បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះមានគោលបំណងកំណត់កម្រិតនៃការប្រើប្រាស់ជីអាសូត និងលក្ខខណ្ឌម្លប់ដែលសមស្របបំផុត ដើម្បីលើកកម្ពស់ការលូតលាស់ ទិន្នផល និងគុណភាពនៃរុក្ខជាតិវល្លិ៍បញ្ចខន្ធ Gynostemma pentaphyllum (Jiaogulan) ដែលដាំដុះក្នុងតំបន់ដីសណ្ដទន្លេក្រហមនារដូវផ្ការីកនិងរដូវក្តៅ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការពិសោធន៍នេះត្រូវបានរៀបចំឡើងតាមទម្រង់ប្លង់ Split-plot ដោយមាន ៣ ជម្រើសសម្រាប់ការស្រាវជ្រាវ (Replications) ដោយផ្ដោតលើកត្តាសំខាន់ចំនួន ២ គឺកម្រិតជីអាសូត និងលក្ខខណ្ឌម្លប់។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| No Shading with Nitrogen Fertilizer (S1 + N1/N2/N3) ការដាំដុះដោយគ្មានការបាំងម្លប់រួមជាមួយការប្រើប្រាស់ជីអាសូត |
ចំណាយដើមទុនតិចលើការរៀបចំរចនាសម្ព័ន្ធដាំដុះ ដោយមិនតម្រូវឱ្យទិញសំណាញ់បាំងម្លប់ និងងាយស្រួលក្នុងការរៀបចំ។ | ទិន្នផលទាប និងងាយរងផលប៉ះពាល់ដោយសារកម្តៅថ្ងៃ។ ការប្រើជីអាសូតកម្រិតខ្ពស់ (១៥០ គ.ក្រ/ហ.ត) ធ្វើឱ្យរុក្ខជាតិលូតលាស់ខ្សោយ និងធ្លាក់ចុះទិន្នផលយ៉ាងគំហុក។ | ទិន្នផលម៉ាសស្ងួតទាប (ប្រែប្រួលពី ១,៧១ ទៅ ២,៥៥ តោន/ហ.ត) ដោយទិន្នផលធ្លាក់ចុះខ្លាំងនៅពេលកម្តៅថ្ងៃខ្លាំង។ |
| 30% Shading with 150 kg/ha Nitrogen Fertilizer (S2N3) ការដាំដុះដោយបាំងម្លប់ ៣០% រួមជាមួយជីអាសូត ១៥០ គីឡូក្រាម/ហិកតា |
ការពាររុក្ខជាតិពីកម្តៅថ្ងៃខ្លាំង ជំរុញការលូតលាស់ស្លឹកនិងមែកបានល្អប្រសើរ និងអាចបង្កើនទិន្នផលបានខ្ពស់បំផុតដោយរក្សាបាននូវគុណភាពសារធាតុឱសថ។ | ទាមទារការចំណាយបន្ថែមលើការទិញ និងដំឡើងសំណាញ់ខ្មៅបាំងម្លប់ ព្រមទាំងត្រូវការកម្លាំងពលកម្មបន្ថែមក្នុងការថែទាំ។ | ទទួលបានទិន្នផលម៉ាសស្ងួតខ្ពស់បំផុតរហូតដល់ ៣,៨១ តោន/ហ.ត ដោយបរិមាណសារធាតុ Flavonoid និង Saponin មិនមានការថយចុះ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការចំណាយនិងធនធានសម្រាប់ការអនុវត្តការស្រាវជ្រាវនេះ គឺផ្ដោតសំខាន់លើសម្ភារៈកសិកម្មសម្រាប់ការបាំងម្លប់ ជីបំប៉ន និងឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍សម្រាប់ការវិភាគគុណភាព។
ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅតំបន់ដីសណ្ដទន្លេក្រហម ក្រុងហាណូយ ប្រទេសវៀតណាម ក្នុងរដូវផ្ការីកនិងរដូវក្តៅ ដែលមានអាកាសធាតុត្រូពិចក្តៅនិងសើមខ្លាំង។ ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដោយសារតំបន់វាលទំនាបរបស់យើងមានអាកាសធាតុក្តៅស្រដៀងគ្នា ដែលធ្វើឱ្យលទ្ធផលនៃបច្ចេកទេសបាំងម្លប់នេះអាចយកមកអនុវត្តដោយផ្ទាល់បាន។
បច្ចេកទេសនៃការបាំងម្លប់និងកម្រិតប្រើប្រាស់ជីអាសូតនេះ គឺមានសក្តានុពលខ្ពស់ក្នុងការយកមកអនុវត្តនៅប្រទេសកម្ពុជា ដើម្បីពង្រីកការដាំដុះរុក្ខជាតិឱសថក្នុងតំបន់ដែលមានសីតុណ្ហភាពក្តៅ។
ជារួម ការអនុវត្តបច្ចេកទេសនេះអាចជួយកសិករកម្ពុជាពង្រីកការដាំដុះរុក្ខជាតិឱសថនៅតំបន់ដែលមានអាកាសធាតុក្តៅ ដោយធានាបាននូវទិន្នផលខ្ពស់និងគុណភាពថ្នាំស័ក្តិសិទ្ធិ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Jiaogulan (Gynostemma pentaphyllum) (រុក្ខជាតិវល្លិ៍បញ្ចខន្ធ) | ជារុក្ខជាតិវល្លិ៍ឱសថដុះនៅតំបន់ភ្នំនិងទីតាំងមានម្លប់ ដែលដើរតួជាវត្ថុធាតុដើមក្នុងការផលិតតែនិងឱសថ ដោយវាមានផ្ទុកសារធាតុសកម្ម Saponin និង Flavonoid ច្រើន ដែលជួយព្យាបាលជំងឺផ្សេងៗដូចជាការរលាក ជំងឺថ្លើម និងប៉ូវកម្លាំង។ | ដូចជាយិនស៊ិនដែរ ប៉ុន្តែវាជាប្រភេទរុក្ខជាតិវល្លិ៍ងាយស្រួលដាំដុះជាង ព្រមទាំងមានគុណប្រយោជន៍ស្រដៀងគ្នាក្នុងការថែរក្សាសុខភាព។ |
| Saponins (សារធាតុសាប៉ូនីន) | ជាសមាសធាតុគីមីសរីរាង្គ (សារធាតុសកម្មឱសថ) ដែលមានវត្តមានច្រើននៅក្នុងរុក្ខជាតិវល្លិ៍បញ្ចខន្ធ ដែលធ្វើសកម្មភាពយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការផ្តល់នូវគុណប្រយោជន៍ជាឱសថព្យាបាល ដូចជាប្រឆាំងនឹងការរលាក និងការពាររាងកាយពីជំងឺផ្សេងៗ។ | ប្រៀបដូចជា "កងទ័ពការពារ" នៅក្នុងរុក្ខជាតិ ដែលជួយប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងជំងឺ និងផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍សុខភាពដ៏ខ្លាំងក្លាដល់មនុស្សនៅពេលទទួលទាន។ |
