ីតខាងក្នុង (Internal parasites) ដែលឆ្លងលើកូនគោពូជក្នុងស្រុក និងគោបង្កាត់អាយុពី ១ ដល់ ៦ ខែ នៅក្នុងខេត្ត Chachoengsao នៃប្រទេសថៃ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សាបានធ្វើឡើងក្នុងចន្លោះឆ្នាំ ១៩៨៩-១៩៩០ តាមរយៈការប្រមូលសំណាកលាមកដោយចៃដន្យពីកូនគោចំនួន ១៩២ ក្បាល និងវិភាគរកពងប៉ារ៉ាស៊ីតនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ដោយប្រើវិធីសាស្ត្រចំនួនពីរ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Simple Flotation Method វិធីសាស្ត្របណ្តែតធម្មតា |
ងាយស្រួលអនុវត្ត ចំណាយតិច និងស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់រកមើលពងប៉ារ៉ាស៊ីតប្រភេទសរសៃអំបោះ (Nematodes) និងអូអូស៊ីស។ | មិនសូវមានប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់ស្វែងរកពងប៉ារ៉ាស៊ីតដែលមានទម្ងន់ធ្ងន់ដូចជា ពងប៉ារ៉ាស៊ីតសំប៉ែតក្នុងថ្លើម (Trematodes) នោះទេ។ | ត្រូវបានប្រើប្រាស់រួមគ្នាដើម្បីរកឃើញប៉ារ៉ាស៊ីតចម្បងៗដូចជា Strongylids (៦២,៥%) និង អូអូស៊ីសនៃកុកស៊ីឌីត (២៩,៧%)។ |
| Formalin-Ether Sedimentation Method វិធីសាស្ត្ររងកករហ្វ័រម៉ាលីន-អេទែរ |
មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការស្វែងរកពងប៉ារ៉ាស៊ីតដែលមានទម្ងន់ធ្ងន់ ដែលមិនអាចអណ្តែតក្នុងសូលុយស្យុងធម្មតាបាន។ | ទាមទារឱ្យប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីមានជាតិពុល (ហ្វ័រម៉ាលីន និងអេទែរ) ត្រូវការម៉ាស៊ីនបង្វិល (Centrifuge) និងចំណាយពេលយូរជាងមុន។ | ជួយឱ្យរកឃើញពងប៉ារ៉ាស៊ីតសំប៉ែតដូចជា Rumen flukes និង Fasciola spp. ក្នុងអត្រា ១០,៩% និង ០,៥%។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះមិនបានបញ្ជាក់ពីទំហំថវិកាចំណាយលម្អិតទេ ប៉ុន្តែផ្អែកលើវិធីសាស្ត្រមន្ទីរពិសោធន៍ វាទាមទារនូវធនធាន និងបរិក្ខារវេជ្ជសាស្ត្រជាក់លាក់មួយចំនួន។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងខេត្ត Chachoengsao ប្រទេសថៃ លើកូនគោចំនួន ១៩២ ក្បាល ក្នុងចន្លោះឆ្នាំ ១៩៨៩-១៩៩០។ ទោះបីជាប្រទេសថៃ និងកម្ពុជាមានអាកាសធាតុ និងរបៀបចិញ្ចឹមសត្វស្រដៀងគ្នាក៏ដោយ ក៏ទិន្នន័យនេះមានអាយុកាលចាស់ណាស់ទៅហើយ ដែលទាមទារឱ្យកម្ពុជាធ្វើការសិក្សាថ្មីដើម្បីឆ្លុះបញ្ចាំងពីស្ថានភាពឆ្លងជាក់ស្តែងនាពេលបច្ចុប្បន្ន ស្របពេលដែលមានការផ្លាស់ប្តូរអាកាសធាតុ និងការប្រើប្រាស់ថ្នាំទម្លាក់សត្វល្អិត។
វិធីសាស្ត្រនៃការស្រាវជ្រាវនេះមានប្រយោជន៍ និងអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងល្អសម្រាប់វិស័យបសុពេទ្យ និងការចិញ្ចឹមគោនៅប្រទេសកម្ពុជា។