| Flavonoids (សារធាតុហ្វ្លាវ៉ូណូអ៊ីត) | ជាសារធាតុប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្មសកម្ម ដែលជួយការពារកោសិការុក្ខជាតិពីការខូចខាតដោយសាររស្មីព្រះអាទិត្យ និងចូលរួមចំណែកយ៉ាងសកម្មក្នុងការកាត់បន្ថយហានិភ័យនៃជំងឺបេះដូង និងប្រឆាំងភាពចាស់សម្រាប់មនុស្ស។ | ដូចជា "ឡេការពារកម្តៅថ្ងៃ" របស់រុក្ខជាតិ ដែលជួយការពារកោសិកាពីការបំផ្លាញ និងជួយថែរក្សាសុខភាពយើងពីខាងក្នុង។ |
| Leaf Area Index (LAI) (សន្ទស្សន៍ផ្ទៃស្លឹក) | ជារង្វាស់ដែលបង្ហាញពីក្រឡាផ្ទៃសរុបនៃស្លឹករុក្ខជាតិធៀបនឹងក្រឡាផ្ទៃដីដែលរុក្ខជាតិនោះដុះ ដើម្បីវាស់ស្ទង់សមត្ថភាពនៃការស្រូបយកពន្លឺព្រះអាទិត្យសម្រាប់ការធ្វើរស្មីសំយោគ និងការលូតលាស់របស់រុក្ខជាតិ។ | ប្រៀបដូចជាការវាស់ទំហំនិងចំនួន "បន្ទះសូឡា" របស់រុក្ខជាតិ; បន្ទះសូឡា (ស្លឹក) កាន់តែធំ វាស្រូបពន្លឺផលិតថាមពលបានកាន់តែច្រើន។ |
| SPAD (Soil Plant Analysis Development) value (តម្លៃ SPAD) | ជាសូចនាករដែលទទួលបានពីការប្រើឧបករណ៍វាស់កម្រិតពណ៌បៃតង (Chlorophyll) នៅក្នុងស្លឹកដោយផ្ទាល់ ដើម្បីវាយតម្លៃថាតើរុក្ខជាតិទទួលបានជាតិអាសូតគ្រប់គ្រាន់ឬអត់ ដោយមិនតម្រូវឱ្យកាត់ស្លឹកទៅពិសោធន៍។ | ដូចជាការប្រើឧបករណ៍វាស់កម្តៅបាញ់លើថ្ងាស ដើម្បីដឹងថាមនុស្សមានគ្រុនក្តៅឬអត់ ដោយមិនបាច់បូមឈាម។ |
| Split-plot design (ប្លង់ពិសោធន៍ Split-plot) | ជារចនាសម្ព័ន្ធនៃការរៀបចំការពិសោធន៍ក្នុងវិស័យកសិកម្ម ដោយបែងចែកកត្តាសិក្សាជាពីរថ្នាក់៖ កត្តាចម្បង (ដូចជាកម្រិតជី) ត្រូវបានអនុវត្តលើដីឡូត៍ធំ ហើយកត្តារង (ដូចជាកម្រិតម្លប់) ត្រូវបានបែងចែកទៅក្នុងដីឡូត៍តូចៗ ដើម្បីងាយស្រួលប្រៀបធៀបអន្តរកម្មរបស់វា។ | ដូចជាការសាកល្បងរូបមន្តធ្វើនំ ដោយយកម្សៅនំធំមួយ (កត្តាធំ) មកលាយរួចចែកជាដុំតូចៗ ហើយដុតក្នុងសីតុណ្ហភាពខុសៗគ្នា (កត្តារង) ដើម្បីមើលថាមួយណាឆ្ងាញ់ជាង។ |
| Dry mass (ម៉ាសស្ងួត) | ជាទម្ងន់រាងកាយរបស់រុក្ខជាតិបន្ទាប់ពីត្រូវបានយកទៅសម្ងួតក្នុងទូកម្តៅ (Oven) រហូតដល់អស់ជាតិទឹកទាំងស្រុង ដើម្បីវាស់វែងទម្ងន់ពិតប្រាកដនៃសារធាតុចិញ្ចឹមនិងជីវម៉ាសដែលរុក្ខជាតិផលិតបាន។ | ដូចជាការថ្លឹងទម្ងន់ត្រីងៀត ដើម្បីដឹងថាតើសាច់ត្រីពិតប្រាកដមានប៉ុន្មាន បន្ទាប់ពីហាលស្ងួតអស់ជាតិទឹក។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