ការបំពាក់បំប៉នវិធីសាស្ត្រធ្វើតេស្តលាមកសត្វទាំងនេះនៅតាមមន្ទីរពិសោធន៍ថ្នាក់ខេត្ត នឹងជួយកាត់បន្ថយអត្រាស្លាប់របស់កូនគោ និងបង្កើនផលិតភាពសាច់គោនៅកម្ពុជាបានយ៉ាងប្រសើរ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Simple Flotation (ការបណ្តែតធម្មតា) | ជាបច្ចេកទេសមន្ទីរពិសោធន៍ដែលប្រើប្រាស់សូលុយស្យុងមានដង់ស៊ីតេខ្ពស់ (ដូចជាទឹកអំបិលឆ្អែត) ដើម្បីធ្វើឱ្យពងប៉ារ៉ាស៊ីតដែលមានទម្ងន់ស្រាលអណ្តែតឡើងលើផ្ទៃខាងលើ ងាយស្រួលក្នុងការប្រមូលយកទៅពិនិត្យក្រោមមីក្រូទស្សន៍។ | ដូចជាការចាក់ទឹកកំហាប់អំបិលខ្ពស់ចូលក្នុងធុងទឹក ដើម្បីឱ្យវត្ថុស្រាលៗអណ្តែតឡើងមកលើផ្ទៃទឹក។ |
| Formalin-Ether Sedimentation (ការរងកករហ្វ័រម៉ាលីន-អេទែរ) | ជាវិធីសាស្ត្រចម្រាញ់យកពងប៉ារ៉ាស៊ីតដោយប្រើហ្វ័រម៉ាលីនដើម្បីរក្សាទម្រង់ពង និងអេទែរដើម្បីរំលាយជាតិខ្លាញ់ រួចប្រើម៉ាស៊ីនបង្វិល (Centrifuge) ដើម្បីទាញពងប៉ារ៉ាស៊ីតដែលធ្ងន់ៗឱ្យធ្លាក់មកកកនៅបាតបំពង់សាកល្បង។ | ដូចជាការប្រើម៉ាស៊ីនបោកខោអាវបង្វិលយ៉ាងលឿន ដើម្បីទាញកម្ទេចកំទីធ្ងន់ៗឱ្យធ្លាក់ទៅបាត រួចបំបែកវាចេញពីទឹកនិងសាប៊ូ។ |
| Strongylids (ប៉ារ៉ាស៊ីតប្រភេទស្ត្រុងជីលីត) | ជាអម្បូរដង្កូវមូល (Nematodes) ម្យ៉ាងដែលរស់នៅក្នុងក្រពះពោះវៀនរបស់សត្វស៊ីស្មៅ ដែលជញ្ជក់ឈាម និងបណ្តាលឱ្យសត្វមានជំងឺរលាកក្រពះពោះវៀន ស្លេកស្លាំង និងស្គមស្គាំង។ | ដូចជាសត្វឈ្លើងតូចៗរាប់ពាន់ក្បាលដែលតោងជញ្ជក់ឈាមពីជញ្ជាំងពោះវៀនរបស់គោ។ |
| unsporulated oocysts (អូអូស៊ីសមិនទាន់បែកស្ព័រ) | ជាដំណាក់កាលស៊ុត ឬពងរបស់ប៉ារ៉ាស៊ីតឯកកោសិកា (ដូចជា Coccidia) ដែលត្រូវបានបញ្ចេញមកក្រៅតាមលាមកសត្វ ប៉ុន្តែមិនទាន់មានការវិវឌ្ឍពេញលេញ (បែកស្ព័រ) ដែលអាចចម្លងរោគទៅសត្វផ្សេងទៀតបានភ្លាមៗនោះទេ លុះត្រាតែស្ថិតក្នុងបរិស្ថានសមស្រប។ | ដូចជាគ្រាប់ពូជរុក្ខជាតិដែលទើបតែធ្លាក់ដល់ដី មិនទាន់ដុះពន្លកនិងមិនទាន់អាចក្លាយជាដើមថ្មីបានភ្លាមៗ។ |
| Fasciola spp. (ប៉ារ៉ាស៊ីតសំប៉ែតក្នុងថ្លើម) | ជាប្រភេទប៉ារ៉ាស៊ីតសំប៉ែត (Trematodes) ដែលឆ្លងចូលក្នុងរាងកាយសត្វពាហនៈតាមរយៈចំណី (ស្មៅទឹក) ហើយវាទៅរស់នៅនិងបំផ្លាញបំពង់ប្រមាត់ និងជាលិកាថ្លើមរបស់សត្វ។ | ដូចជាសត្វល្អិតចង្រៃដែលលួចចូលទៅស៊ីនិងបំផ្លាញប្រព័ន្ធចម្រោះទឹកស្អាត (ថ្លើម) របស់រោងចក្រមួយ។ |
| Rumen flukes (ប៉ារ៉ាស៊ីតសំប៉ែតក្នុងក្រពះថង់) | ជាប្រភេទប៉ារ៉ាស៊ីតសំប៉ែតដែលរស់នៅក្នុងក្រពះទីមួយ (Rumen) របស់សត្វទំពារអៀង ជាទូទៅវាមិនសូវបង្កគ្រោះថ្នាក់ខ្លាំងទេនៅពេលវាពេញវ័យ ប៉ុន្តែដំណាក់កាលកូនទឹករបស់វាអាចបង្កការខូចខាតដល់ពោះវៀនតូចយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ | ដូចជាសត្វកណ្ដុរដែលធ្វើសំបុកនៅក្នុងឃ្លាំងផ្ទុកចំណីអាហារធំរបស់គោ ដែលអាចរំខានដល់ការរំលាយអាហារ។ |
| Prevalence (អត្រាប្រេវ៉ាឡង់) | ជាចំនួនភាគរយនៃសត្វ ឬបុគ្គលដែលកំពុងមានផ្ទុកជំងឺ ឬប៉ារ៉ាស៊ីតណាមួយ ធៀបទៅនឹងចំនួនសត្វសរុបនៅក្នុងក្រុមប្រជាជនដែលត្រូវបានយកមកសិក្សាក្នុងចន្លោះពេលជាក់លាក់មួយ។ | ដូចជាការរាប់ចំនួនសិស្សដែលពាក់វ៉ែនតាក្នុងថ្នាក់រៀន រួចគិតជាភាគរយធៀបនឹងសិស្សទាំងអស់ក្នុងថ្នាក់នោះ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
